Η Ισπανίδα πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), Νάντια Καλβίνο, θέλει να καταστήσει την ΕΤΕπ φορέα που θα ασκεί βιομηχανική πολιτική εντός της ΕΕ. Το πόσο σοβαρά το εννοεί, το έδειξε στον εξέχοντα «ευρωπαίο πρωταθλητή» αεροναυπηγικής και διαστήματος, την Airbus. Ο κορυφαίος ευρωπαϊκός όμιλος θα λάβει λοιπόν ένα δάνειο ύψους 3 δισ. ευρώ – τη μεγαλύτερη εταιρική χρηματοδότηση της ιστορίας της – όπως ανακοίνωσε η Καλβίνο σε συνέντευξη Τύπου στις Βρυξέλλες προς τη γερμανική Handelsblatt, το Bloomberg, την ισπανική «El País» και τη γαλλική «Le Monde».
Η σύμβαση για την πρώτη δόση ύψους της χρηματοδότησης ύψους 1 δισ. ευρώ ευρώ υπεγράφη τη Δευτέρα στις Βρυξέλλες. «Η Airbus είναι ένας από τους ευρωπαίους παγκόσμιους ηγέτες της αγοράς, και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων είναι υπερήφανη που υποστηρίζει αυτή την εταιρεία στις μελλοντικές της επενδύσεις», δήλωσε η Καλβίνο. Ο όμιλος δεν είναι πλέον μόνο ένας γίγαντας στον τομέα της αεροναυπηγικής και του διαστήματος, αλλά και «η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή εταιρεία στον τομέα της άμυνας».
Η Ευρώπη μπορεί να σταθεί στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον μόνο αν ενισχύσει στοχευμένα τις κορυφαίες εταιρείες της και τις κομβικές τεχνολογίες. «Η Ευρώπη είναι μια υπερδύναμη», δήλωσε η πρόεδρος της ΕΤΕπ που υπήρξε υπουργός Οικονομίας της Ισπανίας. «Έχουμε εταιρείες που είναι πραγματικά παγκόσμιοι ηγέτες. Τώρα πρέπει να επεκτείνουμε περαιτέρω τις δυνατότητές τους και να τις υποστηρίξουμε». Το εμβληματικό αυτό έργο εγκρίθηκε μέσα σε 6 μήνες. Με αυτόν τον τρόπο, η ΕΤΕπ απέδειξε ότι η Ευρώπη μπορεί να δράσει γρήγορα και σε μεγάλη κλίμακα.
Με τα χρήματα αυτά, η Airbus θα χρηματοδοτήσει την έρευνα, την ανάπτυξη και την καινοτομία στη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ισπανία. Τα έργα αυτά αναμένεται να διαρκέσουν έως το 2030 και να αφορούν τόσο την πολιτική αεροπορία όσο και τις τεχνολογίες ασφάλειας και άμυνας. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΤΕπ, πρόκειται για τεχνολογίες-κλειδιά, ενσωματωμένα συστήματα, νέες κατασκευαστικές λύσεις, κινητήρες χαμηλής κατανάλωσης καυσίμου και δικτυωμένα συστήματα για την αεροπορία, το διάστημα και την άμυνα.
Στην υπογραφή της συμφωνίας χρηματοδότησης στις Βρυξέλλες παρέστησαν εκτός από την ίδια την Καλβίνο, ο επικεφαλής της Airbus Γκιγιόμ Φορί, ο CFO Τόμας Τέπφερ καθώς και οι αντιπρόεδροι της ΕΤΕπ Ρομπέρ ντε Γκρουτ, Αμπρουάζ Φαγιόλ, και Νίκολα Μπιρ.
Στόχος η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας έναντι ΗΠΑ και Κίνας
Η παροχή του ευρωπαϊκού δανείου προς την Airbus εντάσσεται στην νέα ολοκληρωμένη στρατηγική της ΕΕ: Οι Βρυξέλλες θέλουν να γίνουν πιο ανεξάρτητες από την Κίνα και τις ΗΠΑ σε κρίσιμες τεχνολογίες, να οικοδομήσουν ένα σύστημα ευρωπαϊκών αμυντικών βιομηχανιών και να διατηρήσουν τη ενισχύσουν την προστιθέμενη αξία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, τονίζει η Νάντια Καλβίνο, χρηματοδοτεί πλέον σε μεγαλύτερο βαθμό τους τομείς που οι Βρυξέλλες θεωρούν κρίσιμους για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης: ενέργεια, τεχνολογία, άμυνα, διάστημα και κρίσιμες πρώτες ύλες. Η Airbus είναι μία από τις ευρωπαϊκές εταιρείες που στέκονται ισότιμα απέναντι στους Αμερικανούς ανταγωνιστές της.
Η χρηματοδότηση εμπίπτει στην Πρωτοβουλία Καινοτομίας (TechEU) της επενδυτικής τράπεζας. Στόχος της είναι η κινητοποίηση κεφαλαίων για ευρωπαϊκές εταιρείες τεχνολογίας, από νεοφυείς επιχειρήσεις (start-ups) έως μεγάλους βιομηχανικούς ομίλους. Στην περίπτωση της Airbus, δεν πρόκειται για ίδια κεφάλαια ή επιδοτήσεις, αλλά για μακροπρόθεσμο δάνειο. Για την κατασκευάστρια εταιρεία αεροσκαφών, η συμφωνία είναι οικονομικά ελκυστική, δήλωσε ο οικονομικός διευθυντής της Airbus, Τόμας Τέπφερ: «Λόγω των ιδιαίτερα ευνοϊκών όρων και της υψηλής ευελιξίας, μειώνουμε το κόστος χρηματοδότησής μας και επενδύουμε μακροπρόθεσμα σε καινοτομίες στην αεροναυπηγική». Με αυτόν τον τρόπο, η βιομηχανία της Ευρώπης γίνεται πιο ανταγωνιστική.
Το δάνειο αγγίζει επίσης ένα παλιό, ευαίσθητο σημείο της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής: Για δεκαετίες, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ισπανία και παλαιότερα επίσης η Μεγάλη Βρετανία υποστήριζαν την Airbus μέσω των λεγόμενων επιστρεπτέων ενισχύσεων εκκίνησης (Repayable Launch Aid) σε νέα προγράμματα αεροσκαφών. Αυτή η «Repayable Launch Aid» βρισκόταν στο επίκεντρο μιας μακροχρόνιας διαμάχης μεταξύ των ΗΠΑ και της ΕΕ ενώπιον του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) σχετικά με τις επιδοτήσεις για την Boeing και την Airbus. Μετά από μια διατλαντική συμφωνία, οι χώρες της ΕΕ δεν επιτρέπεται πλέον να χορηγούν κλασικά κρατικά δάνεια εκκίνησης με ευνοϊκούς όρους.
Έρευνα, ανάπτυξη, καινοτομία
Η νέα χρηματοδότηση της ΕΤΕπ, ωστόσο, είναι δομημένη διαφορετικά: όχι ως βοήθεια εκκίνησης για ένα μεμονωμένο νέο πρόγραμμα αεροσκάφους, αλλά ως δάνειο για έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία. Με αυτόν τον τρόπο, η Ευρώπη θέλει να υποστηρίξει περαιτέρω τον πρωταθλητή της, χωρίς να διακινδυνεύσει τη διατλαντική ανακωχή στον πόλεμο Airbus-Boeing.
Η επικεφαλής της ΕΤΕπ απορρίπτει ωστόσο την εντύπωση ότι πρόκειται για επιδότηση ή για ένα «soft loan» (μαλακό δάνειο) με ιδιαίτερα προνομιακούς όρους. «Όχι, απολύτως όχι», απάντησε στην ερώτηση εάν το δάνειο αποτελεί ουσιαστικά μια ενίσχυση. Πρόκειται για «ένα κανονικό δάνειο υπό τους συνήθεις όρους», όπως αυτά που χορηγεί η ΕΤΕπ σε μεγάλες εταιρείες. Το πλεονέκτημα για την Airbus έγκειται κυρίως στο μέγεθος και την ευελιξία του πιστωτικού πλαισίου. Αντί να απευθυνθεί σε πολλά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, η Airbus μπορεί τώρα να βασιστεί σε ένα πλαίσιο τριών δισ. ευρώ, το οποίο θα εκταμιεύεται σταδιακά.
Για την Καλβίνο, η συμφωνία αποτελεί ταυτόχρονα κι ένα μήνυμα προς τα κράτη-μέλη. Τα ευρωπαϊκά κράτη είχαν ζητήσει από την ΕΤΕπ να μη χρηματοδοτεί πλέον μόνο κλασικές υποδομές και έρευνα και να επενδύσει περισσότερο σε άμυνα και ασφάλεια. Στη συζήτηση, η επικεφαλής της ΕΤΕπ έθεσε τη χρηματοδότηση της Airbus στην ίδια σειρά με άλλα στρατηγικά έργα, όπως η χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων της γαλλικής εταιρείας Thales καθώς και της Indra και της OCEA στην Ισπανία.
Έρχονται 25 εμβληματικά έργα
Η ΕΤΕπ έχει επεκτείνει σημαντικά τους πιστωτικούς της κανόνες για έργα ασφάλειας και άμυνας. Εν τω μεταξύ, η τράπεζα διαθέτει «μια πολύ ισχυρή δεξαμενή (pipeline) περίπου 25 εμβληματικών έργων» σε αυτόν τον τομέα, τα οποία πρόκειται να ανακοινωθούν στους επόμενους μήνες. Θα χρηματοδοτηθούν μεγάλα έργα υποδομής στον τομέα της στρατιωτικής κινητικότητας και των στρατιωτικών εγκαταστάσεων. Θα ευνοηθούν επίσης η βιομηχανία, η έρευνα καθώς και «μικρότερες εταιρείες στις εφοδιαστικές αλυσίδες μεγάλων αμυντικών ομίλων».
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Καλβίνο, η τράπεζα έχει ήδη συνάψει συμφωνίες χρηματοδότησης με αρκετές ευρωπαϊκές εμπορικές τράπεζες, συμπεριλαμβανομένων των Deutsche Bank, Banque Populaire, Santander, Erste Bank και την ελληνική Τράπεζα Πειραιώς. Μέσω τέτοιων προγραμμάτων, η ΕΤΕπ μπορεί πλέον να προσεγγίζει και εταιρείες «που δραστηριοποιούνται στον τομέα των όπλων και των πυρομαχικών», δήλωσε η Καλβίνο, δηλώνοντας ότι η ΕΤΕπ βρίσκεται λίγο πριν από την υπογραφή περαιτέρω συμφωνιών με ευρωπαϊκές τράπεζες. Και αυτό σηματοδοτεί μια καμπή: Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η τράπεζα της ΕΕ απέφευγε οτιδήποτε πλησίαζε στην κλασική εξοπλιστική παραγωγή.
Κρίσιμες πρώτες ύλες και Διάστημα
Η Καλβίνο περιγράφει αυτό το άνοιγμα ως αντίδραση στη νέα κατάσταση ασφάλειας στην Ευρώπη. «Από τότε που έγινα πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, επιδιώκω να επεκτείνουμε την υποστήριξή μας στις για τις ικανότητες ασφάλειας και άμυνας της Ευρώπης», δήλωσε η ίδια. Σε λιγότερο από δύο χρόνια, η τράπεζα πέτυχε τον στόχο της να διαθέτει το 5% των χρηματοδοτήσεών της εντός της ΕΕ για την ασφάλεια και την άμυνα. Για το τρέχον έτος, αναμένει ότι η ΕΤΕπ θα πιάσει αυτό το ποσοστό ή ακόμη και θα το ξεπεράσει.
Εκτός από την ασφάλεια και την άμυνα, η χρηματοδότηση των «κρίσιμων πρώτων υλών» και των σπάνιων γαιών είναι ο δεύτερος πόλος στον οποίο «έχει επέλθει μια πολιτική αλλαγή εντός του ομίλου της ΕΤΕπ», δήλωσε η Καλβίνο. «Το 2025 η ΕΤΕπ πέτυχε μια καμπή και στους δύο τομείς».
Η ΕΤΕπ οικοδομεί επίσης νέες σχέσεις με τον Καναδά και την Αυστραλία καθώς οι δύο χώρες δεν ανήκαν μέχρι τώρα στο κλασικό πεδίο δραστηριότητας της τράπεζας.
Η τράπεζα κινείται επίσης στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας. Η ΕΤΕπ εξετάζει επί του παρόντος σχέδια για τη χρηματοδότηση μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMR), δήλωσε η Καλβίνο.
Σε όλα αυτά, πλέον προστίθεται το Διάστημα. Η ΕΤΕπ δημιούργησε, από κοινού με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA), ένα δικό της εργαλείο χρηματοδότησης για διαστημικές τεχνολογίες, δήλωσε η Καλβίνο. Η τράπεζα χρηματοδοτεί, μεταξύ άλλων, εταιρείες στο Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, την Πολωνία, την Ισπανία και τη Γερμανία – μεταξύ αυτών την ισπανική εταιρεία ανάπτυξης πυραύλων PLD Space και τη γερμανική εταιρεία Isar Aerospace.
