Πέντε χρόνια μετά την έναρξη της μεγαλύτερης αστικής ανάπλασης της χώρας, το Ελληνικό βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή. Η LAMDA Development έχει ήδη εισπράξει 1,83 δισ. ευρώ από την εμπορική αξιοποίηση της έκτασης, ωστόσο σημαντικές υποδομές παραμένουν υπό κατασκευή, οι παραδόσεις κατοικιών και εμπορικών αναπτύξεων έχουν μετατεθεί χρονικά και κρίσιμα έργα για την κυκλοφοριακή εξυπηρέτηση της περιοχής δεν έχουν προχωρήσει. Την ίδια στιγμή, ερωτήματα ανακύπτουν για τις συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη και τον έλεγχο της τήρησης των συμβατικών δεσμεύσεων απέναντι στο Ελληνικό Δημόσιο.
Η αφετηρία της επένδυσης τοποθετείται στις 25 Ιουνίου 2021, όταν ολοκληρώθηκε η μεταβίβαση του 100% των μετοχών της Ελληνικό Α.Ε. στην HELLINIKON GLOBAL I S.A., θυγατρική της LAMDA Development. Έκτοτε, η υλοποίηση της ανάπλασης έχει προχωρήσει σημαντικά, όμως η εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα απέχει σε αρκετά σημεία από τον αρχικό προγραμματισμό.
Τις αποκλίσεις από τα αρχικά χρονοδιαγράμματα έχει αναγνωρίσει και ο απερχόμενος διευθύνων σύμβουλος της LAMDA Development, Οδυσσέας Αθανασίου. Όπως εξήγησε προ ημερών στην τελευταία του συνάντηση με τους δημοσιογράφους, η πανδημία, οι πόλεμοι και οι γεωπολιτικές εξελίξεις, η αύξηση του κατασκευαστικού κόστους και των τιμών των υλικών, οι δυσκολίες στις εφοδιαστικές αλυσίδες και η έλλειψη εργατικού δυναμικού επηρέασαν την εξέλιξη των έργων. Παράλληλα, έχει παραδεχθεί ότι οι αρχικές εκτιμήσεις ήταν υπερβολικά αισιόδοξες και ότι ορισμένες αποφάσεις για την επιτάχυνση των κατασκευών θα μπορούσαν να είχαν ληφθεί νωρίτερα.
Πέρα, ωστόσο, από τις κατασκευαστικές δυσκολίες, η πορεία του Ελληνικού αναδεικνύει επτά βασικά ζητήματα που συνδέονται με την ολοκλήρωση των υποδομών, την οικονομική αξιοποίηση της έκτασης και την εφαρμογή των συμβατικών δεσμεύσεων της επένδυσης.
1. Το κυκλοφοριακό και οι εξωτερικές υποδομές που δεν έχουν υλοποιηθεί
Ένα από τα σημαντικότερα ανοιχτά ζητήματα της επένδυσης αφορά την κυκλοφοριακή επιβάρυνση που αναμένεται να προκύψει από τη σταδιακή λειτουργία της νέας ανάπτυξης, σε μια περιοχή όπου οι βασικοί οδικοί άξονες αντιμετωπίζουν ήδη σημαντική πίεση. Η δημιουργία χιλιάδων κατοικιών, εμπορικών κέντρων, ξενοδοχείων, γραφείων και εγκαταστάσεων αναψυχής θα αυξήσει τις μετακινήσεις προς και από το Ελληνικό, καθιστώντας κρίσιμη την ενίσχυση των συγκοινωνιακών συνδέσεων με την υπόλοιπη Αττική.
Το ζήτημα είχε εξεταστεί ήδη στο πλαίσιο της Μελέτης Κυκλοφοριακών Επιπτώσεων για τον Μητροπολιτικό Πόλο Ελληνικού – Αγίου Κοσμά, που εκπόνησε η DENCO Συγκοινωνιακές Μελέτες. Η μελέτη εξετάζει τις κυκλοφοριακές συνθήκες με χρονικούς ορίζοντες το 2030 και το 2045, αξιολογώντας την εξέλιξη των μετακινήσεων τόσο με όσο και χωρίς την ανάπτυξη του Ελληνικού. Για το 2030 ο σχεδιασμός βασίζεται στην παραδοχή ότι θα έχουν ολοκληρωθεί οι κύριες υποδομές και θα έχουν αναπτυχθεί ορισμένες χρήσεις, κυρίως εμπορικές, ενώ για το 2045 εξετάζεται η πλήρης ανάπτυξη του Μητροπολιτικού Πόλου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν παρατεθεί για το κυκλοφοριακό μοντέλο του 2030, σε επιμέρους τμήματα του οδικού δικτύου εμφανίζονται προβλεπόμενοι φόρτοι της τάξης των 3.500 έως 4.000 οχημάτων ανά ώρα αιχμής, με ιδιαίτερη βαρύτητα στους άξονες της λεωφόρου Βουλιαγμένης και της λεωφόρου Ποσειδώνος. Πρόκειται για συνολικές προβλέψεις κυκλοφορίας, οι οποίες δεν μπορούν να αποδοθούν αποκλειστικά στην επένδυση ούτε αποτελούν από μόνες τους απόδειξη κυκλοφοριακής συμφόρησης.
Η ανάγκη ενίσχυσης του εξωτερικού οδικού δικτύου είχε επισημανθεί δημοσίως και από τη διοίκηση της LAMDA Development ήδη από το 2022. Τότε είχε παρουσιαστεί σχεδιασμός για την αναβάθμιση της λεωφόρου Βουλιαγμένης και την κατασκευή της Αστικής Σήραγγας Ηλιούπολης, η οποία προβλέπεται να συνδέσει τη Δυτική Περιφερειακή Υμηττού με τη λεωφόρο Βουλιαγμένης. Επιπλέον, η LAMDA Development έχει αναφέρει ότι χρηματοδότησε μελέτες για τη Σήραγγα Ηλιούπολης και την αναβάθμιση της λεωφόρου Βουλιαγμένης, τις οποίες παρέδωσε στο Ελληνικό Δημόσιο. Παρά την εκπόνηση των μελετών, οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις δεν έχουν υλοποιηθεί, καθώς η προώθησή τους εξαρτάται από τις αποφάσεις, τις διαδικασίες και τη χρηματοδότηση της Πολιτείας.
Ο Οδυσσέας Αθανασίου έχει επανέλθει στο θέμα, επισημαίνοντας ότι η λεωφόρος Ποσειδώνος αντιμετωπίζει ήδη έντονα κυκλοφοριακά προβλήματα, τα οποία αναμένεται να επιβαρυνθούν περαιτέρω με τη λειτουργία του Ελληνικού. Όπως έχει αναφέρει, η εταιρεία βρίσκεται σε επικοινωνία με την κυβέρνηση για την προώθηση πρόσθετων οδικών συνδέσεων και συγκοινωνιακών παρεμβάσεων. Δημιουργείται, συνεπώς, εύλογο ζήτημα σχετικά με το εάν η ολοκλήρωση και η λειτουργία μεγάλων τμημάτων του Ελληνικού, ιδίως των εμπορικών, ψυχαγωγικών, ξενοδοχειακών και οικιστικών χρήσεων, θα προηγηθούν κατά πολλά χρόνια των απαραίτητων εξωτερικών συγκοινωνιακών υποδομών. Με τις πρώτες παραδόσεις κατοικιών να πλησιάζουν και τις μεγάλες οδικές παρεμβάσεις να παραμένουν σε εκκρεμότητα, το κυκλοφοριακό αναδεικνύεται σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη λειτουργία του νέου αστικού πόλου.
2. Μεταβολές των χρονοδιαγραμμάτων των μεγάλων αναπτύξεων
Οι αλλαγές στα χρονοδιαγράμματα αποτελούν μία από τις σημαντικότερες αποκλίσεις από τον αρχικό σχεδιασμό της επένδυσης. Εμβληματικές αναπτύξεις που είχαν παρουσιαστεί με ορίζοντα ολοκλήρωσης την περίοδο 2025-2026 μεταφέρονται πλέον στο 2027, ενώ ορισμένα έργα αναμένεται να παραδοθούν ακόμη αργότερα. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Riviera Tower, του οικιστικού ουρανοξύστη των 171 κατοικιών, για τον οποίο ο παλαιότερος προγραμματισμός προέβλεπε ολοκλήρωση το πρώτο τρίμηνο του 2026. Το νεότερο χρονοδιάγραμμα τοποθετεί την ολοκλήρωσή του στο δεύτερο τρίμηνο του 2027, με την παράδοση των διαμερισμάτων να αναμένεται το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς.
© Lamda Development
Ο Riviera Tower, ωστόσο, δεν αποτελεί μόνο μια περίπτωση χρονικής μετάθεσης. Είναι και ένα από τα έργα που επηρεάζουν τα συνολικά περιθώρια κέρδους των οικιστικών αναπτύξεων του Ελληνικού. Η διοίκηση της LAMDA έχει αναγνωρίσει ότι ο ουρανοξύστης εμφανίζει χαμηλότερα περιθώρια κέρδους από εκείνα που αναμένονται στις υπόλοιπες κατοικίες, γεγονός που αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της μεγάλης συμμετοχής του στα οικονομικά αποτελέσματα.
Όπως εξήγησαν πρόσφατα ο Chief Strategy & Investor Relations Officer της LAMDA Development, Απόστολος Ζαφολιάς, και ο Group Chief Financial Officer, Χάρης Γκορίτσας, η πίεση αυτή συνδέεται με τον τρόπο λογιστικής αναγνώρισης των εσόδων και των αποτελεσμάτων των οικιστικών έργων. Στην περίπτωση του Riviera Tower, οι πωλήσεις έχουν ουσιαστικά ολοκληρωθεί, με το σχετικό ποσοστό να προσεγγίζει το 100%. Καθώς προχωρά η κατασκευή, αναγνωρίζεται σταδιακά μεγαλύτερο μέρος των εσόδων και του αποτελέσματος του πύργου, με συνέπεια το χαμηλότερο περιθώριο κέρδους του να επηρεάζει τη συνολική εικόνα του οικιστικού χαρτοφυλακίου.
Αναθεωρήσεις έχουν καταγραφεί και στις εμπορικές αναπτύξεις. Το The Ellinikon Mall, που σε προηγούμενες παρουσιάσεις συνδεόταν με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2027, αναμένεται πλέον να ολοκληρωθεί κατασκευαστικά στο τέλος του 2028. Για τη Riviera Galleria, ο τελευταίος προγραμματισμός προβλέπει παράδοση τον Μάρτιο και εγκαίνια τον Σεπτέμβριο του 2027, αντί της αρχικής εκτίμησης για ολοκλήρωση μέσα στο 2026. Στις οικιστικές αναπτύξεις, το Promenade Heights τοποθετείται στο πρώτο τρίμηνο του 2028, ενώ ορισμένες παραδόσεις της πρώτης φάσης εκτείνονται έως το 2029. Οι μεταθέσεις αυτές αποκτούν και συμβατική διάσταση, καθώς για ορισμένες κατοικίες έχουν αρχίσει να εκπνέουν οι προβλεπόμενες προθεσμίες παράδοσης. Σύμφωνα με πληροφορίες, συγκεκριμένες συμβάσεις περιλαμβάνουν όρους αποζημίωσης των αγοραστών, οι οποίοι συνδέονται με τα ποσά που έχουν ήδη καταβάλει και τη διάρκεια της καθυστέρησης.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το συγκρότημα Cove Residences, που περιλαμβάνει 115 διαμερίσματα στο παραλιακό μέτωπο. Για ορισμένες κατοικίες η συμβατική ημερομηνία παράδοσης φέρεται να ήταν η 31η Αυγούστου 2026, ενώ οι αγοραστές είχαν ήδη καταβάλει σημαντικό μέρος του τιμήματος, που σύμφωνα με πληροφορίες πλησίαζε το 90%. Σε σχετικές αναφορές της διοίκησης έχει γίνει λόγος για ενδεχόμενη επιβάρυνση περίπου 5 εκατ. ευρώ υπό συγκεκριμένο σενάριο παρατεταμένης καθυστέρησης, χωρίς το ποσό αυτό να αποτελεί διαπιστωμένη τελική ζημία. Η ολοκλήρωση των οικιστικών έργων αποτελεί επομένως κρίσιμο παράγοντα τόσο για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων προς τους αγοραστές όσο και για την οικονομική απόδοση της επένδυσης.
3. Οι καθυστερήσεις στις εσωτερικές υποδομές του Ελληνικού
Ένα ακόμη σημαντικό μέτωπο για τη LAMDA Development αφορά την ολοκλήρωση των εσωτερικών υποδομών του Ελληνικού, οι οποίες αποτελούν βασική προϋπόθεση για τη λειτουργία των οικιστικών, εμπορικών και τουριστικών αναπτύξεων. Η υπογειοποίηση της λεωφόρου Ποσειδώνος, το εσωτερικό οδικό δίκτυο, τα αντιπλημμυρικά έργα, τα δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης, ηλεκτροδότησης και τηλεπικοινωνιών συνθέτουν ένα ιδιαίτερα σύνθετο κατασκευαστικό πρόγραμμα, το οποίο δεν εξελίσσεται χωρίς δυσκολίες.
Η ίδια η διοίκηση της LAMDA έχει αναγνωρίσει ότι καταγράφονται καθυστερήσεις, τις οποίες αποδίδει κυρίως στην πολυπλοκότητα των έργων, στον αναγκαίο επανασχεδιασμό επιμέρους δικτύων, στην έλλειψη εργατικού δυναμικού και στην αύξηση του κατασκευαστικού κόστους. Ο Οδυσσέας Αθανασίου είχε επισημάνει ήδη από το 2024 ότι η κατασκευή των δικτύων υποδομών αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ανάπλασης, καθώς η εξέλιξη των διαφορετικών έργων απαιτεί συνεχείς προσαρμογές και συντονισμό. Παράλληλα, έχει παραδεχθεί ότι τα αρχικά χρονοδιαγράμματα αποδείχθηκαν υπερβολικά αισιόδοξα και ότι ορισμένες αποφάσεις για την επιτάχυνση της κατασκευής θα μπορούσαν να είχαν ληφθεί νωρίτερα.
Το μέγεθος του αντικειμένου αποτυπώνεται και στα οικονομικά στοιχεία της εταιρείας. Έως τις 30 Ιουνίου 2026, οι σωρευτικές επενδυτικές δαπάνες για κτιριακές αναπτύξεις και υποδομές είχαν ανέλθει σε 1,265 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 943 εκατ. ευρώ αφορούσαν κτίρια και 322 εκατ. ευρώ έργα υποδομής. Έναν χρόνο νωρίτερα, οι αντίστοιχες δαπάνες για υποδομές ανέρχονταν σε 210 εκατ. ευρώ.
Στην περίπτωση της υπογειοποίησης της λεωφόρου Ποσειδώνος, ενός από τα μεγαλύτερα τεχνικά έργα του Ελληνικού, η LAMDA είχε ανακοινώσει ότι είχε ολοκληρωθεί το 96% των εργασιών εκσκαφής και σκυροδέτησης. Ωστόσο, η κατασκευαστική πρόοδος δεν ισοδυναμεί ακόμη με παράδοση του έργου στην κυκλοφορία, ενώ ο τελευταίος προγραμματισμός τοποθετεί την ολοκλήρωση σημαντικών παρεμβάσεων στην παραλιακή ζώνη την άνοιξη του 2027. Το κρίσιμο ζήτημα είναι πλέον η δυνατότητα ολοκλήρωσης και λειτουργικής διασύνδεσης των επιμέρους δικτύων με τις αναπτύξεις που πρόκειται να παραδοθούν. Καθώς πλησιάζει η εγκατάσταση των πρώτων κατοίκων, η πρόοδος των υποδομών δεν αποτελεί μόνο κατασκευαστικό ορόσημο, αλλά και βασικό κριτήριο για την εκπλήρωση των συμβατικών υποχρεώσεων της επένδυσης.
4. Μεγάλες εισπράξεις από κατοικίες πριν από την ολοκλήρωση των βασικών υποδομών και αναπτύξεων
Την ώρα που σημαντικές υποδομές και αναπτύξεις του Ελληνικού παραμένουν υπό κατασκευή, η LAMDA Development έχει ήδη εξασφαλίσει ιδιαίτερα υψηλές ταμειακές εισπράξεις από την εμπορική αξιοποίηση της έκτασης. Η εικόνα αυτή αναδεικνύει μια σημαντική χρονική απόκλιση ανάμεσα στην είσπραξη των τιμημάτων από κατοικίες και οικόπεδα και στην ολοκλήρωση των έργων που θα επιτρέψουν στη νέα ανάπτυξη να λειτουργήσει στο σύνολό της. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της εταιρείας, έως τις 31 Αυγούστου 2026 οι σωρευτικές ταμειακές εισπράξεις είχαν φτάσει τα 1,83 δισ. ευρώ, εκ των οποίων περίπου 1,31 δισ. ευρώ προερχόταν από κατοικίες και 520 εκατ. ευρώ από πωλήσεις και μισθώσεις οικοπέδων και λοιπών ακινήτων. Η διοίκηση προέβλεπε ότι έως το τέλος του 2026 το συνολικό ποσό θα ανέλθει στα 2,08 δισ. ευρώ.
Η εμπορική δυναμική της επένδυσης αποτυπώνεται και στη Little Athens, όπου από τις 750 κατοικίες που είχαν διατεθεί στην αγορά έως το τέλος Αυγούστου, οι 610 είχαν πωληθεί ή δεσμευθεί, ποσοστό 81%. Παράλληλα, τα έσοδα από οικιστικές αναπτύξεις αυξήθηκαν κατά 30% το πρώτο εξάμηνο του 2026, φτάνοντας τα 164 εκατ. ευρώ, ενώ τον Ιούλιο ολοκληρώθηκε η πώληση δύο οικοπέδων στην Ten Brinke έναντι 41,5 εκατ. ευρώ.
Στο τέλος Ιουνίου 2026, η εταιρεία εμφάνιζε επιπλέον περίπου 421 εκατ. ευρώ από συναλλαγές ακινήτων που δεν είχαν ακόμη αναγνωριστεί λογιστικά ως έσοδα. Η αναγνώρισή τους συνδέεται με την πρόοδο των κατασκευών και τους εφαρμοζόμενους λογιστικούς κανόνες. Παρότι η είσπραξη προκαταβολών και η τμηματική καταβολή τιμημάτων αποτελούν συνήθεις πρακτικές στην αγορά ακινήτων, στην περίπτωση του Ελληνικού προκύπτει ένα ευρύτερο ζήτημα. Η επενδύτρια έχει ήδη αντλήσει σημαντικά ποσά από την αξιοποίηση μιας έκτασης που προηγουμένως ανήκε στο Δημόσιο, την ώρα που εξακολουθούν να εκκρεμούν κρίσιμα έργα υποδομής, παραδόσεις κατοικιών και εμπορικές αναπτύξεις, ενώ έχουν αναθεωρηθεί βασικά χρονοδιαγράμματα.
Είναι επομένως αναγκαίο να αποσαφηνιστεί εάν η εξέλιξη των επενδυτικών και κατασκευαστικών υποχρεώσεων παρακολουθείται παράλληλα με την ιδιαίτερα ταχεία εμπορική αξιοποίηση της δημόσιας έκτασης. Το ερώτημα αφορά τόσο τον έλεγχο της προόδου των έργων όσο και την τήρηση των συμβατικών δεσμεύσεων, ιδίως όταν η είσπραξη σημαντικού μέρους των τιμημάτων προηγείται χρονικά της ολοκλήρωσης των αναπτύξεων και των υποδομών που τις εξυπηρετούν.
5. Η συναλλαγή με εταιρεία που ελέγχεται από την οικογένεια Λάτση
Ερωτήματα ως προς την παρακολούθηση των οικονομικών δικαιωμάτων του Ελληνικού Δημοσίου αναδεικνύει η συμφωνία της ΕΛΛΗΝΙΚΟ Μ.Α.Ε. με την XERIS VENTURES LIMITED, εταιρεία που, σύμφωνα με τη LAMDA Development, ελέγχεται από την οικογένεια του Σπύρου Λάτση. Η συναλλαγή αφορά την αξιοποίηση οικοπέδου εντός του Ελληνικού μέσω της AURA RESIDENTIAL, στην οποία η XERIS συμμετέχει με ποσοστό 80% και η ΕΛΛΗΝΙΚΟ Μ.Α.Ε. με 20%.
Το συνολικό συμφωνημένο τίμημα ανήλθε σε 44,5 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 33 εκατ. ευρώ αντιστοιχούσαν στην αξία του οικοπέδου Α-Π.1.4 και 11,5 εκατ. ευρώ, πλέον ΦΠΑ, στο αναλογούν κόστος υποδομών. Η συνολική επένδυση για την ανάπτυξη του ακινήτου εκτιμάται σε περίπου 225 εκατ. ευρώ. Η συμφωνία χαρακτηρίστηκε ως συναλλαγή με συνδεδεμένο μέρος και ακολούθησε τη διαδικασία που προβλέπουν τα άρθρα 99-101 του νόμου 4548/2018. Έλαβε ειδική άδεια από το Διοικητικό Συμβούλιο της LAMDA Development, ενώ συνοδεύτηκε από γνωμοδότηση της Grant Thornton, σύμφωνα με την οποία οι όροι της κρίθηκαν δίκαιοι και εύλογοι για την εταιρεία και τους μη συνδεδεμένους μετόχους.
Ωστόσο, προκύπτει ένα ζήτημα διαφορετικό από τη νομιμότητα της συναλλαγής βάσει του εταιρικού δικαίου, εάν και με ποιον τρόπο ελέγχθηκε από την πλευρά του Ελληνικού Δημοσίου υπό το πρίσμα της Σύμβασης Αγοραπωλησίας Μετοχών του Ελληνικού και των συμβατικών μηχανισμών προστασίας των οικονομικών δικαιωμάτων του πωλητή. Το ερώτημα αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον από τις αποτιμήσεις άλλων οικοπέδων της ίδιας ανάπτυξης. Τον Ιούλιο του 2024, λίγους μήνες μετά τη συγκεκριμένη συμφωνία, η ΕΛΛΗΝΙΚΟ Μ.Α.Ε. πώλησε σε τρίτους επενδυτές πέντε οικόπεδα οικιστικής ανάπτυξης, συνολικής μέγιστης οικοδομήσιμης επιφάνειας περίπου 51.200 τ.μ., έναντι 106 εκατ. ευρώ. Το τίμημα αυτό αντιστοιχούσε κατά μέσο όρο σε περίπου 2.070 ευρώ ανά οικοδομήσιμο τετραγωνικό μέτρο.
Αντίθετα, το οικόπεδο της συναλλαγής με τη XERIS είχε μέγιστη επιτρεπόμενη δόμηση περίπου 28.700 τ.μ., με το τίμημα της γης να αντιστοιχεί σε περίπου 1.150 ευρώ ανά οικοδομήσιμο τετραγωνικό μέτρο ή περίπου 1.550 ευρώ ανά οικοδομήσιμο τετραγωνικό μέτρο, εφόσον συνυπολογιστεί και το συμφωνημένο κόστος υποδομών. Η σύγκριση δεν αποδεικνύει από μόνη της υποτιμολόγηση, καθώς τα ακίνητα μπορεί να διαφέρουν ως προς τη θέση, τα πολεοδομικά χαρακτηριστικά, τον χρόνο της συναλλαγής και τους οικονομικούς όρους. Η αριθμητική απόκλιση, ωστόσο, καθιστά αναγκαίο να γνωστοποιηθεί εάν το Δημόσιο ή ο αρμόδιος φορέας παρακολούθησης εξέτασε τη συναλλαγή με βάση τις συμβατικές προβλέψεις περί συναλλαγών σε όρους αγοράς και προστασίας των οικονομικών δικαιωμάτων του πωλητή, συμπεριλαμβανομένου του μηχανισμού Earn-Out Right, εφόσον αυτός εφαρμόζεται στη συγκεκριμένη περίπτωση.
6. Οι προσφυγές των δήμων και οι διαφωνίες για το παραλιακό μέτωπο
Ένα ακόμη ανοιχτό μέτωπο για το Ελληνικό αφορά τις αντιδράσεις των όμορων δήμων, οι οποίοι έχουν προσφύγει στη Δικαιοσύνη για επιμέρους ζητήματα που συνδέονται με τον πολεοδομικό σχεδιασμό, τις περιβαλλοντικές παρεμβάσεις και την αξιοποίηση της παραλιακής ζώνης. Οι προσφυγές αυτές αποτυπώνουν τις διαφωνίες που εξακολουθούν να υπάρχουν για τον τρόπο ανάπτυξης και λειτουργίας του νέου αστικού πόλου, χωρίς να προδικάζουν την έκβαση των σχετικών δικαστικών διαδικασιών.
Παράλληλα, στο προσκήνιο βρίσκονται οι συζητήσεις για τις ξενοδοχειακές αναπτύξεις στο παραλιακό μέτωπο. Ο Οδυσσέας Αθανασίου έχει επιβεβαιώσει ότι βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές με τον εφοπλιστή Γιώργο Προκοπίου, τον Αχιλλέα Κωνσταντακόπουλο και τις δημοτικές αρχές των νοτίων προαστίων, προκειμένου να εξεταστούν ζητήματα που έχουν ανακύψει σχετικά με τον σχεδιασμό συγκεκριμένων έργων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Γιώργος Προκοπίου έχει εκφράσει προβληματισμούς για την κλίμακα μιας από τις ξενοδοχειακές αναπτύξεις που συνδέονται με την Ensofi και την επένδυση του Αχιλλέα Κωνσταντακόπουλου. Στο πλαίσιο των συζητήσεων φέρεται να εξετάζονται πιθανές προσαρμογές, χωρίς να έχει ανακοινωθεί οριστική συμφωνία. Ο απερχόμενος διευθύνων σύμβουλος της LAMDA έχει αναφέρει ότι ο Γιώργος Προκοπίου έχει θέσει ορισμένα ζητήματα με γνώμονα, όπως τα αντιλαμβάνεται ο ίδιος, το όφελος της περιοχής. Οι διαβουλεύσεις αυτές αναδεικνύουν τις διαφορετικές προσεγγίσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν για τη διαμόρφωση του παραλιακού μετώπου, σε μια περίοδο κατά την οποία η ολοκλήρωση των σχεδιαζόμενων ξενοδοχειακών και τουριστικών αναπτύξεων αποτελεί βασικό μέρος της επόμενης φάσης του Ελληνικού.
7. Ποιος ελέγχει σήμερα την τήρηση της σύμβασης;
Πέρα από τις κατασκευαστικές καθυστερήσεις και τις επιμέρους διαφωνίες, ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα αφορά την παρακολούθηση της εφαρμογής της Σύμβασης Αγοραπωλησίας Μετοχών του Ελληνικού. Η σύμβαση περιλαμβάνει συγκεκριμένες υποχρεώσεις για την ανάπτυξη και τις υποδομές, καθώς και μηχανισμούς παρακολούθησης της υλοποίησής τους, οι οποίοι αποκτούν ιδιαίτερη σημασία όσο προχωρά η εμπορική αξιοποίηση της έκτασης. Το δημόσιο έχει προσλάβει σύμβουλο που εξετάζει την τήρηση των συμβατικών όρων η σύμβαση του οποίου λήγει στα τέλη του έτους. Από το 2021, η LAMDA είχε ανακοινώσει ότι η SETEC είχε αναλάβει τον ρόλο του Ανεξάρτητου Μηχανικού, ενώ η Hill International είχε αναλάβει καθήκοντα Infrastructure Project Manager. Η SETEC εξακολουθεί, σύμφωνα με μεταγενέστερες αναφορές, να συμμετέχει στην τεχνική παρακολούθηση των έργων υποδομής.
Ωστόσο, από τα δημοσίως διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει ολοκληρωμένη εικόνα για τις εκθέσεις προόδου που έχουν υποβληθεί, τις πιστοποιήσεις ολοκλήρωσης των επιμέρους έργων και τη διαδικασία παρακολούθησης ενδεχόμενων αποκλίσεων από τα συμβατικά χρονοδιαγράμματα. Το ζήτημα αποκτά πρόσθετη σημασία καθώς οι ταμειακές εισπράξεις από την αξιοποίηση της έκτασης έχουν ήδη φτάσει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, ενώ σημαντικό μέρος των έργων υποδομής και των αναπτύξεων εξακολουθεί να βρίσκεται υπό κατασκευή. Επομένως, τίθεται το ερώτημα κατά πόσο υπάρχει συστηματική και επαρκώς τεκμηριωμένη παρακολούθηση της εξέλιξης των συμβατικών υποχρεώσεων, αλλά και ποιος ασκεί σήμερα τις σχετικές αρμοδιότητες από την πλευρά του πωλητή.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης η διαδικασία πιστοποίησης των έργων που έχουν ολοκληρωθεί, η αντιμετώπιση τυχόν αποκλίσεων από τις προβλεπόμενες προθεσμίες και η εφαρμογή των συμβατικών μηχανισμών προστασίας των οικονομικών συμφερόντων του Δημοσίου. Η περιορισμένη δημοσιότητα αυτών των στοιχείων δεν συνεπάγεται απουσία ελέγχου ή μη τήρηση της σύμβασης. Αναδεικνύει, ωστόσο, την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια σχετικά με την πρόοδο των υποχρεώσεων που συνοδεύουν την επένδυση, ιδιαίτερα καθώς το Ελληνικό εισέρχεται στη φάση των πρώτων παραδόσεων.
