Οι ΗΠΑ επιβάλουν νέους δασμούς από 10% έως 12,5% στις εισαγωγές από τους περισσότερους μεγάλους εμπορικούς εταίρους τους, στη σημαντικότερη μέχρι σήμερα κίνηση για την αναδημιουργία του δασμολογικού τείχους του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, το οποίο είχε διαρρήξει το Ανώτατο Δικαστήριο.
Οι νέοι δασμοί επιβάλλονται μετά από έρευνα σχετικά με την υποτιθέμενη αποτυχία περίπου 60 χωρών να αποτρέψουν τη χρήση καταναγκαστικής εργασίας στις εφοδιαστικές αλυσίδες τους εις βάρος των Αμερικανών εργαζομένων. Προϊόντα από 10 περίπου εμπορικούς εταίρους, οι οποίοι κρίθηκε ότι έχουν θεσπίσει περιορισμούς για την καταναγκαστική εργασία, θα υπόκεινται σε δασμούς 10%. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το Μεξικό, το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς και η Ινδία.
Οι δασμοί στα προϊόντα που προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ταϊβάν δεν θα ξεπερνούν το 10%, ενώ για τις εισαγωγές από την Ιαπωνία, την Ελβετία και τη Νότια Κορέα θα ισχύει ανώτατος δασμός 12,5%, κατά τρόπο συμβατό με τις εμπορικές συμφωνίες που έχουν συνάψει με τις ΗΠΑ, σύμφωνα με ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη στο Ομοσπονδιακό Μητρώο (Federal Register).
Τα προϊόντα από δεκάδες άλλες οικονομίες θα επιβαρυνθούν με δασμούς 12,5% ενώ θα επιβληθούν πάνω σε αυτά τα ποσοστά για πρόσθετοι δασμοί. Η νέα φόρμουλα προβλέπει επίσης ορισμένες εξαιρέσεις για προϊόντα που δεν μπορούν να παραχθούν στις ΗΠΑ ή σε περιπτώσεις όπου οι δασμοί θα προκαλούσαν αναταράξεις σε ολόκληρη την οικονομία.
Οι νέοι δασμοί τίθενται σε ισχύ την Παρασκευή στις 00:01, ώρα Νέας Υόρκης, σύμφωνα με την ανακοίνωση αλλά δεν θα εφαρμοστούν σε ορισμένα αγαθά που είχαν ήδη φορτωθεί σε πλοία νωρίτερα.
Οι αντιδράσεις στην Ασία
Ασιατικές χώρες χαρακτήρισαν τους τελευταίους δασμούς της κυβέρνησης Τραμπ αβάσιμους και αδικαιολόγητους, χωρίς όμως να ανακοινώσουν ή να υπαινιχθούν αντίποινα.
Η απόφαση «είναι πολύ απογοητευτική, αλλά όχι απροσδόκητη. Ο πρόεδρος Τραμπ έκανε προεκλογική εκστρατεία με κεντρικό άξονα τους δασμούς και αυτή είναι η συνέπεια», δήλωσε ο υπουργός Εμπορίου και Επενδύσεων της Νέας Ζηλανδίας, Τοντ ΜακΚλέι. Η Αυστραλία χαρακτήρισε την κίνηση «αδικαιολόγητη» και ασύμβατη με τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου της, σύμφωνα με δήλωση του υπουργού Εμπορίου Ντον Φάρελ, ο οποίος ανέφερε ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να καταργήσουν τον νέο δασμό.
Η Σιγκαπούρη αντέδρασε στον νέο φόρο, με τον υπουργό Εξωτερικών Βίβιαν Μπαλακρίσναν να δηλώνει ότι δεν υπάρχει οικονομική δικαιολογία για την κίνηση. Η Ιαπωνία εξέφρασε τη δυσαρέσκειά της και ζητά διαβεβαιώσεις ότι οι επιβαρύνσεις είναι συμβατές με τη συμφωνία που συνήψε με τις ΗΠΑ πέρυσι.
Οι δασμοί που αποδίδονται στην ύπαρξη καταναγκαστικής εργασίας αποτελούν έναν ελιγμό του Τραμπ για την αποκατάσταση του προστατευτικού δασμολογικού του συστήματος μετά την ακύρωση από το Ανώτατο Δικαστήριο του προηγούμενου δασμολογικού του συστήματος. Μετά την ακύρωση των δασμών του από το Ανώτατο Δικαστήριο ο Τραμπ είχε επιβάλει παγκόσμιους δασμούς 10% στις εισαγωγές, οι οποίοι λήγουν σήμερα Παρασκευή. Ο χρόνος εφαρμογής των νέων δασμών διασφαλίζει ότι δεν θα υπάρξει κενό ανάμεσα στα δύο μέτρα.
Η δικαιολογία της καταναγκαστικής εργασίας
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες εφαρμόζουν απαγόρευση στις εισαγωγές προϊόντων που παράγονται με καταναγκαστική εργασία εδώ και σχεδόν έναν αιώνα και την επιβάλλουν αυστηρά», δήλωσε ο εμπορικός αντιπρόσωπος των ΗΠΑ, Τζέιμισον Γκριρ. «Έχει έρθει προ πολλού η ώρα να κάνουν το ίδιο και οι εμπορικοί μας εταίροι».
Ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος απέρριψε την άποψη ότι ο Τραμπ επιβάλλει τους νέους δασμούς μόνο και μόνο για να αντικαταστήσει το προηγούμενο δασμολογικό σύστημά του που ακυρώθηκε, πρόσθεσε όμως επίσης ότι ο πρόεδρος θα χρησιμοποιήσει όλα τα εργαλεία που έχει στη διάθεσή του και δεν θα επιτρέψει σε δικαστική απόφαση να υπονομεύσει την εμπορική πολιτική του.
Ο αξιωματούχος άφησε να εννοηθεί ότι η κυβέρνηση σχεδίαζε ούτως ή άλλως να επιβάλει τους δασμούς για την καταναγκαστική εργασία και ότι τους ενεργοποιεί τώρα, ώστε να αποφευχθεί αναστάτωση για τις αμερικανικές επιχειρήσεις.
Η κυβέρνηση είχε προαναγγείλει την κίνηση τον περασμένο μήνα ανακοινώνοντας τα αποτελέσματα έρευνας για την καταναγκαστική εργασία. Θα υπάρξουν ορισμένες αλλαγές σε σχέση με την αρχική πρόταση, σύμφωνα με ανώτερο κυβερνητικό αξιωματούχο που ενημέρωσε τους δημοσιογράφους πριν από την ανακοίνωση. Μεταξύ αυτών είναι η επιβολή δασμού 10% στην Ινδία, αντί για το αρχικά προτεινόμενο και απειλούμενο ποσοστό 12,5%.
Οι εξαιρέσεις
Εισαγωγές όπως καύσιμα, τρόφιμα και λιπάσματα θα εξαιρεθούν από τους νέους δασμούς, όπως και προϊόντα όπως αυτοκίνητα, μέταλλα και φάρμακα, τα οποία καλύπτονται από ξεχωριστούς, κλαδικούς δασμούς. Θα εξαιρεθούν επίσης τα προϊόντα που καλύπτονται από τη βορειοαμερικανική εμπορική συμφωνία με το Μεξικό και τον Καναδά.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει λάβει πολλά αιτήματα για χιλιάδες πρόσθετες εξαιρέσεις, δήλωσε ο αξιωματούχος. Το σχέδιο θα περιλαμβάνει παγκόσμιες και ειδικές ανά χώρα εξαιρέσεις, βάσει των δεσμεύσεων που απορρέουν από υφιστάμενες συμφωνίες που έχει συνάψει ο Τραμπ με ξένες κυβερνήσεις, πρόσθεσε.
Ο Γκριρ ηγείται του ανασχεδιασμού της εμπορικής πολιτικής του Τραμπ, στοχεύοντας αθέμιτες πρακτικές στο εξωτερικό με τη χρήση νομικών διατάξεων που έχουν δοκιμαστεί περισσότερο στα δικαστήρια και απαιτούν μήνες διαδικασιών και δημόσιας διαβούλευσης. Οργανώνει δηλαδή μια μεθοδική προσέγγιση που έρχεται σε αντίθεση με την αμεσότητα και την έλλειψη προβλεψιμότητας των διαδοχικών δασμολογικών επιθέσεων που πραγματοποίησε ο Αμερικανός πρόεδρος κατά το μεγαλύτερο μέρος του 2025.
Παρ’ όλα αυτά δεν αποκλείεται οι εισαγωγείς να προσβάλουν κι αυτή τη φορά δικαστικά τους νέους δασμούς.
Η μετακύλιση του κόστους των δασμών στους Αμερικανούς εισαγωγείς ενέχει πολιτικούς κινδύνους για τον Τραμπ και τους Ρεπουμπλικανούς, λιγότερο από τέσσερις μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, στις οποίες οι Δημοκρατικοί κάνουν καμπάνια επικεντρώνοντας στην αύξηση του κόστους ζωής. Η πίεση αυτή εντείνεται, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν καθιστά ακριβότερα την ενέργεια, τα τρόφιμα και άλλα εμπορεύματα.
Αβεβαιότητα
Ο Μπλέικ Χάρντεν, ειδικός σε θέματα εμπορίου στην εταιρεία συμβούλων Ernst & Young, δήλωσε ότι ο Τραμπ δεν έχει τελειώσει ούτε με τους δασμούς ούτε με την ανατροπή του υφιστάμενου καθεστώτος.
«Εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα. Παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο να επιβληθούν πολλοί ακόμη δασμοί φέτος», δήλωσε. «Έως τώρα είχαμε κατά κάποιον τρόπο μια ανάπαυλα και ίσως δημιουργήθηκε η αίσθηση ότι υπήρχε περισσότερη βεβαιότητα από όση πραγματικά υπάρχει. Υπάρχει κάτι που επαναλαμβάνω συνεχώς: Έρχονται ακόμη πολλά καθώς προχωρά η χρονιά».
Το Γραφείο του Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ (USTR) πρότεινε τους τελευταίους δασμούς μετά από έρευνα βάσει του Άρθρου 301 του Νόμου περί Εμπορίου του 1974. Η έκθεση εισηγήθηκε δασμό 12,5% για χώρες που θεωρείται ότι δεν διαθέτουν νόμους απαγόρευσης των εισαγωγών προϊόντων τα οποία παράγονται με καταναγκαστική εργασία. Για προϊόντα από οικονομίες που έχουν θεσπίσει τέτοιες απαγορεύσεις, αλλά δεν τις εφαρμόζουν επαρκώς ή έχουν δεσμευτεί να το πράξουν, προτάθηκε φόρος εισαγωγής 10%.
Χώρες από την Ινδία έως τη Νορβηγία έχουν απορρίψει τις κατηγορίες. Στον Καναδά, νομοσχέδιο που κατατέθηκε τον Ιούνιο έχει στόχο να ενισχύσει την «ικανότητα της κυβέρνησης να εντοπίζει, να αναχαιτίζει και να απαγορεύει στα σύνορα προϊόντα που συνδέονται με καταναγκαστική εργασία, παρέχοντας παράλληλα βεβαιότητα και διαφάνεια στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον Καναδά ή συναλλάσσονται με τη χώρα», σύμφωνα με δημόσιο έγγραφο που κατατέθηκε στο πλαίσιο της υπόθεσης.
Η απόφαση του Λευκού Οίκου έρχεται μετά την ανακοίνωση της 15ης Ιουλίου ότι οι ΗΠΑ, επικαλούμενες επίσης το Άρθρο 301, θα αρχίσουν να επιβάλλουν στους εισαγωγείς δασμό 25% σε ορισμένα προϊόντα από τη Βραζιλία, έπειτα από έρευνα που κατέληξε στην κατηγορία ότι η χώρα ακολουθούσε αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.
Το κύμα των ερευνών βάσει του Άρθρου 301 περιλαμβάνει και εξέταση της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας των εμπορικών εταίρων των ΗΠΑ. Ωστόσο, δεν είναι σαφές πότε θα δημοσιοποιηθούν τα ευρήματα της έρευνας ούτε αν τυχόν μελλοντικοί δασμοί που θα προκύψουν από αυτήν θα προστεθούν σε όσους προτείνονται στο πλαίσιο της έρευνας για την καταναγκαστική εργασία.
Ο Γκριρ δήλωσε πρόσφατα ότι η έρευνα για την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα διαρκεί περισσότερο από εκείνη για την καταναγκαστική εργασία. «Προσπαθούμε να διασφαλίσουμε ότι τηρούμε πράγματι κατά γράμμα τον νόμο», ανέφερε σε συνέντευξή του στο Bloomberg Television την περασμένη εβδομάδα.
Αυτή την εβδομάδα, ο Τραμπ πρότεινε δασμούς σε καναδικά προϊόντα βάσει μιας εμπορικής εξουσιοδότησης που δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ μέχρι σήμερα —του Άρθρου 338—, αν και τα μέτρα θα επηρέαζαν μόνο περίπου το 5% των αμερικανικών εισαγωγών από τον βόρειο γείτονα και θα τίθεντο σε ισχύ στις 19 Αυγούστου, ανάλογα με την πορεία των διαπραγματεύσεων.
Την εφαρμογή των μέτρων περιπλέκουν αρκετές συμφωνίες που διαπραγματεύτηκε η κυβέρνηση Τραμπ με οικονομίες όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Γκριρ έχει δηλώσει ότι η Ουάσιγκτον θα τηρήσει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε στο πλαίσιο αυτών των συμφωνιών.
Γκριρ κατά ΕΕ, στο επίκεντρο το πρόστιμο στη Google
Νωρίτερα χθες ο Γκριρ είχε εξαπολύσει επίθεση κατά της ΕΕ σε δήλωσή του, υποστηρίζοντας ότι η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την επιβολή προστίμου στην Google της Alphabet Inc. και ένα πρόσφατο «κρατικά υποστηριζόμενο» δάνειο προς την Airbus SE, με έδρα την Τουλούζη της Γαλλίας, κινδυνεύουν να υπονομεύσουν τη σταθερότητα του διατλαντικού εμπορίου.
Στο μεταξύ, η Υπηρεσία Τελωνείων και Προστασίας των Συνόρων των ΗΠΑ επιστρέφει επί του παρόντος χρήματα για τους λεγόμενους ανταποδοτικούς δασμούς του Τραμπ, τους οποίους το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε παράνομους τον Φεβρουάριο. Αποδέκτες είναι χιλιάδες Αμερικανοί εισαγωγείς, μεταξύ των οποίων η Nike Inc., η οποία δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι αναμένει να ανακτήσει σχεδόν 1 δισ. δολάρια.
Ωστόσο, «οι δασμοί παραμένουν ένας μεταβαλλόμενος επιβαρυντικός παράγοντας για το κόστος, ο οποίος αναμένουμε ότι θα συνεχίσει να μας επηρεάζει και στο εξής», δήλωσε ο οικονομικός διευθυντής της Nike, Μάθιου Φρεντ, σε τηλεδιάσκεψη στα τέλη Ιουνίου.
Fitch Ratings: Ο πραγματικός κίνδυνος βρίσκεται μπροστά μας
Η ανακοίνωση της Πέμπτης ήταν σε μεγάλο βαθμό αναμενόμενη και οι αναλυτές επισήμαναν ότι το νέο δασμολογικό καθεστώς διατηρεί τη συνολική επιβάρυνση των εισαγωγών περίπου στα ίδια επίπεδα.
«Οι αποψινοί δασμοί προκαλούν περισσότερο θόρυβο παρά σοκ», δήλωσε ο Όλου Σονόλα, επικεφαλής οικονομολόγος για τις ΗΠΑ στη Fitch Ratings.
«Ο πραγματικός κίνδυνος βρίσκεται μπροστά μας. Οι δασμοί για την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα πιθανότατα έρχονται ακόμη και θα προστεθούν στα σημερινά μέτρα», ανέφερε ο Σονόλα σε δήλωσή του. «Εάν είναι αρκετά ευρείς ώστε να επαναφέρουν τους δασμολογικούς συντελεστές κοντά στα επίπεδα του 2025, η αβεβαιότητα θα αυξηθεί απότομα και οι επιπτώσεις στην ανάπτυξη και τον πληθωρισμό θα είναι πολύ δυσκολότερο να αγνοηθούν, ιδίως εάν οι τιμές της ενέργειας παραμείνουν υψηλότερες για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα».
