Η σύνδεση της εγχώριας ακαδημαϊκής έρευνας με την αγορά, και ειδικότερα τη φαρμακοβιομηχανία, αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Παρότι τα πανεπιστήμια και οι επιστημονικές ομάδες της χώρας παράγουν διεθνώς αναγνωρισμένη γνώση, το πραγματικό ενδιαφέρον μετατοπίζεται πλέον στην εμπορική της αξιοποίηση. Ζητούμενο παραμένει η άμεση μετατροπή των επιστημονικών ανακαλύψεων σε νέα φάρμακα, καινοτόμες τεχνολογίες και βιώσιμες επιχειρηματικές επενδύσεις που θα αποφέρουν μετρήσιμα οικονομικά οφέλη.
Η στρατηγική αυτή βρέθηκε στο επίκεντρο της εκδήλωσης «Bridging Innovation: Ακαδημία και Φαρμακευτική Βιομηχανία σε Συνεργασία». Τη διοργάνωση ανέλαβε το ΕΚΠΑ, μέσω της Μονάδας «Αρχιμήδης» και του Γραφείου Μεταφοράς Τεχνολογίας, στο πλαίσιο της Πράξης «Δίκτυο Γέφυρα Τεχνολογίας». Η εν λόγω δράση εντάσσεται στο Πρόγραμμα «ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο «Δίκτυο Γέφυρα Τεχνολογίας», υπό τον συντονισμό του ΕΚΠΑ, συμμετέχουν κορυφαία ακαδημαϊκά ιδρύματα: το Πανεπιστήμιο Κρήτης, το Πολυτεχνείο Κρήτης, το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, το Ίδρυμα ΙατροΒιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών, το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και το Πανεπιστήμιο Αιγαίου.
Οι συμμετέχοντες επιβεβαίωσαν ότι η Ελλάδα διατηρεί υψηλή επιστημονική παραγωγή, ωστόσο απαιτείται η δημιουργία ενός οικοσυστήματος ικανού να μετατρέπει ταχύτερα τις ερευνητικές ιδέες σε εφαρμογές εμπορικής αξίας.
Βασικά συμπεράσματα και προκλήσεις της αγοράς
Οι τοποθετήσεις των θεσμικών και ακαδημαϊκών παραγόντων ανέδειξαν έξι κεντρικά συμπεράσματα για την ελληνική καινοτομία:
- Εμπορική Αξιοποίηση: Η απόσταση μεταξύ εργαστηρίου και αγοράς υπερβαίνει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, διατηρώντας περιορισμένη την εμπορική αξιοποίηση των ερευνών.
- Διπλώματα Ευρεσιτεχνίας: Η κατοχύρωση μιας πατέντας αποτελεί αφετηρία και όχι τερματισμό. Απαιτείται πρόσθετη έρευνα, κλινικές δοκιμές, εξασφάλιση χρηματοδότησης και επιχειρηματικός σχεδιασμός με τη βιομηχανία.
- Χάσμα Προτεραιοτήτων: Ενώ η ακαδημαϊκή κοινότητα εστιάζει στις δημοσιεύσεις, η βιομηχανία αξιολογεί την παραγωγική βιωσιμότητα, το χρηματοδοτικό μοντέλο και τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς.
- Κίνητρα & Θεσμικό Πλαίσιο: Κρίνεται επιβεβλημένη η παροχή κινήτρων για επενδύσεις στην έρευνα, η ενίσχυση των βιομηχανικών διδακτορικών και η διαμόρφωση ενός σταθερού ρυθμιστικού πλαισίου για την επιτάχυνση της μεταφοράς τεχνογνωσίας.
- Επιχειρηματικές Δεξιότητες: Οι νέοι επιστήμονες οφείλουν να αναπτύξουν γνώσεις διοίκησης και καινοτομίας για την αποτελεσματική επικοινωνία με τους επενδυτές.
- Μόνιμοι Μηχανισμοί: Η σύμπραξη Πανεπιστημίων, Πολιτείας και βιομηχανίας πρέπει να βασιστεί σε σταθερές δομές συνεργασίας και όχι σε αποσπασματικές ενέργειες.
Ο Ρόλος της πολιτείας
Σημαντικό τμήμα των εργασιών επικεντρώθηκε στην ευθύνη της Πολιτείας να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ ακαδημαϊκής έρευνας και του επιπέδου τεχνολογικής ωριμότητας (TRL) που απαιτεί η βιομηχανία προκειμένου να επενδύσει. Η δημιουργία κατάλληλων υποδομών, η κανονιστική απλούστευση, η επιτάχυνση των διαδικασιών και η ανάπτυξη νέων χρηματοδοτικών εργαλείων θεωρούνται προαπαιτούμενα για την κλιμάκωση της ελληνικής φαρμακευτικής έρευνας.
Τεχνολογίες με προοπτικές διεθνούς αξιοποίησης
Στο δεύτερο μέρος της εκδήλωσης, παρουσιάστηκαν συγκεκριμένες ερευνητικές εφαρμογές από το ΕΚΠΑ και τα λοιπά πανεπιστήμια, οι οποίες διαθέτουν υψηλές δυνατότητες απορρόφησης από τη φαρμακοβιομηχανία. Οι παρουσιάσεις επικεντρώθηκαν σε:
- Νέα προσέγγιση ανοσοθεραπείας για τον καρκίνο του προστάτη.
- Καινοτόμες πλατφόρμες βιοαπεικόνισης για τον εντοπισμό της κυτταρικής γήρανσης.
- Ερευνητικές ενώσεις που στοχεύουν σε νευροεκφυλιστικές παθήσεις, συμπεριλαμβανομένης της νόσου Πάρκινσον.
- Νέα υποψήφια μόρια κατά της ηπατίτιδας Β.
- Ψηφιακό εργαλείο παρακολούθησης της αναπνευστικής και γενικής υγείας παιδιών στο σχολικό περιβάλλον.
- Νέες φαρμακευτικές ενώσεις για την αντιμετώπιση φλεγμονωδών νοσημάτων και παθήσεων που σχετίζονται με το οξειδωτικό στρες.
Η εικόνα που διαμορφώθηκε επιβεβαιώνει πως η σύμπραξη της ακαδημαϊκής γνώσης με τη φαρμακοβιομηχανία βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, αποτελώντας πλέον έναν από τους σημαντικότερους δείκτες της μελλοντικής αναπτυξιακής πορείας της Ελλάδας. Παρότι οι δυσκολίες παραμένουν, οι εκπρόσωποι όλων των πλευρών αναγνωρίζουν τη διαμόρφωση μιας κοινής αντίληψης, με επόμενο στρατηγικό βήμα τη θέσπιση μόνιμων μηχανισμών συνεργασίας.
