Προ των πυλών βρίσκεται η πλέρια εφαρμογή των προγράμματος της «Κοινωνικής Αντιπαροχής» και της «Κοινωνικής Κατοικίας», καθώς εντός Σεπτεμβρίου αναμένεται πρώτα – πρώτα να εκδοθούν δύο ακόμα κοινές υπουργικές αποφάσεις (πέραν των επίσης δύο που έχουν ήδη υπογραφεί) σε σχέση με την Κοινωνική Αντιπαροχή, με τις οποίες θα καθορίζεται αφενός το κοινωνικό μίσθωμα (δηλαδή το ενοίκιο που θα πληρώνουν οι μισθωτές και το οποίο θα είναι χαμηλότερο από της αγοράς) και αφετέρου το πλέγμα των εισοδηματικών – οικογενειακών κριτηρίων των δικαιούχων.
Πληροφορίες του powergame.gr αναφέρουν πως και το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας ετοιμάζει, κατά αμέσως επόμενο διάστημα, την παραχώρηση ορισμένων ακόμα ακινήτων (τα οποία βρίσκονται στη δική του διαχείριση) προς αξιοποίηση στα πλαίσια της κοινωνικής αντιπαροχής (πέραν των 8 που έχει δώσει η ΔΥΠΑ). Στη λογική της κυβέρνησης είναι να τρέξουν σιγά – σιγά οι διαγωνισμοί, έτσι ώστε να αρχίσουν να γίνονται σαφείς οι διαθέσεις της αγοράς, πριν προχωρήσει πιο μαζικά η η όλη διαδικασία.
Παράλληλα, έχει ζητηθεί από όλα τα υπουργεία να αποστείλουν στο ΥΚΟΙΣΟ, λίστα με τα ακίνητα τους τα οποία θα μπορούσαν να ενταχθούν στο πρόγραμμα της κοινωνικής αντιπαροχής.
Έγκυρες πληροφορίες του powergame.gr πως ο υπολογισμός του κοινωνικού μισθώματος (το οποίο θα είναι το αντικείμενο της πρώτης ΚΥΑ που αναμένεται προκειμένου να ξεκινήσουν οι πρώτοι διαγωνισμοί της κοινωνικής αντιπαροχής) θα βασίζεται σε ένα συνδυασμό αφενός των τιμών της αγοράς κατοικιών ανά περιοχή, με βάση την παλαιότητα τους κλπ και αφετέρου ένα ποσοστό επί του εισοδήματος των μελλοντικών ενοικιαστών πάνω από το οποίο δεν θα πρέπει να ξεπερνά το κοινωνικό μίσθωμα.
Όσον αφορά τη δεύτερη αναμενόμενη ΚΥΑ για την κοινωνική αντιπαροχή, θα καθορίζει τα εισοδηματικά, περιουσιακά και οικογενειακά κριτήρια με βάση τα οποία θα μπορεί ένα μονοπρόσωπο ή πολυπρόσωπο νοικοκυριό θα αιτηθεί την ένταξη του στο εν λόγω πρόγραμμα.
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν πως στις προθέσεις της κυβέρνησης είναι τα εισοδηματικά κριτήρια να είναι προς το ανώτερο δυνατό όριο που προβλέπουν διάφορα υφιστάμενα κοινωνικά προγράμματα με το «ταβάνι» ενδεχομένως να σε εκείνα του Σπίτι Μου ΙΙ (35.000 ευρώ συν 5.000 ευρώ ανά εξαρτώμενο τέκνο) ενώ ίσως να υπάρχει και κατώτατο όριο, καθώς στόχος είναι δεν είναι μόνο να ευνοηθούν οικογένειες που έχουν ανάγκη φθηνής στέγασης, αλλά και να μπορούν οι οικογένειες αυτές να υποστηρίξουν οικονομικά με συνέπεια τις απαιτήσεις καταβολής του μισθώματος.
Εν σχέσει με το πρόγραμμα της Κοινωνικής Κατοικίας, το οποίο αφορά στην ανακαίνιση σε αρχική φάση, ανενεργών Στρατοπέδων, σύμφωνα με πληροφορίες του powergame.gr τα εισοδηματικά κριτήρια (αν και όχι τα κριτήρια καθορισμού του κοινωνικού μισθώματος, τα οποία πιθανότατα θα είναι τα ίδια με εκείνα της Κοινωνικής Αντιπαροχής) τα οποία θα τεθούν για τους δυνάμει δικαιούχους αναμένεται να είναι χαμηλότερα συγκριτικά με την Κοινωνική Αντιπαροχή. Και αυτό γιατί τα ακίνητα τα οποία θα διατεθούν προς κοινωνική μίσθωση ανήκουν στο κράτος, σε αντίθεση με τα ακίνητα τα οποία θα διατεθούν μέσω της Κοινωνικής Αντιπαροχής τα οποία θα ανήκουν σε ιδιωτικές κατασκευαστικές εταιρείες.
Κοινωνική Αντιπαροχή
Όπως επισημαίνει η Εθνική Στρατηγική Στεγαστικής Πολιτικής, η οποία πήρε ΦΕΚ στις 19 Αυγούστου 2026, η Κοινωνική Αντιπαροχή είναι σύμβαση που συνάπτεται μεταξύ του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας ή ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού, με την ιδιότητα της αναθέτουσας αρχής, με ιδιώτη ανάδοχο, ο οποίος αναλαμβάνει, με δικές του δαπάνες, είτε την ανέγερση κατοικιών επί αδόμητου ακινήτου της αναθέτουσας αρχής, είτε την ανακαίνιση και επισκευή δομημένου ακινήτου της αναθέτουσας αρχής.
Το αντάλλαγμα του αναδόχου συνίσταται είτε στη μεταβίβαση και παράδοση στον ανάδοχο ή σε τρίτο που αυτός υποδεικνύει μέρους των κατοικιών που κατασκευάζονται ή επισκευάζονται, είτε στο δικαίωμα της εκμετάλλευσης και διαχείρισης τους για ορισμένο χρονικό διάστημα.
Κατά τη διαδικασία ωρίμανσης της σύμβασης κοινωνικής αντιπαροχής εκπονείται οικονομοτεχνική μελέτη, η οποία προσδιορίζει τη βέλτιστη για την αναθέτουσα αρχή αξιοποίηση του ακινήτου. Σε κάθε περίπτωση, το ποσοστό των κατοικιών το οποίο παραμένει στην κυριότητα της αναθέτουσας αρχής και το οποίο προορίζεται για εκμίσθωση σε δικαιούχους μισθωτές κοινωνικής κατοικίας, δεν μπορεί να είναι μικρότερο του 30%.
Για το πρόγραμμα δεν προβλέπεται κρατική δαπάνη, καθώς την ανέγερση και διαχείριση των κατοικιών αναλαμβάνει ο ανάδοχος. Επί του παρόντος, έχουν καθοριστεί με κοινές υπουργικές αποφάσεις τα 8 ακίνητα σε Παιανία, Λάρισα, Καλαμάτα και Πύργο που θα αξιοποιηθούν στο πλαίσιο του α’ διαγωνισμού κοινωνικής αντιπαροχής, παράγοντας 130 μονάδες προσιτής κατοικίας, καθώς και οι όροι και ρήτρες της σύμβασης κοινωνικής αντιπαροχής, ενώ εκτιμάται ότι η διακήρυξη θα δημοσιευθεί μέσα στους επόμενους μήνες. Την ωρίμανση και τη διενέργεια διαγωνιστικών διαδικασιών για την αξιοποίηση των ακινήτων έχει αναλάβει η Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας (ΕΕΣΥΠ – Υπερταμείο)
Κοινωνικές Κατοικίες
Το πρόγραμμα βασίζεται σε μοντέλο αξιοποίησης αδρανούς δημόσιας περιουσίας για παροχή κοινωνικής στέγασης και αφορά την κατασκευή κοινωνικών κατοικιών σε ανενεργά στρατόπεδα, μέσω προγραμματικών συμβάσεων μεταξύ του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.
Οι δικαιούχοι κοινωνικοί μισθωτές θα επιλέγονται με κοινωνικά κριτήρια, με στόχευση σε ευάλωτα νοικοκυριά, οικογένειες με παιδιά, μονογονεϊκές οικογένειες και άτομα με αναπηρία.
Για την πρώτη πιλοτική υλοποίηση του προγράμματος έχει εξασφαλιστεί χρηματοδότηση από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, συνολικού ποσού 435.000.000 ευρώ, προκειμένου να αξιοποιηθούν 4 ανενεργά 62 στρατόπεδα που βρίσκονται, μεταξύ άλλων, στις Αχαρνές στην Αττική, στον Εύοσμο–Κορδελιό στην Θεσσαλονίκη και στην Πάτρα. Αναμένεται να κατασκευαστούν 2.350 κοινωνικές κατοικίες υψηλής ενεργειακής κατηγορίας (Α+), ενώ το πρόγραμμα περιλαμβάνει και την κατασκευή 1 βρεφονηπιακού σταθμού σε κάθε στρατόπεδο.
Φοροπαλλαγές στους ιδιώτες που θα ενταχθούν στα προγράμματα κοινωνικής στέγασης
Εξαιρετικά σημαντικό κίνητρο για την ένταξη ιδιωτικών κατασκευαστικών εταιρειών στο πρόγραμμα της κοινωνικής αντιπαροχής (με ακίνητα του δημοσίου) αλλά και στο Build to Rent (ιδιωτικά ακίνητα) είναι η απαλλαγή από φόρο επί του εισοδήματος το οποίο θα εισπράττουν ως κοινωνικό μίσθωμα.
Πιο συγκεκριμένα, ήδη ψηφισμένη διάταξη προβλέπει πως «από το φορολογικό έτος 2026 και εφεξής, το εισόδημα που αποκτούν δήμοι, περιφέρειες, τα νομικά πρόσωπα αυτών και ιδίως οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς και μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου από την εκμίσθωση ή υπεκμίσθωση ακινήτων τα οποία εντάσσονται σε προγράμματα κοινωνικής μίσθωσης ή σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται ή συγχρηματοδοτούνται ή επιδοτούνται από ενωσιακούς πόρους για την επίτευξη σκοπών στέγασης ευάλωτων ομάδων απαλλάσσεται από τον φόρο εισοδήματος, για όσο χρόνο διαρκεί η εκμίσθωση ή υπεκμίσθωση».
Επισημαίνεται πως «υπεκμίσθωση» είναι η νομική διαδικασία κατά την οποία ο αρχικός ενοικιαστής (μισθωτής), ενεργώντας ουσιαστικά ως ιδιοκτήτης, παραχωρεί τη χρήση ενός ακινήτου (ή μέρους αυτού) σε τρίτο πρόσωπο έναντι αμοιβής.
Παράλληλα, με άλλη διάταξη που έχει ήδη ψηφιστεί ορίζεται πως «το εισόδημα που αποκτούν τα νομικά πρόσωπα από την εκμίσθωση ακινήτων στο πλαίσιο του προγράμματος «Κατασκευάζω-Νοικιάζω» (Build to Rent) απαλλάσσεται από τον φόρο εισοδήματος, εφόσον τα ακίνητα διατίθενται αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση διάρκειας τουλάχιστον 10 ετών με προκαθορισμένο μίσθωμα που καθορίζεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού».
