Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων κρατικών ομολόγων εκτινάσσονται σε επίπεδα που έχουν να καταγραφούν εδώ και δεκαετίες, καθώς οι επενδυτές ζητούν πλέον υψηλότερο τίμημα για να χρηματοδοτήσουν κυβερνήσεις με διογκούμενο χρέος, επίμονο πληθωρισμό και αυξημένες γεωπολιτικές αβεβαιότητες.
Το κύμα πωλήσεων έχει λάβει παγκόσμιες διαστάσεις. Η απόδοση του αμερικανικού 30ετούς ομολόγου ξεπέρασε το 5%, φθάνοντας την Τρίτη στο υψηλότερο επίπεδο από το 2007, ενώ στην Ιαπωνία το κόστος δανεισμού στη δεκαετία ανήλθε σε υψηλό τριών δεκαετιών, λίγο κάτω από το 3%. Στην Ευρώπη, οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις της Γερμανίας και της Γαλλίας κινήθηκαν επίσης στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων πολλών ετών.
Όπως σημειώνει το Reuters, η εικόνα αντανακλά μια νέα πραγματικότητα στις αγορές ομολόγων, όπου οι προοπτικές για τον πληθωρισμό και τα επιτόκια έχουν γίνει πολύ πιο αβέβαιες. Οι εμπορικοί δασμοί και ο πόλεμος με το Ιράν, στο πλαίσιο της πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ, εντείνουν τις πιέσεις, την ώρα που το δημόσιο χρέος των ανεπτυγμένων οικονομιών πλησιάζει επίπεδα που δημιουργούν ολοένα περισσότερες αμφιβολίες για τη βιωσιμότητά του.
Το αμερικανικό δημόσιο χρέος πλησιάζει πλέον τα 40 τρισ. δολάρια, ενώ η παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν έχει οδηγήσει σε νέα άνοδο των τιμών του πετρελαίου, αυξάνοντας τον πληθωριστικό κίνδυνο και επιβαρύνοντας παράλληλα τις προοπτικές της παγκόσμιας ανάπτυξης.
Οι επενδυτές χάνουν την υπομονή τους
«Η πρόσφατη άνοδος των αποδόσεων δείχνει ότι οι επενδυτές χάνουν την υπομονή τους με τη δημοσιονομική σπατάλη», σημειώνει στο Reuters ο επικεφαλής οικονομολόγος αγορών της Capital Economics, Τζόνας Γκόλτερμαν. Όπως προσθέτει, η εξέλιξη δεν αποτελεί έκπληξη, καθώς «οι δημοσιονομικές προοπτικές σε αρκετές μεγάλες οικονομίες είναι προβληματικές και οι πολιτικοί έχουν δείξει ελάχιστη διάθεση να αντιμετωπίσουν το ζήτημα».
Στις ΗΠΑ, η απόδοση του 30ετούς κρατικού τίτλου έφθασε την Τρίτη έως το 5,34%, καθώς το πετρέλαιο επέστρεψε πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι και εξανεμίστηκαν οι προσδοκίες για γρήγορη διπλωματική διέξοδο στον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν. Στη συνέχεια περιορίστηκε ελαφρώς, με το Bloomberg να αναφέρει ότι την Τετάρτη κινήθηκε κοντά στο 5,27%.
Η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς βρίσκεται περίπου στο 4,7%, με το όριο του 5% να μπαίνει πλέον στο μικροσκόπιο των αγορών. Ο Γκάι Μίλερ, επικεφαλής στρατηγικής αγορών της Zurich Insurance Group, εκτιμά ότι μια διάσπαση αυτού του επιπέδου θα είχε ευρύτερες συνέπειες, καθώς θα μπορούσε να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη όχι μόνο στα ομόλογα αλλά και σε άλλες κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων.
Οι υψηλότερες αποδόσεις δεν αποτελούν πρόβλημα μόνο για τις κυβερνήσεις. Τα κρατικά ομόλογα λειτουργούν ως σημείο αναφοράς για το κόστος δανεισμού σε ολόκληρη την οικονομία, επηρεάζοντας από τα εταιρικά δάνεια έως τα στεγαστικά των νοικοκυριών.
Το AI ανταγωνίζεται τις κυβερνήσεις για κεφάλαια
Ένας ακόμη παράγοντας που προσθέτει πίεση είναι η τεράστια ανάγκη χρηματοδότησης των τεχνολογικών ομίλων για την ανάπτυξη υποδομών τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με το Reuters, οι τεχνολογικοί κολοσσοί που κατασκευάζουν μεγάλα data centers ανταγωνίζονται πλέον τις κυβερνήσεις για την άντληση κεφαλαίων από τις αγορές.
Τα αυξανόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα, η μαζική έκδοση νέου χρέους και οι ανησυχίες για την επικοινωνιακή πολιτική της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ υπό τον νέο πρόεδρό της, Κέβιν Γουόρς, έχουν επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το κλίμα.
Το Bloomberg επισημαίνει ότι οι υψηλότερες αποδόσεις έχουν αρχίσει να πλήττουν ευθέως και το ισχυρότερο επενδυτικό αφήγημα της χρονιάς, αυτό της τεχνητής νοημοσύνης. Η ανησυχία ότι το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης θα περιορίσει τις επενδύσεις των μεγάλων τεχνολογικών ομίλων προκάλεσε νέο κύμα πωλήσεων στις μετοχές ημιαγωγών.
Στη Νότια Κορέα, οι Samsung Electronics και SK Hynix υποχώρησαν περισσότερο από 7%, ενώ ο Kospi βυθίστηκε άνω του 6%. Μία ημέρα νωρίτερα στις ΗΠΑ, ο δείκτης ημιαγωγών της Φιλαδέλφειας είχε χάσει 5%, καταγράφοντας τη χειρότερη συνεδρίασή του από τα τέλη Ιουλίου. Ο ευρύτερος δείκτης MSCI Ασίας-Ειρηνικού υποχώρησε κατά 2%.
«Τα υψηλότερα επιτόκια και ο γεωπολιτικός κίνδυνος κάνουν τους επενδυτές λιγότερο πρόθυμους να πληρώνουν υψηλό τίμημα για τη μελλοντική ανάπτυξη», ανέφερε στο Bloomberg ο Γιουνγκ Ιν Γιουν, διευθύνων σύμβουλος της Fibonacci Asset Management Global.
Η Ιαπωνία αλλάζει το τοπίο στις αγορές ομολόγων
Ιδιαίτερο βάρος στις εξελίξεις έχει η Ιαπωνία, όπου οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων έχουν ανέβει σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν εδώ και δεκαετίες. Η απόδοση του 10ετούς τίτλου έφθασε την Τρίτη έως το 2,945%, το υψηλότερο ενδοσυνεδριακό επίπεδο από τον Σεπτέμβριο του 1996, καθώς εντείνονται οι ανησυχίες για τον πληθωρισμό και οι προσδοκίες ότι η Τράπεζα της Ιαπωνίας ενδέχεται να προχωρήσει σε νέα αύξηση επιτοκίων ακόμη και τον Σεπτέμβριο.
Ανάλογη είναι η εικόνα και στις μεγαλύτερες διάρκειες, με την απόδοση του 30ετούς ιαπωνικού ομολόγου να κινείται λίγο πάνω από το 4%. Τα υψηλότερα επιτόκια καθιστούν πλέον τους εγχώριους τίτλους πιο ελκυστικούς για τους Ιάπωνες επενδυτές, οι οποίοι παραδοσιακά συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους αγοραστές αμερικανικών κρατικών ομολόγων. Η μετατόπιση αυτή μπορεί να προσθέσει νέα πίεση στην αγορά αμερικανικού χρέους.
Ήδη, τα στοιχεία για τον Ιούνιο έδειξαν μείωση των ξένων τοποθετήσεων σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα, με την Ιαπωνία, τη Βρετανία και την Κίνα να περιορίζουν τις θέσεις τους.
Την Τετάρτη, πάντως, καταγράφηκαν ορισμένες ενδείξεις σταθεροποίησης στην Ασία, καθώς εμφανίστηκε αγοραστικό ενδιαφέρον μετά τις έντονες απώλειες των προηγούμενων ημερών. Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, η απόδοση του 10ετούς ιαπωνικού ομολόγου υποχώρησε κατά 1,5 μονάδα βάσης στο 2,920%, ενώ στην Αυστραλία η απόδοση του 10ετούς μειώθηκε κατά 4 μονάδες βάσης στο 5,03%.
Η αποκλιμάκωση, ωστόσο, δεν αναιρεί τις ευρύτερες ανησυχίες. Οικονομολόγοι της Capital Economics εκτιμούν ότι οι παγκόσμιες αγορές ομολόγων θα παραμείνουν εκτεθειμένες σε νέα επεισόδια έντονης μεταβλητότητας τους επόμενους μήνες, καθώς οι κυβερνήσεις δείχνουν περιορισμένη διάθεση για ουσιαστική δημοσιονομική προσαρμογή, ενώ και οι κεντρικές τράπεζες έχουν μικρότερα περιθώρια αντίδρασης.
Στην Ευρώπη, σύμφωνα με το Reuters, οι αποδόσεις των γερμανικών μακροπρόθεσμων τίτλων έφθασαν στα υψηλότερα επίπεδα από το 2011, οι αντίστοιχες γαλλικές στα υψηλότερα από το 2008, ενώ το βρετανικό 30ετές πλησίασε ξανά τα υψηλά του Μαΐου, τα οποία ήταν τα μεγαλύτερα από το 1998.
Το ερώτημα πλέον είναι εάν οι αγορές έχουν εισέλθει σε μια νέα «ζώνη κινδύνου». Οι αποδόσεις έχουν γίνει αρκετά υψηλές ώστε να αρχίζουν να προσελκύουν εκ νέου ορισμένους επενδυτές. Ο Κρίστοφερ Ντεμπίκ της Pictet δηλώνει ότι τοποθετείται σε τίτλους μεγαλύτερης διάρκειας και δεν θεωρεί ότι το σημερινό ξεπούλημα θα διαρκέσει.
Ωστόσο, όσο το δημόσιο χρέος αυξάνεται, οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν υψηλές και κυβερνήσεις και τεχνολογικοί κολοσσοί ανταγωνίζονται για ολοένα μεγαλύτερα ποσά κεφαλαίων, το μήνυμα των αγορών προς τις κυβερνήσεις γίνεται ολοένα πιο σαφές: η εποχή του φθηνού και εύκολου δανεισμού έχει απομακρυνθεί αισθητά.
