Η Σαουδική Αραβία ανέστειλε προσωρινά τη λειτουργία του στρατηγικής σημασίας αγωγού πετρελαίου East West, μετά την επίθεση με drones που έπληξε κρίσιμη ενεργειακή υποδομή της χώρας, σε μία ακόμη επικίνδυνη κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Ο αγωγός, μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων, μεταφέρει το σαουδαραβικό αργό από την ανατολική πλευρά της χώρας προς την Ερυθρά Θάλασσα, επιτρέποντας στο Ριάντ να παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ, όπου η ναυσιπλοΐα έχει περιοριστεί δραματικά λόγω του πολέμου.
Σύμφωνα με το Reuters, ο αγωγός διακινούσε τους τελευταίους μήνες περίπου 4 έως 5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 4%-5% της παγκόσμιας προσφοράς.
Το σαουδαραβικό υπουργείο Ενέργειας ανακοίνωσε ότι η λειτουργία του αγωγού διακόπηκε προληπτικά, ενώ οι αρμόδιες υπηρεσίες αξιολογούν τις ζημιές και λαμβάνουν μέτρα για την ασφάλεια της εγκατάστασης.
Επίθεση με drones από το Ιράκ
Το Ριάντ υποστηρίζει ότι αρκετά drones που επιτέθηκαν στις εγκαταστάσεις είχαν εκτοξευθεί από το Ιράκ. Η σαουδαραβική διπλωματία ανακοίνωσε ότι οι επιθέσεις προκάλεσαν τραυματισμούς, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη αξιολόγηση των επιπτώσεων στις ενεργειακές υποδομές. Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει ανάληψη ευθύνης για την επίθεση.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι το Ιράν πιθανότατα ευθύνεται για την επίθεση, χωρίς ωστόσο να παρουσιάσει δημοσίως στοιχεία που να τεκμηριώνουν την εκτίμηση αυτή.
Το Ιράκ, από την πλευρά του, προχώρησε στην απομάκρυνση στρατιωτικού διοικητή, ενώ διέταξε και το προσωρινό κλείσιμο του συνοριακού περάσματος Σαλαμτσέχ με το Ιράν, καθώς οι αρχές επιχειρούν να εντοπίσουν τους υπεύθυνους για την επίθεση.
Κρίσιμη εναλλακτική απέναντι στο Ορμούζ
Η σημασία του East West ενισχύεται σημαντικά από την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων πριν από τον πόλεμο διακινούνταν περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ημερήσιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η κίνηση έχει πλέον περιοριστεί δραστικά, καθιστώντας τον αγωγό κρίσιμο για τις σαουδαραβικές εξαγωγές.
Ο East West μεταφέρει το αργό από τον Περσικό Κόλπο προς την Ερυθρά Θάλασσα, όπου φορτώνεται σε δεξαμενόπλοια, παρακάμπτοντας το Ορμούζ. Ωστόσο, η διαδρομή έχει καταστεί και αυτή ευάλωτη, καθώς οι επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα αυξάνουν τον κίνδυνο για τη ναυσιπλοΐα και τις ενεργειακές υποδομές, με την παρουσία τους να ενισχύεται και στην περιοχή του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
Bloomberg: Κρίσιμη «γραμμή ζωής» για το σαουδαραβικό πετρέλαιο
Το Bloomberg χαρακτηρίζει τον East West κρίσιμη εναλλακτική του Ορμούζ για τις σαουδαραβικές εξαγωγές. Ο αγωγός έχει ονομαστική δυναμικότητα περίπου 7 εκατ. βαρελιών ημερησίως και νωρίτερα μέσα στη χρονιά έφτασε να λειτουργεί σε πλήρη δυναμικότητα, καθώς η κίνηση δεξαμενόπλοιων μέσω του Ορμούζ είχε σχεδόν σταματήσει.
Παράλληλα, το Bloomberg επισημαίνει ότι οι εναλλακτικές διαδρομές δεν μπορούν να καλύψουν το σύνολο των κανονικών ροών μέσω του Ορμούζ, ενώ παραμένουν εκτεθειμένες σε επιθέσεις. Ως αποτέλεσμα, η διακοπή λειτουργίας του East-West περιορίζει περαιτέρω τις διαθέσιμες επιλογές για τη μεταφορά σαουδαραβικού πετρελαίου στις διεθνείς αγορές.
Πάνω από τα 100 δολάρια το πετρέλαιο μπρεντ
Η νέα επίθεση έρχεται σε μια ήδη εξαιρετικά πιεσμένη αγορά.
Το μπρεντ κινείται πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ την Παρασκευή είχε πλησιάσει τα 110 δολάρια, καθώς οι επενδυτές αποτιμούν τον κίνδυνο περαιτέρω διαταραχών στις παγκόσμιες προμήθειες. Χθες το μπρεντ έκλεισε στα 104,61 δολάρια, ενώ το αμερικανικό WTI στα 100,05 δολάρια.
Την ίδια ώρα, η τιμή του ντίζελ στις ΗΠΑ ξεπέρασε για πρώτη φορά τα 6 δολάρια ανά γαλόνι, ένδειξη του πόσο γρήγορα οι γεωπολιτικές εξελίξεις μεταφέρονται στην αγορά καυσίμων.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται, όμως, στις τιμές.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) εκτιμά ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου το 2026 θα μειωθεί κατά περίπου 5,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ή περίπου 6%, λόγω των επιπτώσεων των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και των διαταραχών στον Περσικό Κόλπο.
Παράλληλα, η σαουδαραβική παραγωγή είχε υποχωρήσει τον Αύγουστο στα περίπου 6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, στο χαμηλότερο επίπεδο εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες, σύμφωνα με τον IEA.
Το δίλημμα του Ριάντ
Η εξέλιξη φέρνει τη Σαουδική Αραβία αντιμέτωπη με ένα ιδιαίτερα δύσκολο στρατηγικό δίλημμα.
Από τη μία πλευρά, το Ριάντ καλείται να προστατεύσει τις ενεργειακές του υποδομές και να αντιμετωπίσει την ενίσχυση των Χούθι. Από την άλλη, μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση θα μπορούσε να διευρύνει περαιτέρω τον πόλεμο και να αυξήσει τον κίνδυνο για τις ίδιες τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της χώρας.
Το Bloomberg περιγράφει την κατάσταση ως ιδιαίτερα δύσκολη για το Ριάντ, καθώς η διατήρηση της πίεσης στους Χούθι και η προστασία των ενεργειακών υποδομών πρέπει να συνδυαστούν με την αποφυγή μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης.
Μέχρι στιγμής, η Σαουδική Αραβία έχει επιλέξει να μην προχωρήσει σε άμεση στρατιωτική απάντηση, έπειτα από αίτημα της ιρακινής κυβέρνησης, διατηρώντας ωστόσο το δικαίωμα να λάβει «όλα τα απαραίτητα μέτρα» για την προστασία της.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι εάν η επίθεση στον East-West αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό ή την αρχή μιας νέας φάσης του πολέμου, στην οποία οι ενεργειακές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας θα βρεθούν στο επίκεντρο.
Με τη ναυσιπλοΐα στον Ορμούζ ήδη περιορισμένη, την Ερυθρά Θάλασσα υπό αυξανόμενη πίεση και τα παγκόσμια αποθέματα να υποχωρούν, κάθε επιπλέον διακοπή στις σαουδαραβικές ροές πετρελαίου μπορεί να έχει άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς τιμές και, τελικά, στις τιμές των καυσίμων για καταναλωτές και επιχειρήσεις.
