Η άτυπη σύνοδος κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης που πραγματοποιείται σήμερα στην Κύπρο συγκεντρώνει τους ηγέτες του μπλοκ σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών και εσωτερικών προκλήσεων. Από τη συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έως τις βαθιές διαφωνίες για τη στρατηγική διεύρυνσης της Ένωσης, η ατζέντα είναι βαριά και πολυεπίπεδη.
Ωστόσο, ένα χρόνιο αγκάθι δεν θα απασχολήσει αυτή τη φορά τους Ευρωπαίους ηγέτες: ο απερχόμενος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, απουσιάζει από τη διαδικασία, επιλέγοντας να μην παραστεί στην τελευταία του σύνοδο κορυφής πριν αποχωρήσει από την εξουσία.
Η σύνοδος κορυφής χωρίς τον Όρμπαν
Η απουσία του Όρμπαν δεν είναι απλώς συμβολική, έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει ουσιαστικά τη λειτουργία και τις αποφάσεις της ΕΕ. Η Ουγγαρία εγκατέλειψε την αντίθεσή της στο πακέτο δανεισμού ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, ενώ παράλληλα συμφωνήθηκε και το 20ό πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Οι εξελίξεις αυτές αποτυπώνουν μια σαφή μετατόπιση πολιτικής, η οποία αποδίδεται εν μέρει στην αποχώρηση του Ούγγρου ηγέτη. Όπως δήλωσε ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, «η νέα εποχή στην Ουγγαρία θα σηματοδοτήσει και την αρχή μιας νέας εποχής στην Ευρώπη».
Παράθυρο ευκαιρίας για την ΕΕ μετά τη σύνοδο κορυφής
Με την απομάκρυνση του κινδύνου βέτο σε βασικές αποφάσεις, η ΕΕ φαίνεται να διαθέτει ένα σπάνιο παράθυρο ευκαιρίας για να επανεκκινήσει πολιτικές που είχαν παγώσει. Πράγματι, αρκετές πρωτοβουλίες που είχαν βαλτώσει επί Όρμπαν επανέρχονται πλέον στο τραπέζι.
Παρά ταύτα, οι προσδοκίες παραμένουν συγκρατημένες. Ο διάδοχός του, Πέτερ Μαγιάρ, αν και λιγότερο συγκρουσιακός, παραμένει συντηρητικός και δεν αναμένεται να εγκαταλείψει πλήρως τις πάγιες θέσεις της Ουγγαρίας, ιδίως σε ζητήματα όπως η μετανάστευση και η ενεργειακή πολιτική.
Η «σιωπηλή συναίνεση» πίσω από τον Όρμπαν
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Όρμπαν λειτουργούσε συχνά ως ασπίδα για άλλες χώρες εντός της ΕΕ. Κράτη που συμμερίζονταν ιδιωτικά τις επιφυλάξεις της Βουδαπέστης —ιδίως σε θέματα όπως η μετανάστευση ή η στήριξη προς την Ουκρανία— προτιμούσαν να διατηρούν χαμηλό προφίλ, αφήνοντας τον Ούγγρο πρωθυπουργό να εκφράζει δημόσια τις αντιρρήσεις.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο υπουργός Οικονομικών της Λιθουανίας, Κριστούπας Βαϊτιεκούνας, «σε ορισμένα ζητήματα, αρκετοί τείνουν να κρύβονται πίσω από τον Όρμπαν».
Διεύρυνση και σύνοδος κορυφής: οι υπόγειες διαφωνίες
Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το ζήτημα της διεύρυνσης της ΕΕ. Αν και η Ουγγαρία είχε δηλώσει ξεκάθαρα ότι θα ασκούσε βέτο στην ένταξη της Ουκρανίας, οι επιφυλάξεις αυτές δεν περιορίζονται μόνο στη Βουδαπέστη.
Χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία έχουν προτείνει εναλλακτικά μοντέλα, όπως μια μορφή «συνδεδεμένης» ή «ενδιάμεσης» συμμετοχής για την Ουκρανία, που θα της προσέφερε ορισμένα οφέλη χωρίς πλήρη ένταξη.
Η Ουκρανία στο επίκεντρο της συνόδου κορυφής
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αναμένεται να παρουσιάσει εκ νέου το όραμα της χώρας του για πλήρη ένταξη στην ΕΕ, κατά τη διάρκεια δείπνου με τους Ευρωπαίους ηγέτες στην ανατολική Μεσόγειο.
Ο ίδιος έχει καταστήσει σαφές ότι δεν ενδιαφέρεται για «ελαφριά» μορφή ένταξης. Ωστόσο, ο αντιπρόεδρος της ουκρανικής κυβέρνησης, Τάρας Κάτσκα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συμβιβασμών, δηλώνοντας ότι το Κίεβο θα μπορούσε να αποδεχθεί καθυστέρηση στην ένταξή του στην Κοινή Αγροτική Πολιτική, εφόσον αυτό επιτάχυνε τη συνολική διαδικασία ένταξης.
