Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) προωθεί τη σταδιακή ενσωμάτωση έξι χωρών των Δυτικών Βαλκανίων στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, επιταχύνοντας τις διαδικασίες διεύρυνσης κατά τη διάρκεια της σημερινής συνόδου κορυφής στο Μαυροβούνιο.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, περισσότεροι από 30 ηγέτες, μεταξύ των οποίων ο Εμανουέλ Μακρόν, ο Φρίντριχ Μερτς, η Τζόρτζια Μελόνι, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αλλά και ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, συγκεντρώνονται την Παρασκευή στο θέρετρο Τίβατ του Μαυροβουνίου. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιδιώκουν να δείξουν σε έξι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων ότι διαθέτουν πραγματικές πιθανότητες ένταξης, παρά τις εσωτερικές διαφωνίες της ΕΕ. Στο επίκεντρο βρίσκεται η βαθύτερη ενσωμάτωση των χωρών αυτών στην ενιαία αγορά. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, υπογράμμισε: «Η δέσμευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τα Δυτικά Βαλκάνια είναι πραγματική. Τόσο πραγματική όσο και η ευκαιρία για διεύρυνση». Παράλληλα, περιέγραψε τη διεύρυνση ως ένα «γεωστρατηγικό συμφέρον για την Ευρώπη» και μια «επένδυση στην ειρήνη, τη σταθερότητα και την ασφάλεια της ηπείρου μας».
Ευρωπαϊκό κεκτημένο και η υποψηφιότητα της Ουκρανίας
Η σύνοδος πραγματοποιείται αμέσως μετά την απόσυρση του βέτο από τον Πέτερ Μαγιάρ της Ουγγαρίας. Αυτή η απόφαση επιτρέπει στην Ουκρανία και τη Μολδαβία να ανοίξουν διαπραγματεύσεις αυτόν τον μήνα για τα πρώτα κεφάλαια του ευρωπαϊκού κεκτημένου (EU rulebook), με έμφαση στο κράτος δικαίου. Ο Φαρούκ Μπάσιτς, ερευνητής στο Ινστιτούτο Γεωπολιτικής των Βρυξελλών, τόνισε ότι η περιοχή αποτελεί πλέον στρατηγική προτεραιότητα: «Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει από μόνος του αναδιαμορφώσει το τι σημαίνει ευρωπαϊκή διεύρυνση και ποιος είναι ο σκοπός της». Επισήμανε επίσης ότι, ενώ η παραδοσιακή λογική της ΕΕ απαιτούσε να «ευθυγραμμίζεσαι με τις αξίες και τις αρχές της ΕΕ και τελικά εντάσσεσαι», η υποψηφιότητα της Ουκρανίας απέδειξε «μια πραγματική γεωπολιτική επείγουσα ανάγκη που δεν έχουμε ξαναδεί». Ωστόσο, η γερμανική πρόταση να λάβει η Ουκρανία καθεστώς “συνδεδεμένου μέλους” συναντά αντιδράσεις. Ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ ανέφερε ότι η πρόταση συνιστά ένα «υποκατάστατο» που θα καθιστούσε «σχεδόν αδύνατο» να συμβεί η ένταξη, προειδοποιώντας: «Θα μειώσει τη θέληση να προχωρήσουμε μπροστά και να βρούμε λύσεις».
Οι ρυθμιστικές απαιτήσεις
Το Μαυροβούνιο προπορεύεται στη διαδικασία, ελπίζοντας να καταστεί το 28ο κράτος-μέλος έως το 2028. Ένας αξιωματούχος της ΕΕ παρατήρησε: «Ο κόσμος υποτιμά την πρόοδο που συντελείται», σημειώνοντας την έναρξη σύνταξης της συνθήκης προσχώρησης. Πρόσθεσε ότι «Αυτό είναι στην πραγματικότητα κάτι εξαιρετικά αληθινό, το οποίο ξεκινά την αντίστροφη μέτρηση για την επόμενη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης». Εντούτοις, σύμφωνα με τον Guardian, η ΕΕ εξετάζει να στερήσει από τα νέα κράτη το δικαίωμα βέτο για να αποτρέψει μελλοντικά θεσμικά μπλόκα. Ταυτόχρονα, η Αλβανία θεωρείται η επόμενη χώρα προς ένταξη, η Βόρεια Μακεδονία, το Κόσοβο και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη αντιμετωπίζουν εσωτερικές πολιτικές διαμάχες, ενώ η Σερβία απομακρύνεται υπό την ηγεσία του Αλεξάνταρ Βούτσιτς.
Ενιαία αγορά, sepa και χρεώσεις περιαγωγής
Σε ρυθμιστικό επίπεδο, η έμφαση δίνεται στις απτές αλλαγές για τους πολίτες. Το συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε την έναρξη διαπραγματεύσεων για την κατάργηση των χρεώσεων περιαγωγής (roaming) στα Δυτικά Βαλκάνια. Το σχέδιο «περιαγωγή σαν στο σπίτι σας» (“roam like at home”) θα καταργήσει τις επιπλέον χρεώσεις δεδομένων και κλήσεων εντός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Η κίνηση αυτή αποτελεί τμήμα της ευρύτερης στρατηγικής ενσωμάτωσης στην ενιαία αγορά. Ήδη, ορισμένες βαλκανικές χώρες έχουν ενταχθεί στον Ενιαίο Χώρο Πληρωμών σε Ευρώ (SEPA), ο οποίος εναρμονίζει τις ηλεκτρονικές πληρωμές.
