Τα παγκόσμια εταιρικά κέρδη κατέγραψαν επιτάχυνση στα τέλη του 2025, έπειτα από μια περίοδο στασιμότητας το 2024, ενισχύοντας τις εκτιμήσεις ότι οι μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου μπορεί να είναι πιο ανθεκτικές στις πιέσεις της ύφεσης κερδών, αν και οι συνθήκες ροπής προς τον στασιμοπληθωρισμό μπορούν να γυρίσουν ανάποδα την εικόνα, στη σκιά των αμφιβολιών, κυρίως, για τα στοιχήματα στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Η εικόνα, πάντως, για τα παγκόσμια οικονομικά αποτελέσματα των μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών παραμένει ανομοιογενής, με τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία να υπεραποδίδουν, ενώ η Ευρώπη και ιδιαίτερα η Γερμανία συνεχίζουν να υστερούν, σε ένα περιβάλλον έντονων διαφοροποιήσεων μεταξύ των μεγάλων οικονομιών.
Η αύξηση της κερδοφορίας το 20025 σε σχέση με τη στασιμότητα του 2024 τροφοδοτεί τη συζήτηση για το κατά πόσο οι επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη μπορούν να οδηγήσουν σε μια νέα εποχή υψηλής παραγωγικότητας και αποδόσεων.
Η πορεία των παγκόσμιων κερδών μετά τη χρηματοοικονομική κρίση και την ύφεση του 2008
Σύμφωνα με στοιχεία που βασίζονται σε σταθμισμένο μέσο όρο των εταιρικών κερδών στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιαπωνία, τη Γερμανία και την Κίνα, η κερδοφορία των επιχειρήσεων επιταχύνθηκε εκ νέου στα τέλη του 2025.
Κατά τη δεκαετία του 2010, η οποία χαρακτηρίστηκε από πολλούς οικονομολόγους ως περίοδος «παρατεταμένης ύφεσης» μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008-2009, η μέση ετήσια αύξηση των παγκόσμιων εταιρικών κερδών διαμορφώθηκε στο 3,9%. Αντίθετα, στο πρώτο μισό της δεκαετίας του 2020 ο αντίστοιχος ρυθμός έχει σχεδόν διπλασιαστεί, φθάνοντας το 7,7%.
Παρά τη βελτίωση αυτήν, η επίδοση παραμένει αισθητά χαμηλότερη από την περίοδο της δεκαετίας του 2000, όταν η επέκταση της πιστωτικής αγοράς είχε οδηγήσει σε μέση ετήσια αύξηση κερδών της τάξης του 16,1%.
Κατά την τελευταία εικοσαετία, μόνο δύο περίοδοι σημαδεύτηκαν από πτώση των παγκόσμιων κερδών: η σύντομη «ύφεση κερδών» στα τέλη του 2015 και η κατάρρευση που προκάλεσε η πανδημία το 2020.
©github
Κέρδη: ΗΠΑ και Ιαπωνία κερδίζουν έδαφος, η Ευρώπη μένει πίσω
Πριν από το 2007, η Κίνα αποτελούσε τη βασική κινητήρια δύναμη της παγκόσμιας κερδοφορίας. Τα εταιρικά κέρδη στη χώρα αυξάνονταν κατά μέσο όρο κατά 26,7% ετησίως, ρυθμός υπερτριπλάσιος εκείνου που καταγραφόταν στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία.
Η εικόνα αυτή μεταβλήθηκε σημαντικά κατά τη δεκαετία του 2010. Η αύξηση των κερδών στην Κίνα επιβραδύνθηκε αισθητά, ενώ αντίστοιχη επιβράδυνση παρατηρήθηκε στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες, με εξαίρεση την Ιαπωνία.
Κατά την τρέχουσα δεκαετία, οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία έχουν αναδειχθεί στους βασικούς πρωταγωνιστές της εταιρικής κερδοφορίας. Στις Ηνωμένες Πολιτείες ο μέσος ρυθμός αύξησης των κερδών έχει υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με τη δεκαετία του 2010, ενώ η Ιαπωνία συνεχίζει να καταγράφει ισχυρές επιδόσεις.
Αντίθετα, η Ευρώπη εμφανίζει πολύ πιο αδύναμη εικόνα. Τόσο η Γερμανία όσο και το Ηνωμένο Βασίλειο παρουσιάζουν χαμηλή δυναμική κερδών κατά το πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα. Ειδικά στη Γερμανία, η αδύναμη πορεία της κερδοφορίας επιβεβαιώνει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η οικονομία και το παρατεταμένο περιβάλλον στασιμότητας.
Τα στοιχεία αυτά οδηγούν στο συμπέρασμα ότι, τουλάχιστον προς το παρόν, οι μεγάλες οικονομίες δεν φαίνεται να οδεύουν προς μια γενικευμένη ύφεση κερδών, με τη Γερμανία να αποτελεί αξιοσημείωτη εξαίρεση.
©github
Η αμερικανική κερδοφορία και η συζήτηση για τα αίτια της ανόδου
Ειδικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση των ΗΠΑ, σημειώνουν αναλυτές. Με βάση υπολογισμούς που στηρίζονται σε επίσημα οικονομικά στοιχεία, η αύξηση των εταιρικών κερδών κατά τη δεκαετία του 2020 είναι ισχυρότερη ακόμη και από εκείνη που είχε καταγραφεί κατά τη νεοφιλελεύθερη περίοδο της δεκαετίας του 1980.
Παράλληλα, η συνολική κερδοφορία, η απόδοση των επενδυόμενων εταιρικών κεφαλαίων στις ΗΠΑ, εμφανίζει μακροπρόθεσμη τάση ήπιας υποχώρησης από τα τέλη της δεκαετίας του 1990. Ωστόσο, όταν εξαιρεθούν το χρηματοπιστωτικό σύστημα, τα ακίνητα, οι ασφαλιστικές δραστηριότητες και ο δημόσιος τομέας, η εικόνα διαφοροποιείται.
Η κερδοφορία του παραγωγικού τομέα (διακεκομμένη γραμμή στο γράφημα) είχε υποχωρήσει σημαντικά κατά τη δεκαετία του 2010 και έως το τέλος της πανδημικής κρίσης του 2020. Από τότε όμως καταγράφει αισθητή ανάκαμψη, γεγονός που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τη βελτίωση των συνολικών εταιρικών αποτελεσμάτων.
Κέρδη, μισθοί και ο ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης
Έντονη παραμένει η συζήτηση για τους παράγοντες που τροφοδοτούν την άνοδο των εταιρικών κερδών στις ΗΠΑ. Ο Ρουτσίρ Σάρμα, πρόεδρος του Ιδρύματος Ροκφέλερ, υποστηρίζει ότι σημαντικό μέρος της αύξησης οφείλεται στα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, στις φορολογικές ελαφρύνσεις προς τις επιχειρήσεις και στις αυξημένες κρατικές επιδοτήσεις.
Σύμφωνα με την προσέγγισή του, τα υψηλά ελλείμματα λειτουργούν ως μηχανισμός μεταφοράς εισοδήματος προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενισχύοντας την κερδοφορία. Υποστηρίζει μάλιστα ότι περισσότερο από το ήμισυ της αύξησης των εταιρικών κερδών ως ποσοστό του ΑΕΠ από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 μπορεί να αποδοθεί σε αυτήν τη δημοσιονομική στήριξη.
Άλλοι οικονομολόγοι αμφισβητούν αυτήν την ερμηνεία, θεωρώντας ότι η βασική αιτία της αύξησης των κερδών είναι η ενίσχυση του μεριδίου των επιχειρήσεων στο εθνικό εισόδημα εις βάρος των μισθών. Πράγματι, τα εταιρικά κέρδη ως ποσοστό του αμερικανικού ΑΕΠ βρίσκονται σήμερα κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ενώ το μερίδιο της εργασίας στο εθνικό εισόδημα έχει υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά.
Το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον είναι κατά πόσο αυτή η τάση μπορεί να διατηρηθεί. Καθοριστικό ρόλο ενδέχεται να διαδραματίσουν οι τεράστιες επενδύσεις που πραγματοποιούν οι εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης και οι πελάτες τους σε κέντρα δεδομένων και νέες υποδομές.
Εάν οι επενδύσεις αυτές οδηγήσουν σε σημαντική αύξηση της παραγωγικότητας και σε μείωση του εργατικού κόστους, τότε η κερδοφορία των επιχειρήσεων ενδέχεται να ενισχυθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια.
Για τον λόγο αυτόν, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η αμερικανική οικονομία έχει μετατραπεί σε ένα μεγάλο στοίχημα πάνω στις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης να δημιουργήσει ένα νέο κύμα ανάπτυξης και εταιρικών κερδών.
