Η εκτίναξη των διεθνών τιμών ενέργειας λόγω του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν ασκεί έντονες πιέσεις στην τουρκική οικονομία και αναγκάζει την κεντρική τράπεζα της χώρας να επανεξετάσει τους στόχους της για τον πληθωρισμό, σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα προσπαθεί να περιορίσει την αύξηση των τιμών και να σταθεροποιήσει τη λίρα.
Ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Τουρκίας, Fatih Karahan, αναμένεται να παρουσιάσει την τριμηνιαία έκθεση νομισματικής πολιτικής, με τους αναλυτές να προβλέπουν ότι θα ανακοινωθεί αύξηση τόσο του στόχου πληθωρισμού για το τέλος του έτους όσο και του εύρους εκτιμήσεων της τράπεζας.
Πληθωρισμός που καλπάζει προς το 33%
Σήμερα ο επίσημος στόχος βρίσκεται στο 16%, ενώ το εύρος πρόβλεψης κυμαίνεται μεταξύ 15% και 21% σε έναν ετήσιο πληθωρισμό που καλπάζει στο 33%.
Η κεντρική τράπεζα καθορίζει τη στρατηγική των επιτοκίων της βάσει του στόχου αυτού, ενώ το εύρος εκτιμήσεων χρησιμοποιείται για διαφορετικά οικονομικά σενάρια. Ο Karahan είχε δηλώσει στο παρελθόν ότι ο στόχος θα άλλαζε μόνο υπό εξαιρετικές συνθήκες, με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και την εκρηκτική άνοδο των τιμών του πετρελαίου να θεωρούνται πλέον τέτοια περίπτωση.
Από την έναρξη της σύγκρουσης στις 28 Φεβρουαρίου, η τιμή του Brent έχει αυξηθεί σχεδόν κατά 50%, προκαλώντας σημαντικές αναταράξεις στις αγορές και εντείνοντας τις ανησυχίες για τη μελλοντική πορεία των τιμών στην Τουρκία.
Παρά τις πιέσεις, ο υπουργός Οικονομικών της Τουρκίας, Mehmet Simsek, επιχείρησε να υποβαθμίσει τις επιπτώσεις της κρίσης, χαρακτηρίζοντας την άνοδο των τιμών «προσωρινή».
Ωστόσο, τα οικονομικά στοιχεία δείχνουν διαφορετική εικόνα. Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών της Τουρκίας, ο ευρύτερος δείκτης εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών, αυξήθηκε στα 9,7 δισεκατομμύρια δολάρια μέσα στον πρώτο μήνα του πολέμου.
Την ίδια περίοδο, τα επίσημα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας μειώθηκαν κατά περισσότερα από 43 δισεκατομμύρια δολάρια, σημειώνοντας ιστορικό ρεκόρ πτώσης, καθώς οι αρχές προσπαθούν να περιορίσουν την αποδυνάμωση της τουρκικής λίρας.
Η επικεφαλής οικονομολόγος της Is Asset Management, Hande Sekerci, εκτιμά ότι η κεντρική τράπεζα πιθανότατα θα αναγκαστεί να αναθεωρήσει τον στόχο πληθωρισμού για το τέλος του έτους λόγω του διεθνούς σοκ στις τιμές και των προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Πληθωρισμός που ξεπέρασε κάθε πρόβλεψη
Η ίδια προβλέπει περιορισμένη αύξηση του βασικού στόχου, ώστε να μη διαταραχθούν οι προσδοκίες της αγοράς, αλλά θεωρεί πιθανό το ανώτατο όριο του εύρους πρόβλεψης να αυξηθεί στο 25% ή ακόμη και στο 26%.
Ο ετήσιος πληθωρισμός στην Τουρκία επιταχύνθηκε στο 32,4% τον Απρίλιο, ξεπερνώντας κατά μία ποσοστιαία μονάδα τις προβλέψεις των αναλυτών που συμμετείχαν σε έρευνα του Bloomberg.
Οικονομολόγοι της Deutsche Bank AG προειδοποίησαν ότι το σοκ στις τιμές δεν παραμένει πλέον περιορισμένο και ότι οι γενικότερες πληθωριστικές πιέσεις επιδεινώνονται.
Σύμφωνα με τους αναλυτές της τράπεζας, τα στοιχεία του Απριλίου δείχνουν ότι ο πληθωρισμός αποκτά πλέον πιο εκτεταμένο και επίμονο χαρακτήρα στην τουρκική οικονομία.
Μέχρι στιγμής, οι τουρκικές αρχές έχουν αποφύγει νέα άμεση αύξηση επιτοκίων, ωστόσο έχουν προχωρήσει σε έμμεση αυστηροποίηση της νομισματικής πολιτικής, χρηματοδοτώντας τις τράπεζες με κόστος 40%, επίπεδο υψηλότερο από το βασικό επιτόκιο αναφοράς που βρίσκεται στο 37%.
Σύμφωνα με το Bloomberg Economics, η κεντρική τράπεζα πιθανότατα θα αυξήσει το κεντρικό σημείο του εύρους πρόβλεψης πληθωρισμού στο 22%-26%, από 18% προηγουμένως, αν και οι αναλυτές εξακολουθούν να θεωρούν ότι οι επίσημες εκτιμήσεις παραμένουν υπερβολικά αισιόδοξες. Η ίδια υπερ-αισιόδοξη ανάλυση προβλέπει ότι ο πληθωρισμός στο τέλος του έτους «μπορεί να πέσει ακόμη και στο 29%».
Πολιτική στήριξης της τουρκικής λίρας
Η πολιτική στήριξης της λίρας βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο της κριτικής. Η στρατηγική της κεντρικής τράπεζας βασίζεται στη διατήρηση της ισοτιμίας του νομίσματος σε ρυθμό υποτίμησης χαμηλότερο από τον μηνιαίο πληθωρισμό.
Κατά την πρώτη εβδομάδα του πολέμου με το Ιράν, η κεντρική τράπεζα δαπάνησε περίπου 12 δισεκατομμύρια δολάρια για να περιορίσει τις πιέσεις στη λίρα, καθώς οι επενδυτές αποχωρούσαν από τις αναδυόμενες αγορές. Παράλληλα αξιοποίησε αποθέματα χρυσού και συμφωνίες ανταλλαγής νομισμάτων για να στηρίξει το τουρκικό νόμισμα.
Πολλοί αναλυτές αμφισβητούν κατά πόσο αυτή η πολιτική μπορεί να συνεχιστεί χωρίς να εξαντληθούν τα αποθέματα της χώρας. Παράλληλα, οι Τούρκοι εξαγωγείς διαμαρτύρονται ότι η σχετικά ισχυρή λίρα περιορίζει σημαντικά την ανταγωνιστικότητά τους.
Μειώθηκαν οι εξαγωγές
Τα στοιχεία της TurkStat δείχνουν ότι οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 6,4% σε ετήσια βάση τον Μάρτιο, ενώ οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 8,2%.
Ο πρόεδρος των Τούρκων Εξαγωγέων, Mustafa Gultepe, δήλωσε ότι η Τουρκία έχει μετατραπεί σε μία από τις ακριβότερες χώρες στον κόσμο λόγω της μεγάλης απόκλισης μεταξύ πληθωρισμού και συναλλαγματικής ισοτιμίας.
Όπως ανέφερε, κλάδοι όπως η ένδυση, η κλωστοϋφαντουργία και τα δερμάτινα προϊόντα έχουν χάσει σημαντικό μέρος της ανταγωνιστικότητάς τους στις διεθνείς αγορές.
Παρά τις πιέσεις, αρκετοί οικονομολόγοι θεωρούν απίθανη μια απότομη κατάρρευση της λίρας, καθώς κάτι τέτοιο θα προκαλούσε ακόμη μεγαλύτερη έκρηξη πληθωρισμού.
Η τουρκική λίρα υποχώρησε κατά 1,6% έναντι του δολαρίου τον Απρίλιο, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη μηνιαία πτώση από τον Ιούλιο του προηγούμενου έτους και ξεπερνώντας τον μέσο όρο υποτίμησης 1,3% που καταγραφόταν τους τελευταίους δώδεκα μήνες.
