Την ανάγκη η Ευρώπη να ανανεώσει το κοινωνικό της συμβόλαιο, προκειμένου να αντιμετωπίσει τις δημογραφικές, οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις, υπογράμμισε ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank, Φωκίων Καραβίας, μιλώντας στο 9ο Athens Investment Forum.
«Κατά την άποψή μου, το κοινωνικό συμβόλαιο που αποτέλεσε τη βάση της ευρωπαϊκής πορείας μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έχει πλέον διαρραγεί», τόνισε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, επισήμανε ότι η Ελλάδα ξεχωρίζει θετικά μέσα στην τρέχουσα ευρωπαϊκή κρίση, έχοντας την ευκαιρία να προσελκύσει περισσότερες επενδύσεις και να διατηρήσει την οικονομία της σε τροχιά ανάπτυξης και σύγκλισης.
Ο επικεφαλής της Eurobank προειδοποίησε ότι οι ενεργειακές και πληθωριστικές πιέσεις, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις και οι κοινωνικές αναταραχές που καταγράφονται σε ευρωπαϊκές χώρες δεν αποτελούν απλώς μεμονωμένες κρίσεις, αλλά αναδεικνύουν βαθύτερα προβλήματα στη σχέση των πολιτών με τους θεσμούς.
Δημογραφικό πρόβλημα και κρίση εμπιστοσύνης στην Ευρώπη
Ο κ. Καραβίας στάθηκε ιδιαίτερα στις δημογραφικές εξελίξεις, επισημαίνοντας ότι η υπογεννητικότητα και η αύξηση του προσδόκιμου ζωής δημιουργούν νέες προκλήσεις για τη χρηματοδότηση των συντάξεων, της υγείας και της μακροχρόνιας φροντίδας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, οι πολίτες ηλικίας 65 ετών και άνω αντιπροσώπευαν το 16% του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις αρχές του αιώνα, ενώ σήμερα το ποσοστό έχει αυξηθεί στο 22%.
Όπως εξήγησε, η δημογραφική αυτή μεταβολή ασκεί αυξανόμενες πιέσεις στις νεότερες γενιές, οι οποίες καλούνται να χρηματοδοτήσουν ένα διευρυνόμενο σύστημα κοινωνικών παροχών, ενώ αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην πρόσβαση σε προσιτή κατοικία και στη δημιουργία οικογένειας. «Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η διάβρωση της εμπιστοσύνης στην αμοιβαιότητα του συστήματος», υπογράμμισε.
Αναφέρθηκε επίσης στις πρωτοβουλίες της Eurobank για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος, οι οποίες ξεκίνησαν το 2021 και καλύπτουν τόσο τους εργαζομένους της τράπεζας όσο και κατοίκους ακριτικών περιοχών, από τον Έβρο και τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου έως το Καστελόριζο.
Δημοσιονομική σύνεση και παραγωγικότητα
Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Eurobank, η αντιμετώπιση των προκλήσεων απαιτεί δύο βασικές προτεραιότητες: τη δημοσιονομική σύνεση και την αύξηση της παραγωγικότητας. Για τη δημοσιονομική πολιτική επισήμανε ότι η μεταφορά πρόσθετων βαρών στις επόμενες γενιές μέσω της αύξησης του δημόσιου χρέους θα επιδείνωνε τις υφιστάμενες ανισορροπίες.
Αναφερόμενος στην Ελλάδα, τόνισε ότι η ανάγκη διατήρησης βιώσιμων δημόσιων οικονομικών αποτελεί πλέον κοινή συνείδηση μετά την οικονομική κρίση, προειδοποιώντας ωστόσο για τους κινδύνους που δημιουργούν οι πιέσεις του εκλογικού κύκλου.
Χαρακτήρισε μάλιστα μη παραγωγική τη δημόσια συζήτηση που επικεντρώνεται αποκλειστικά στο μοίρασμα του διαθέσιμου πλούτου, χωρίς να συνοδεύεται από προτάσεις για την αύξησή του.
Ως δεύτερο πυλώνα ανέδειξε την παραγωγικότητα, τονίζοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε λιγότεροι εργαζόμενοι να μπορούν να παράγουν περισσότερο πλούτο. Αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, προϋποθέτει περισσότερες επενδύσεις στην τεχνολογία, στις υποδομές, στην ενέργεια, στην εκπαίδευση και στις δεξιότητες.
Ο κ. Καραβίας διευκρίνισε, πάντως, ότι ακόμη και μια άμεση αύξηση των γεννήσεων θα μπορούσε να ενισχύσει το εργατικό δυναμικό μόνο έπειτα από περίπου δύο δεκαετίες. Αναφερόμενος στη μετανάστευση, σημείωσε ότι θα μπορούσε να καλύψει μέρος της δημογραφικής υστέρησης, υπό την προϋπόθεση της αποτελεσματικής ένταξης των μεταναστών στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία, τονίζοντας ωστόσο ότι δεν αποτελεί αυτόματη ή ανεξάντλητη λύση.
Στο 18,7% του ΑΕΠ οι επενδύσεις στην Ελλάδα
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην πορεία των επενδύσεων στην ελληνική οικονομία, αναγνωρίζοντας τη σημαντική πρόοδο που έχει πραγματοποιηθεί τα τελευταία χρόνια. Όπως ανέφερε, οι επενδύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ αναμένεται να πλησιάσουν το 18,7%, έναντι μόλις 11% το 2019. Παράλληλα, οι άμεσες ξένες επενδύσεις ξεπέρασαν τα 12,5 δισ. ευρώ το 2025, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 5% του ΑΕΠ.
Ωστόσο, ο κ. Καραβίας υπογράμμισε ότι η πρόοδος αυτή δεν είναι αρκετή, καθώς χρειάζεται μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων να κατευθύνεται σε νέες παραγωγικές δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας.
«Οι επενδύσεις αποκτούν έτσι καθοριστική κοινωνική σημασία», σημείωσε, επικαλούμενος και την έκθεση Ντράγκι, για την οποία σχολίασε ότι «δυστυχώς έμεινε στο συρτάρι».
Ο ρόλος των τραπεζών και οι αλλαγές στο συνταξιοδοτικό
Ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank υπογράμμισε ότι η χρηματοδότηση της παραγωγικής ανάπτυξης προϋποθέτει ένα υγιές, ανταγωνιστικό και κερδοφόρο τραπεζικό σύστημα. Όπως ανέφερε, οι ελληνικές τράπεζες έχουν αφήσει πίσω τους τον φαύλο κύκλο της κρίσης και διαθέτουν πλέον την κεφαλαιακή και χρηματοδοτική δυνατότητα να στηρίξουν μεγάλες, μεσαίες και μικρές επενδύσεις.
Ειδική αναφορά έκανε στον ρόλο της Eurobank, επισημαίνοντας ότι πρωτοστάτησε στις πρωτοβουλίες που συνέβαλαν στην εξυγίανση του τραπεζικού συστήματος.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η αύξηση της παραγωγικότητας δεν θα καταργήσει την ανάγκη δύσκολων αποφάσεων για τα ευρωπαϊκά συνταξιοδοτικά συστήματα.
Όπως υποστήριξε, η Ευρώπη θα χρειαστεί να επανεξετάσει ζητήματα όπως ο χρόνος συνταξιοδότησης, η εξέλιξη των παροχών και η σχέση δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης.
Στο πλαίσιο αυτό, χαρακτήρισε θετική την ενίσχυση των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης και των ΟΑΠΕΣ μέσω φορολογικών κινήτρων, καθώς και την πρωτοβουλία για τη δημιουργία κρατικού ατομικού επενδυτικού λογαριασμού για τα παιδιά, του λεγόμενου «Κουμπαρά Νέας Γενιάς».
Η ευκαιρία της ελληνικής οικονομίας
Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, ο Φωκίων Καραβίας υπογράμμισε ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη επιλογή: είτε θα προχωρήσει έγκαιρα στην ανανέωση του κοινωνικού της συμβολαίου είτε θα αναγκαστεί να αντιμετωπίσει αργότερα πιο απότομες και επώδυνες αλλαγές.
Για την Ελλάδα, ωστόσο, εκτίμησε ότι η παρούσα συγκυρία δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες. «Η Ελλάδα ξεχωρίζει θετικά στην παρούσα κρίση που αντιμετωπίζει η Ευρώπη», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως τόνισε, η χώρα πρέπει να αξιοποιήσει αυτή τη θετική διαφοροποίηση για να προσελκύσει περισσότερες επενδύσεις, να ενισχύσει την παραγωγικότητα και να αποφύγει περιττούς οικονομικούς κλυδωνισμούς.
Στόχος, σύμφωνα με τον επικεφαλής της Eurobank, είναι να επιβεβαιωθεί ότι η ελληνική οικονομία όχι μόνο έχει καταφέρει να ανακάμψει, αλλά μπορεί να διατηρηθεί σε τροχιά ανάπτυξης, σύγκλισης και διαρκούς βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου σε βάθος χρόνου.
