Ο πρώην υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Χένρι Πόλσον προειδοποιεί ότι οι αμερικανικές αρχές πρέπει να προετοιμαστούν για ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης, καθώς μια πιθανή κατάρρευση της ζήτησης για αμερικανικά κρατικά ομόλογα θα μπορούσε να έχει «βίαιες» επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.
Ο Χένρι Πόλσον τόνισε ότι η αγορά αμερικανικού χρέους, συνολικού μεγέθους περίπου 31 τρισ. δολαρίων, αποτελεί θεμέλιο του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος και μια αποσταθεροποίησή της θα ήταν διαφορετική και δυνητικά πιο επικίνδυνη από την χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, την οποία είχε διαχειριστεί ο ίδιος από το Υπουργείο Οικονομικών.
Κίνδυνοι για τις αγορές
Σύμφωνα με τον ίδιο, σε ένα ακραίο σενάριο, όπου οι επενδυτές θα σταματήσουν να αγοράζουν αμερικανικά ομόλογα, οι αποδόσεις θα εκτοξευθούν, τα επιτόκια θα αυξηθούν απότομα και η ομοσπονδιακή τράπεζα θα αναγκαστεί να γίνει ο τελευταίος αγοραστής, κάτι που θα δημιουργούσε ένα εξαιρετικά επικίνδυνο περιβάλλον για τις αγορές.
Οι ειδικοί περιγράφουν αυτό το ενδεχόμενο ως «doom loop», έναν φαύλο κύκλο καταστροφής, όπου η αύξηση του δημόσιου χρέους οδηγεί σε υψηλότερα επιτόκια, τα οποία με τη σειρά τους αυξάνουν ακόμη περισσότερο το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, επιβαρύνοντας περαιτέρω τα ελλείμματα.
Τα τελευταία χρόνια, το δημοσιονομικό έλλειμμα των ΗΠΑ έχει διαμορφωθεί κατά μέσο όρο γύρω στο 6% του ΑΕΠ, επίπεδο που θεωρείται ιδιαίτερα υψηλό για περιόδους εκτός πολέμου ή ύφεσης.
Ανάγκη έτοιμου σχεδίου έκτακτης ανάγκης
Ο Πόλσον ζήτησε την ύπαρξη ενός «έτοιμου σχεδίου έκτακτης ανάγκης», το οποίο θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί γρήγορα σε περίπτωση κρίσης.
Όπως ανέφερε, η αντιμετώπιση μιας τέτοιας κατάστασης θα απαιτούσε αύξηση φορολογικών εσόδων, περιορισμό δαπανών και βαθιές μεταρρυθμίσεις σε προγράμματα όπως η κοινωνική ασφάλιση και η υγειονομική περίθαλψη.
Παρότι υπογράμμισε ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) και το αμερικανικό κράτος έχουν θεωρητικά τα μέσα να παρέμβουν, προειδοποίησε ότι σε μια κρίση εμπιστοσύνης η κατάσταση θα μπορούσε να ξεφύγει γρήγορα, με τις αγορές να αντιδρούν βίαια και ανεξέλεγκτα.
Οι επιπτώσεις μιας τέτοιας κρίσης δεν θα περιορίζονταν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Δεδομένου ότι τα αμερικανικά ομόλογα αποτελούν τον βασικό «πυλώνα ασφάλειας» του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος, μια απότομη άνοδος των επιτοκίων και η πτώση των τιμών των ομολόγων θα μπορούσαν να προκαλέσουν αναταράξεις στις διεθνείς αγορές, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Ευρωζώνης.
Για την Ευρώπη, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει:
- αυξημένο κόστος δανεισμού για κράτη με υψηλό χρέος,
- πιέσεις στις τράπεζες που κατέχουν αμερικανικά ομόλογα,
- πιθανή αστάθεια στις χρηματιστηριακές αγορές, λόγω φυγής κεφαλαίων προς «ασφαλή καταφύγια».
Αναλυτές σημειώνουν ότι, σε ένα τέτοιο σενάριο, ακόμη και το ευρώ θα μπορούσε να δεχθεί πιέσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς οι επενδυτές θα αναζητούσαν ρευστότητα και ασφάλεια σε δολαριακά assets, παρά τις υποκείμενες ανησυχίες για το ίδιο το αμερικανικό χρέος.
Συνολικά, η προειδοποίηση του Πόλσον δεν αφορά μια άμεση κρίση, αλλά έναν αυξανόμενο συστημικό κίνδυνο: την πιθανότητα το μεγαλύτερο και πιο ασφαλές θεωρητικά χρηματοπιστωτικό περιουσιακό στοιχείο στον κόσμο να μετατραπεί σε πηγή παγκόσμιας αστάθειας.
