Η προοπτική μιας ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν φαίνεται να απομακρύνεται χρονικά, καθώς αξιωματούχοι από τον Περσικό Κόλπο αλλά και την Ευρώπη εκτιμούν ότι οι διαπραγματεύσεις θα διαρκέσουν τουλάχιστον έξι μήνες, όπως μεταδίδει το Bloomberg.
Στο μεταξύ, εντείνεται η πίεση προς τις δύο πλευρές να παρατείνουν την εύθραυστη εκεχειρία, προκειμένου να αποφευχθεί νέα κλιμάκωση με σοβαρές παγκόσμιες επιπτώσεις.
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις παρασκηνιακές συνομιλίες, η βασική προτεραιότητα των χωρών της περιοχής είναι η άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, μιας κρίσιμης αρτηρίας για τη μεταφορά ενέργειας.
Η παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις, ενώ διατυπώνονται προειδοποιήσεις ακόμη και για ενδεχόμενη παγκόσμια επισιτιστική κρίση εάν η κατάσταση δεν εξομαλυνθεί μέσα στον επόμενο μήνα.
Yποχώρηση τιμών αλλά παραμένουν ψηλά
Οι αγορές ενέργειας παραμένουν σε ένταση. Η τιμή του πετρελαίου Brent κατέγραψε προσωρινή άνοδο στα 99 δολάρια το βαρέλι, πριν υποχωρήσει σήμερα στα 88, αντανακλώντας την αβεβαιότητα γύρω από τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Παρότι οι τιμές γενικά έχουν υποχωρήσει ελαφρώς μετά την έναρξη της εκεχειρίας στις αρχές Απριλίου, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από 35% υψηλότερα σε σχέση με πριν από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου.
Οι χώρες του Κόλπου εμφανίζονται επιφυλακτικές αλλά και αποφασισμένες να αποφύγουν την επιστροφή στις εχθροπραξίες. Την ίδια στιγμή, εκφράζουν έντονες ανησυχίες για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, θεωρώντας ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Ως εκ τούτου, εκτιμούν ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει σαφείς περιορισμούς, όπως απαγόρευση εμπλουτισμού ουρανίου και κατοχής βαλλιστικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς.
Η διπλωματική οδός
Παρά τις επιφυλάξεις, η διπλωματική οδός παραμένει η προτιμητέα επιλογή. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι οι ηγεσίες της περιοχής πιέζουν την Ουάσιγκτον να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη, αντί να επιστρέψει σε στρατιωτικές επιλογές.
Ο πόλεμος, που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου με αμερικανικούς και ισραηλινούς βομβαρδισμούς στο ιρανικό έδαφος, έχει προκαλέσει ευρεία αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή.
Το Ιράν απάντησε με επιθέσεις κατά του Ισραήλ αλλά και άλλων χωρών της περιοχής, όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, στοχεύοντας πόλεις, λιμάνια και ενεργειακές εγκαταστάσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Καθοριστικό σημείο της κρίσης παραμένει το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, το οποίο έχει πλήξει τις οικονομίες των χωρών του Κόλπου, περιορίζοντας δραστικά τις εξαγωγές πετρελαίου, υγροποιημένου φυσικού αερίου, αλουμινίου και λιπασμάτων.
Πιθανή παράταση εκεχειρίας κατά 2 εβδομάδες
Στο διπλωματικό πεδίο, εξετάζεται το ενδεχόμενο παράτασης της εκεχειρίας κατά δύο εβδομάδες, ώστε να δοθεί περισσότερος χρόνος για διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι οι δύο πλευρές θα συμφωνήσουν, ούτε ότι θα καταλήξουν τελικά σε μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία.
Τα βασικά αγκάθια παραμένουν πολλά και σύνθετα. Πέρα από τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, στο τραπέζι βρίσκονται το πυρηνικό και πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, η άρση των κυρώσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και η ευρύτερη περιφερειακή ένταση, συμπεριλαμβανομένης της σύγκρουσης στον Λίβανο με τη συμμετοχή της Χεζμπολάχ.
Διπλωματικοί αναλυτές εκτιμούν ότι υπάρχει περιθώριο συμφωνίας σε ορισμένα ζητήματα, όπως η αποδοχή διεθνών επιθεωρήσεων και η προσωρινή αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν.
Άρση οικονομικών περιορισμών
Αντίστοιχα, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να προχωρήσουν σε μερική άρση οικονομικών περιορισμών, ξεπαγώνοντας ιρανικά περιουσιακά στοιχεία και διευκολύνοντας το εμπόριο πετρελαίου.
Ωστόσο, ζητήματα όπως η μακροπρόθεσμη ασφάλεια στην περιοχή και ο έλεγχος κρίσιμων θαλάσσιων διαύλων θεωρούνται πολύ πιο δύσκολα στην επίλυσή τους.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται καθοριστικό. Η πορεία των διαπραγματεύσεων δεν θα κρίνει μόνο το τέλος ή τη συνέχιση της σύγκρουσης, αλλά και τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας, η οποία παραμένει άμεσα εκτεθειμένη στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
