Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενισχύουν την παρουσία τους στη Γροιλανδία, εγκαινιάζοντας νέο προξενείο στην πρωτεύουσα Νουούκ, την ώρα που στο νησί εντείνονται οι ανησυχίες για τις προθέσεις της Ουάσιγκτον και την αναζωπύρωση των σχεδίων του Ντόναλντ Τραμπ περί ελέγχου της αρκτικής περιοχής.
Σύμφωνα με το Bloomberg, το νέο προξενικό κτίριο, το πρώτο μόνιμο αυτού του επιπέδου από τη δεκαετία του 1950, σηματοδοτεί μια πιο σταθερή αμερικανική διπλωματική παρουσία στη Γροιλανδία. Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει αντιδράσεις, με διαδηλώσεις να προγραμματίζονται στο Νουούκ, καθώς αυξάνεται η καχυποψία για τις επιδιώξεις της κυβέρνησης Τραμπ.
Ο Αμερικανός πρεσβευτής στη Δανία, Κένεθ Χάουερι, δήλωσε στο συνέδριο Future Greenland ότι ο νέος χώρος αποσκοπεί στο να φέρει πιο κοντά τις ΗΠΑ και τη Γροιλανδία. Όπως είπε, το προξενείο θα φιλοξενεί επίσημες επισκέψεις, επιχειρηματικές αποστολές και πολιτιστικές εκδηλώσεις, ενώ θα παρέχει υποστήριξη σε Αμερικανούς επισκέπτες και υπηρεσίες βίζας στους κατοίκους της Γροιλανδίας. Η αμερικανική διπλωματική παρουσία στο Νουούκ είχε αποκατασταθεί το 2020, όμως μέχρι σήμερα οι Αμερικανοί αξιωματούχοι στεγάζονταν σε εγκαταστάσεις του δανικού στρατού.
Η χρονική συγκυρία δεν θεωρείται τυχαία. Την ίδια εβδομάδα, ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ για τη Γροιλανδία, Τζεφ Λάντρι, επισκέφθηκε το Νουούκ, σε μια αποστολή που παρακολουθήθηκε στενά και αναζωπύρωσε τις ανησυχίες για τους πραγματικούς στόχους της Ουάσιγκτον. Ο Λάντρι δήλωσε ότι σκοπεύει να ενημερώσει τον Αμερικανό πρόεδρο για επιχειρηματικές ευκαιρίες στο νησί.
Απεσταλμένος Τραμπ: Ήρθε η ώρα οι ΗΠΑ να «επαναφέρουν το αποτύπωμά τους στη Γροιλανδία»
Σύμφωνα με τον Guardian, ο Λάντρι δήλωσε ότι «ήρθε η ώρα» οι ΗΠΑ να επαναφέρουν το αποτύπωμά τους στη Γροιλανδία, υποστηρίζοντας ότι το νησί χρειάζεται την Ουάσιγκτον. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να ελέγχουν τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά το νησί θα μπορούσε να περάσει στην επιρροή της Κίνας ή της Ρωσίας.
Η Γροιλανδία έχει ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία, καθώς βρίσκεται στη συντομότερη διαδρομή πυραύλων μεταξύ Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ θεωρείται ότι διαθέτει ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα σπάνιων γαιών. Παράλληλα, το λιώσιμο των πάγων στην Αρκτική ανοίγει νέες θαλάσσιες οδούς, αυξάνοντας περαιτέρω τη στρατηγική αξία του νησιού.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ διέθεταν 17 στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Γροιλανδία. Σήμερα διατηρούν μόνο μία, τη βάση Pituffik στο βόρειο τμήμα του νησιού. Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα που επικαλείται ο Guardian, η Ουάσιγκτον επιθυμεί να ανοίξει τρεις νέες βάσεις στο νότιο τμήμα της Γροιλανδίας. Η αμυντική συμφωνία του 1951, η οποία επικαιροποιήθηκε το 2004, επιτρέπει στις ΗΠΑ να αυξήσουν στρατιωτικές αναπτύξεις και εγκαταστάσεις, υπό την προϋπόθεση ότι θα ενημερώσουν εκ των προτέρων τη Δανία και τη Γροιλανδία.
Η επίσκεψη Λάντρι προκάλεσε αντιδράσεις, καθώς δεν είχε υπάρξει επίσημη πρόσκληση. Ο ίδιος συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, και τον υπουργό Εξωτερικών, Μούτε Έγκεντε. Ο Νίλσεν χαρακτήρισε τις συνομιλίες «εποικοδομητικές», αλλά σημείωσε ότι δεν υπήρξε καμία ένδειξη πως έχει αλλάξει η αμερικανική θέση για το μέλλον του νησιού. Κυβερνητικοί αξιωματούχοι της Γροιλανδίας και της Δανίας έχουν επανειλημμένα ξεκαθαρίσει ότι μόνο οι κάτοικοι της Γροιλανδίας μπορούν να αποφασίσουν για το μέλλον τους.
Ο Λάντρι, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Sermitsiaq, αναφέρθηκε στις προοπτικές ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας, λέγοντας ότι υπάρχουν «απίστευτες ευκαιρίες» που θα μπορούσαν να οδηγήσουν τους κατοίκους από την εξάρτηση στην ανεξαρτησία. Παρότι οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειοψηφία των Γροιλανδών επιθυμεί κάποια στιγμή την ανεξαρτησία από τη Δανία, η κυβέρνηση δεν έχει άμεσα τέτοιο σχέδιο, καθώς παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα, κυρίως οικονομικής φύσης.
Δεν είμαστε πειραματόζωα
Πρόσθετη ένταση προκάλεσε η παρουσία Αμερικανού γιατρού στην αποστολή Λάντρι, ο οποίος δήλωσε στην τηλεόραση της Δανίας ότι βρέθηκε στη Γροιλανδία για να «αξιολογήσει τις ιατρικές ανάγκες» του νησιού. Η υπουργός Υγείας της Γροιλανδίας, Άννα Βάνγκενχαϊμ, αντέδρασε έντονα, λέγοντας ότι οι Γροιλανδοί «δεν είναι πειραματόζωα σε ένα γεωπολιτικό σχέδιο». Η δήλωση ήρθε μετά την προηγούμενη απόρριψη, από Δανία και Γροιλανδία, της πρότασης Τραμπ να σταλεί πλωτό νοσοκομείο για την παροχή ιατρικής φροντίδας στο νησί.
Η υπόθεση αναδεικνύει την αυξανόμενη γεωπολιτική ένταση γύρω από τη Γροιλανδία, η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος λόγω της στρατηγικής της θέσης, των φυσικών πόρων της και της σημασίας της για την ασφάλεια στην Αρκτική. Για τη Γροιλανδία και τη Δανία, ωστόσο, το μήνυμα παραμένει σταθερό: το μέλλον του νησιού δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τρίτες χώρες.
