Η περαιτέρω κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να περιορίσει την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη στο 1,3% το 2026, από 2,9% το 2025, σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο της Παγκόσμιας Τράπεζας, Ίντερμιτ Γκιλ.
Μιλώντας στο Reuters, ο Γκιλ προειδοποίησε ότι η παρατεταμένη σύγκρουση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν μπορεί να προκαλέσει νέα άνοδο του πληθωρισμού, να οδηγήσει τις κεντρικές τράπεζες σε υψηλότερα επιτόκια και να επιβαρύνει ιδιαίτερα τις χώρες με υψηλό χρέος.
Η Παγκόσμια Τράπεζα έχει εξετάσει τρία διαφορετικά σενάρια στις οικονομικές προβλέψεις που δημοσίευσε τον Ιούνιο, λόγω της αβεβαιότητας γύρω από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Το δυσμενέστερο από αυτά βασίζεται στην υπόθεση ότι οι εχθροπραξίες θα διαρκέσουν τουλάχιστον έξι μήνες. Σύμφωνα με τον Γκιλ, οι εξελίξεις έχουν ήδη πλησιάσει αρκετά τις συνθήκες που περιγράφονται σε αυτό το σενάριο. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο συνολικός παγκόσμιος πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα μπορούσε να φτάσει το 4,5%.
Προβλέψεις – σοκ για τρόφιμα και επιτόκια
Οι παρατεταμένες πολεμικές επιχειρήσεις και ενδεχόμενες ζημιές στις πετρελαϊκές υποδομές της περιοχής δεν θα επηρεάσουν μόνο τις τιμές της ενέργειας. Η διακοπή ή ο περιορισμός των μεταφορών λιπασμάτων, ηλίου και θείου, υλικών που χρησιμοποιούνται στη γεωργία, μπορεί να ενισχύσει την επισιτιστική ανασφάλεια και να αυξήσει το κόστος παραγωγής τροφίμων.
Παράλληλα, η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ παραμένει σε καθεστώς αβεβαιότητας, ενώ οι Χούθι της Υεμένης έχουν ανακοινώσει αποκλεισμό των σαουδαραβικών μεταφορών μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, της θαλάσσιας διόδου που συνδέεται με την Ερυθρά Θάλασσα.
Η νέα άνοδος του πληθωρισμού θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυξήσεις των επιτοκίων μέσα στους επόμενους μήνες. Αυτό θα αύξανε το κόστος δανεισμού για τις υπερχρεωμένες χώρες, περιορίζοντας τους διαθέσιμους πόρους για την υγεία, την εκπαίδευση και άλλες βασικές δημόσιες υπηρεσίες.
Πιο ευάλωτες οι φτωχές χώρες
Ήδη, ορισμένες χώρες με περιορισμένη ρευστότητα έχουν ζητήσει από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ενίσχυση των υφιστάμενων χρηματοδοτικών προγραμμάτων τους. Παράλληλα, το Πακιστάν ζήτησε από τις ΗΠΑ μηχανισμό σταθεροποίησης συναλλάγματος ύψους 10 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με πηγή που επικαλείται το Reuters.
Οι προβλέψεις της Παγκόσμιας Τράπεζας δείχνουν ότι το 40% των χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος βρίσκεται ήδη σε κατάσταση δυσχέρειας χρέους ή αντιμετωπίζει υψηλό κίνδυνο να βρεθεί σε αυτήν. Πρόκειται συνολικά για 32 χώρες, αριθμός που μπορεί να αυξηθεί γρήγορα εάν ανέβουν τα διεθνή επιτόκια.
Το μέσο δημόσιο χρέος στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες διαμορφώθηκε περίπου στο 74% του ΑΕΠ το 2025, έναντι επιπέδων μεταξύ 50% και 55% πριν από την πανδημία. Στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, το αντίστοιχο ποσοστό έφτασε το 67%, από περίπου 40% πριν από την πανδημία. Ο Γκιλ εκτίμησε ότι για ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να απαιτηθεί διαγραφή μέρους του χρέους, μετά από ξεχωριστή αξιολόγηση κάθε χώρας.
Οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ινδία έχουν μέχρι στιγμής εμφανίσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου. Αντίθετα, οι μικρότερες αναπτυσσόμενες οικονομίες είναι περισσότερο εκτεθειμένες στις αυξήσεις των τιμών, στα υψηλά επιτόκια και στις διαταραχές του εμπορίου.
Στα συμπεράσματά της η Παγκόσμια Τράπεζα διαπιστώνει, πάντως, ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες μπορεί να ωφεληθούν περισσότερο από την τεχνητή νοημοσύνη. Περίπου το 10% των εργαζομένων στις φτωχότερες οικονομίες εκτιμάται ότι κινδυνεύει να επηρεαστεί αρνητικά από την τεχνολογία, έναντι ποσοστού 30% έως 40% στις πλουσιότερες χώρες.
