Μια εκτεταμένη έρευνα των New York Times καταγράφει πώς η ουκρανική αεροπορική εκστρατεία μεταφέρθηκε από τα ρωσικά διυλιστήρια στα κέντρα διανομής της Wildberries, της μεγαλύτερης διαδικτυακής αγοράς της Ρωσίας, που ανήκει στην Τατιάνα Κιμ, την πλουσιότερη Ρωσίδα.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ των New York Times, το Κίεβο έχει πλήξει τουλάχιστον 23 εγκαταστάσεις της εταιρείας από τα μέσα Ιουλίου, με τα χτυπήματα να επαναλαμβάνονται σχεδόν κάθε νύχτα και εμπορεύματα δισεκατομμυρίων δολαρίων να καταστρέφονται από τις πυρκαγιές. Εννέα εργαζόμενοι της εταιρείας έχουν χάσει τη ζωή τους. Η αμερικανική εφημερίδα σημειώνει ότι πρόκειται για την πρώτη φορά που η ουκρανική ηγεσία στρέφεται συστηματικά εναντίον ιδιωτικής επιχείρησης, στο πλαίσιο της επιδίωξης του Βολοντίμιρ Ζελένσκι να γίνει ο πόλεμος αισθητός στην καθημερινότητα του ρωσικού πληθυσμού και να μεγαλώσει έτσι η εσωτερική πίεση προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Το επιχείρημα του Κιέβου, όπως το μεταφέρουν οι New York Times, είναι ότι η πλατφόρμα συγκεντρώνει περίπου το 10% του συνόλου του ρωσικού λιανεμπορίου και τροφοδοτεί με αγαθά Ρώσους στρατιώτες, οπότε συνιστά νόμιμο στόχο.
Τα μεγέθη που παραθέτει η εφημερίδα, επικαλούμενη τη συμβουλευτική εταιρεία ηλεκτρονικού εμπορίου Data Insight με έδρα τη Μόσχα, είναι βαριά. Η Wildberries έχει απολέσει έως και το ένα τρίτο του αποθηκευτικού της χώρου και εμπορεύματα αξίας έως 480 δισεκατομμυρίων ρουβλίων, ήτοι 5,9 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο αναλυτής της Data Insight Σεργκέι Σέμκο περιγράφει στους New York Times μια εταιρεία που έχει σχεδόν εξαντλήσει τις μεγαλύτερες αποθήκες της, με τα κέντρα διανομής να καταστρέφονται μεθοδικά, το ένα μετά το άλλο.
Οι επιπτώσεις περνούν ήδη στη ζήτηση. Ερευνητικό σημείωμα της SberIndex, του ερευνητικού βραχίονα της κρατικής Sberbank, στο οποίο παραπέμπει το δημοσίευμα, δείχνει κατακόρυφη υποχώρηση των καταναλωτικών δαπανών για μη τρόφιμα στις ρωσικές διαδικτυακές αγορές τις τελευταίες εβδομάδες, εν μέσω των επιδρομών. Η εφημερίδα σπεύδει, πάντως, να διευκρινίσει ότι το κόστος αυτό παραμένει μικρό μπροστά στην καταστροφή που έχει προκαλέσει η Ρωσία στην Ουκρανία.
Η Τατιάνα Κιμ
Το πορτρέτο της Τατιάνα Κιμ που φιλοτεχνούν οι New York Times ξεκινά το 2004, όταν η ίδια, καθηγήτρια αγγλικών με ρωσοκορεατική καταγωγή, δημιούργησε μαζί με τον τότε σύζυγό της, Βλαντισλάβ Μπακάλτσουκ, έναν ιστότοπο πώλησης ρούχων από ευρωπαϊκούς καταλόγους. Δύο δεκαετίες αργότερα η εταιρεία λειτουργεί σχεδόν 95.000 σημεία παραλαβής σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ πάνω από τον μισό πληθυσμό ψωνίζει από αυτήν τουλάχιστον μία φορά τον μήνα. Η αποχώρηση των δυτικών ομίλων μετά την εισβολή στην Ουκρανία, σημειώνει η εφημερίδα, συνέβαλε κι άλλο στη βαρύτητα της πλατφόρμας.
Στο χρονικό περιλαμβάνεται και η συγχώνευση του 2024 με ρωσική εταιρεία υπαίθριας διαφήμισης, η οποία φέρεται να διευκολύνθηκε από το Κρεμλίνο. Ο σύζυγός της την κατήγγειλε ως εταιρική επιδρομή και σε κάποια φάση εμφανίστηκε στα γραφεία της Wildberries στη Μόσχα με ένοπλη συνοδεία Τσετσένων, με την ανταλλαγή πυροβολισμών να αφήνει πίσω της δύο νεκρούς και επτά τραυματίες. Το διαζύγιο του ζευγαριού, που έχει επτά παιδιά, οριστικοποιήθηκε τον επόμενο χρόνο.
Σήμερα, στα 50 της, η Κιμ καλείται να διαχειριστεί μια κρίση διαφορετικής τάξης μεγέθους. Σε βιντεοσκοπημένη ομιλία της στα τέλη του προηγούμενου μήνα χαρακτήρισε τις επιδρομές τρομοκρατικές, υποστήριξε ότι τα προϊόντα της πλατφόρμας δεν διαφέρουν από όσα διαθέτουν η Amazon ή η κινεζική Alibaba και μίλησε για έναν εχθρό που επιδιώκει αποσταθεροποίηση, πανικό και σοκ. Ανακοίνωσε παράλληλα επιτάχυνση της αποκέντρωσης των υποδομών logistics και, σε ανάρτησή της την Πέμπτη, ενημέρωσε για συναντήσεις με περιφερειακές διοικήσεις και πωλητές, καθώς και για ευρύτερα μέτρα στήριξης που ετοιμάζονται σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Η εταιρεία έχει προχωρήσει σε δύο γύρους εθελοντικών πληρωμών προς περισσότερους από 80.000 μικρομεσαίους πωλητές και διαθέτει πλέον περιορισμένο ασφαλιστικό προϊόν έναντι επιθέσεων από drones. Ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, Αλεξέι Σαζάνοφ, ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα, σύμφωνα πάντα με τους New York Times, πακέτο ενίσχυσης με φορολογικές ελαφρύνσεις και περιόδους χάριτος.
Το ανθρώπινο σκέλος της ιστορίας αποτυπώνεται σε δύο μαρτυρίες. Ένας 24χρονος υπάλληλος αποθήκης από την Αγία Πετρούπολη, που μίλησε ανώνυμα, περιγράφει τον φόβο του καθώς τα drones χτυπούσαν εγκαταστάσεις της περιοχής και παραδέχεται ότι εγκατέλειψε μια δουλειά που του άρεσε, αφού επλήγη τόσο ο δικός του χώρος εργασίας όσο και μια αποθήκη κοντά στο σπίτι του.
Η 44χρονη Κατερίνα Κόρντικ, που είχε στήσει επιχείρηση με boho κοσμήματα από την Ασία και συντηρούσε με αυτήν πενταμελή οικογένεια, έχασε περίπου το ένα τρίτο του αποθέματός της, μαζί με τα ακριβότερα χειροποίητα κομμάτια, στην πρώτη επίθεση εναντίον αποθήκης κοντά στη Μόσχα τον περασμένο μήνα. Νέο πλήγμα την περασμένη εβδομάδα σε αποθήκη στην Τούλα, νότια της πρωτεύουσας, εξαφάνισε τα μισά από τα υπόλοιπα εμπορεύματά της. Από τα περίπου 2.000 αντικείμενα του καταλόγου της, δήλωσε στην εφημερίδα, μόλις 100 παραμένουν διαθέσιμα, ενώ για πρώτη φορά στη ζωή της ζήτησε βοήθεια από ψυχίατρο.
Ο ανταγωνισμός και το ερώτημα των drones
Οι New York Times καταγράφουν και μια μετατόπιση της αγοράς. Παρατηρητές του κλάδου εντοπίζουν πωλητές που στρέφονται προς την Ozon, τη δεύτερη μεγαλύτερη πλατφόρμα ηλεκτρονικού εμπορίου της χώρας, η οποία διαθέτει πιο αποκεντρωμένο δίκτυο logistics και δεν έχει μπει στο στόχαστρο του Κιέβου. Πρώην στέλεχος της Wildberries, που μίλησε ανώνυμα λόγω συμβατικών δεσμεύσεων, εκτιμά ωστόσο ότι οι υποδομές logistics και πληροφορικής της εταιρείας είναι αρκετά ανεπτυγμένες ώστε να μην καταρρεύσει από την απώλεια ενός αριθμού αποθηκών, ενώ σε πολλές περιοχές η λειτουργία παραμένει κανονική.
Η αμερικανική εφημερίδα εξετάζει την ουκρανική κατηγορία ότι η πλατφόρμα διαθέτει προϊόντα στρατιωτικής χρήσης, από ανταλλακτικά drones έως εξοπλισμό πλοήγησης, την οποία η Κιμ απορρίπτει, μιλώντας για επιθέσεις εναντίον ειρηνικών πολιτών. Οι κανόνες της Wildberries απαγορεύουν ρητά την πώληση όπλων και στρατιωτικού εξοπλισμού, ωστόσο υποστηρικτές και συγγενείς Ρώσων στρατιωτικών προμηθεύονται από τον ιστότοπο αλεξίσφαιρα γιλέκα και κράνη.
Η ίδια η έρευνα των New York Times εντόπισε στις αρχές Αυγούστου καταχωρίσεις για drones πρώτου προσώπου, καθώς και καρούλια καλωδίου οπτικών ινών που χρησιμεύουν στην καθοδήγησή τους. Μία αγγελία, σημειωμένη ως εκτός αποθέματος, αφορούσε drone με σύστημα ρίψης εκρηκτικών, ενώ στην ενότητα ερωτήσεων άλλοι χρήστες διατύπωναν νομικές ενστάσεις και άλλοι ζητούσαν εκπτώσεις όγκου, κατονομάζοντας τη στρατιωτική μονάδα για την οποία προόριζαν την αγορά. Σε ερώτηση αν το συγκεκριμένο drone μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην ειδική στρατιωτική επιχείρηση, τον όρο που χρησιμοποιεί το Κρεμλίνο για τον πόλεμο, ο πωλητής απάντησε καταφατικά. Η εφημερίδα διευκρινίζει ότι δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει αν κάποιο από τα drones αγοράστηκε ή απεστάλη τελικά.
