Η Ευρώπη επιστρέφει δυναμικά στις αγορές χρέους μετά τη θερινή ανάπαυλα, αλλά αυτή τη φορά βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πολύ πιο δύσκολο περιβάλλον. Η Γερμανία και συνολικά η ευρωζώνη εκδίδουν ποσότητες-ρεκόρ ομολόγων, την ώρα που οι αποδόσεις κινούνται σε υψηλά πολλών ετών και οι ανάγκες χρηματοδότησης των κυβερνήσεων παραμένουν μεγάλες.
Όπως επισημαίνει το Reuters, το νέο κύμα δανεισμού προστίθεται στις πιέσεις που ήδη δέχεται η ευρωπαϊκή αγορά ομολόγων από τον πληθωρισμό, τη γεωπολιτική αβεβαιότητα και την αλλαγή πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η πίεση στη Γαλλία, όπου οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων τίτλων βρίσκονται κοντά στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 18 ετών και πλησιάζουν το 5%.
Η άνοδος των αποδόσεων δεν αφορά μόνο τους κρατικούς προϋπολογισμούς. Σημαίνει υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, καθώς επηρεάζει μεταξύ άλλων τα εταιρικά και τα στεγαστικά δάνεια, δημιουργώντας έναν ακόμη πιθανό ανασταλτικό παράγοντα για την οικονομική ανάπτυξη.
Η Γερμανία θα εκδώσει ομόλογα 400 δισ. ευρώ το 2027
Το πρόβλημα για τις αγορές είναι ότι δεν διαφαίνεται σημαντική υποχώρηση της προσφοράς νέου χρέους. Η Commerzbank εκτιμά ότι οι ακαθάριστες εκδόσεις γερμανικών κρατικών ομολόγων θα φτάσουν το 2027 στο ιστορικό υψηλό των 400 δισ. ευρώ, από περίπου 349 δισ. ευρώ φέτος.
«Μιλάμε για μια γενικότερη κατάσταση στην οποία πρέπει να αντληθούν πολλά χρήματα από τις αγορές ομολόγων και οι αποδόσεις προσαρμόζονται ώστε να το αντανακλούν», δήλωσε στο Reuters ο Ales Koutny, επικεφαλής διεθνών επιτοκίων στη Vanguard.
Ενδεικτική των δυσκολότερων συνθηκών ήταν και η δημοπρασία δεκαετών γερμανικών τίτλων την Τετάρτη. Η ζήτηση εμφανίστηκε υποτονική, με τη Γερμανία να αντλεί 3,8 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 6 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με τον Benjamin Schroeder, ανώτερο αναλυτή επιτοκίων της ING, η επιστροφή των εκδόσεων μετά τη θερινή περίοδο προσθέτει νέα ανοδική πίεση στις αποδόσεις, ενώ η ανακοίνωση της έκδοσης του 30ετούς τίτλου ήρθε νωρίτερα από ό,τι περίμενε μέρος της αγοράς.
Τα επίσημα στοιχεία της γερμανικής υπηρεσίας διαχείρισης χρέους αποτυπώνουν επίσης το μέγεθος των αναγκών χρηματοδότησης. Μόνο για το 2026 έχουν προγραμματιστεί εκδόσεις 82 δισ. ευρώ σε δεκαετή γερμανικά κρατικά ομόλογα, ενώ άλλα 49 δισ. ευρώ αφορούν τίτλους διάρκειας 15, 20 και 30 ετών.
Το Βερολίνο εγκαταλείπει τη δημοσιονομική αυστηρότητα
Η αύξηση του γερμανικού δανεισμού αντανακλά μια βαθύτερη αλλαγή στη δημοσιονομική πολιτική της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης.
Το Βερολίνο απομακρύνεται από τη μακρόχρονη προσήλωσή του στους αυστηρούς περιορισμούς του χρέους και αυξάνει σημαντικά τις δαπάνες για άμυνα και υποδομές, τόσο για να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις ασφάλειας όσο και για να στηρίξει μια οικονομία που έχει χάσει δυναμική.
Το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών ανέφερε στο Reuters ότι τα υψηλά επίπεδα δανεισμού και οι αυξημένες αποδόσεις συνδέονται με τη «μαζική επένδυση στην ασφάλεια και την άμυνα» που απαιτείται μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Η δημοσιονομική στροφή είναι μεγάλη. Σύμφωνα με ξεχωριστό δημοσίευμα του Reuters, η Γερμανία σχεδιάζει να δανειστεί συνολικά περίπου 838,2 δισ. ευρώ μεταξύ 2027 και 2030, καθώς αυξάνει τις δαπάνες για άμυνα και υποδομές.
Ρεκόρ 1,54 τρισ. ευρώ στην ευρωζώνη
Η Γερμανία δεν αποτελεί εξαίρεση. Οι κυβερνήσεις σε ολόκληρη την ευρωζώνη συνεχίζουν να δανείζονται σε μεγάλη κλίμακα, έχοντας να καλύψουν τις επιπτώσεις διαδοχικών κρίσεων, από την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία έως την αύξηση των αμυντικών αναγκών και τις νέες γεωπολιτικές αναταράξεις.
Παράλληλα, η γήρανση του πληθυσμού αυξάνει τις δαπάνες για συντάξεις, υγεία και κοινωνική προστασία, ενώ τα ολοένα συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα δημιουργούν πρόσθετες δημοσιονομικές ανάγκες.
Η Barclays εκτιμά ότι οι ακαθάριστες εκδόσεις ομολόγων της ευρωζώνης θα φτάσουν το 2027 σε νέο ιστορικό ρεκόρ, στα 1,54 τρισ. ευρώ. Οι καθαρές εκδόσεις -αφού αφαιρεθεί το χρέος που λήγει και συνήθως επανεπενδύεται από τους επενδυτές- αναμένεται να διαμορφωθούν στα 574 δισ. ευρώ, ελαφρώς χαμηλότερα από το 2026.
Ιδιαίτερη προσοχή συγκεντρώνει η Γαλλία, με τη Barclays να επισημαίνει ότι το δημοσιονομικό της έλλειμμα αναμένεται να παραμείνει πάνω από το 5%, την ώρα που το πολιτικό σύστημα δυσκολεύεται να συμφωνήσει σε μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής.
Και η ΕΚΤ αποσύρεται από την αγορά
Το σκηνικό γίνεται ακόμη πιο απαιτητικό επειδή ένας από τους μεγαλύτερους αγοραστές κρατικών ομολόγων των προηγούμενων ετών, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, έχει πλέον περάσει στην αντίθετη κατεύθυνση.
Η ΕΚΤ αφήνει τους τίτλους που έχει στο χαρτοφυλάκιό της να λήγουν χωρίς να επανεπενδύει τα κεφάλαια, καθώς περιορίζει σταδιακά τον ισολογισμό της. Αυτό σημαίνει ότι μεγαλύτερο μέρος του νέου κρατικού χρέους πρέπει να απορροφηθεί από ιδιώτες επενδυτές.
Όσο αυξάνεται η προσφορά ομολόγων χωρίς να αυξάνεται αντίστοιχα η διάθεση των επενδυτών να τα αγοράσουν, τόσο υψηλότερες αποδόσεις απαιτεί η αγορά.
Ο Michael Weidner, συνεπικεφαλής παγκόσμιου fixed income στη Lazard Asset Management, δήλωσε στο Reuters ότι παραμένει επιφυλακτικός απέναντι στις πολύ μεγάλες διάρκειες. Η Lazard έχει προτιμήσει δεκαετείς τίτλους, με τον Weidner να χαρακτηρίζει ελκυστικές τις αποδόσεις των γερμανικών δεκαετών γύρω στο 3,27%.
Το νέο τοπίο δείχνει έτσι ότι η εποχή του εξαιρετικά φθηνού ευρωπαϊκού κρατικού δανεισμού έχει απομακρυνθεί. Με τις κυβερνήσεις να χρειάζονται όλο και περισσότερα κεφάλαια και την ΕΚΤ να περιορίζει την παρουσία της στην αγορά, η μάχη για την προσέλκυση επενδυτών γίνεται ακριβότερη — και οι υψηλότερες αποδόσεις κινδυνεύουν να μεταφερθούν σταδιακά σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομία.
