Ο Μάριο Ντράγκι απομακρύνεται από την ομπρέλα των Βρυξελλών και δημιουργεί νέο όχημα για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πλέον, έχει αρχίσει να κυριαρχεί ένα άβολο ερώτημα: τι συμβαίνει όταν ο μέχρι πρότινος πολύτιμος σύμμαχος των Βρυξελλών, Μάριο Ντράγκι, αποφασίζει να κινηθεί αυτόνομα;
Η ίδρυση του Rhine Group από τον Μάριο Ντράγκι και του συνιδρυτή της Stripe, Πάτρικ Κόλισον, σηματοδοτεί μια μετωπική σύγκρουση με τη γραφειοκρατία των Βρυξελλών, καθώς ελάχιστες από τις προτάσεις για την ανταγωνιστικότητα έχουν εφαρμοστεί. Όπως αναφέρουν αναλυτές ο εξωθεσμικός αυτός οργανισμός λειτουργεί ως μοχλός πίεσης για άμεσες μεταρρυθμίσεις, παρακάμπτοντας τα δυσκίνητα ευρωπαϊκά όργανα.
Η επιλογή του πρώην προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας από την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για τη διάγνωση των οικονομικών προβλημάτων της Ευρώπης και τη διατύπωση προτάσεων αντιμετώπισής τους προσέφερε στην πρόεδρο της Κομισιόν σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο.
Το σχέδιο του Ντράγκι έδωσε επιχειρήματα υπέρ της αύξησης των επενδύσεων, της βαθύτερης οικονομικής ολοκλήρωσης και της μεταφοράς ορισμένων αρμοδιοτήτων από τα κράτη-μέλη σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο ίδιος, όμως, παραμένει ανεξάρτητος παράγοντας.
Ο Ντράγκι το Rhine Group και η παράκαμψη των Βρυξελλών
Η δημιουργία του Rhine Group, όπως αποκάλυψε το Polotico, φαίνεται να σηματοδοτεί το τέλος της περιόδου απόλυτης σύμπλευσης. Συγκεντρώνει ισχυρούς παράγοντες και επιδιώκει μεταρρυθμίσεις χωρίς να περιμένει την Κομισιόν. Πρόκειται για μια νέα ομάδα 54 διευθύνοντων συμβούλων, οικονομολόγων, ακαδημαϊκών και επιχειρηματιών τεχνολογίας, η οποία θέλει να επεξεργαστεί και να προωθήσει μεταρρυθμίσεις εκτός του θεσμικού μηχανισμού της ΕΕ.
Δύο χρόνια μετά τη δημοσίευση της έκθεσης, έχει εφαρμοστεί μόλις το 15,7% των προτάσεών της, καθώς οι πιο κρίσιμες μεταρρυθμίσεις (όπως η Ένωση Κεφαλαιαγορών και η ενοποίηση της διακυβέρνησης) παραμένουν «κολλημένες». Οι ιδρυτές του γκρουπ κατηγορούν ανοιχτά τις Βρυξέλλες και τις κυβερνήσεις ότι εθελοτυφλούν μπροστά στη δομική παρακμή της Ευρώπης.
Χωρίς ριζική αναδιάρθρωση, η οικονομική στασιμότητα θα καταστήσει αδύνατη τη χρηματοδότηση της άμυνας, της υγείας και των συντάξεων στην Ευρώπη, αναφέρουν. Η ανάδυση της Κίνας ως επιθετικού ανταγωνιστή και οι αυξανόμενοι δασμοί από τις ΗΠΑ στερούν από την ΕΕ τις παλιές της «ευκολίες» (π.χ. αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας, φθηνή ενέργεια).
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις, η εναρκτήρια σύνοδος του γκρουπ θα πραγματοποιηθεί στις 20-23 Σεπτεμβρίου 2026. Θα λειτουργεί με βάση τον κανόνα του Chatham House (μυστικότητα) και θα παράγει συγκεκριμένες νομοθετικές και μεταρρυθμιστικές προτάσεις, ασκώντας άμεση πίεση (lobbying) στα κέντρα αποφάσεων, παρακάμπτοντας τη συμβατική ευρωπαϊκή γραφειοκρατία, αναφέρουν διεθνή media.
Αξιωματούχοι της ΕΕ εξέφρασαν ανοιχτά τη δυσφορία τους, χαρακτηρίζοντας ως «άβολη» την απόφαση του Ντράγκι να αποστασιοποιηθεί από την Επιτροπή και την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για να προωθήσει τη δική του ατζέντα.
Η Κομισιόν αιφνιδιάστηκε από την πρωτοβουλία, καθώς δεν γνώριζε ότι βρισκόταν στα σκαριά, παρότι η φον ντερ Λάιεν είχε συνομιλήσει με τον Ντράγκι μόλις τον προηγούμενο μήνα.
Ευρωπαίος αξιωματούχος μιλώντας στο Politico απέδωσε την έλλειψη ενημέρωσης στο γεγονός ότι η συζήτησή τους δεν επικεντρώθηκε ιδιαίτερα σε θέματα εργασίας. Άλλος αξιωματούχος χαρακτήρισε τον Ντράγκι «απρόβλεπτο», αποτυπώνοντας την αμηχανία που επικρατεί πίσω από τις κλειστές πόρτες της Επιτροπής.
Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν και Μάριο Ντράγκι © EPA/OLIVIER HOSLET
Ο Ντράγκι και η ανταγωνιστικότητα στην κοινή ατζέντα
Δημοσίως, πάντως, οι Βρυξέλλες απέφυγαν την αντιπαράθεση. Η εκπρόσωπος της Κομισιόν Αριάνα Ποντέστα υπογράμμισε ότι η ενίσχυση της μακροπρόθεσμης ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας απαιτεί μαζικές ιδιωτικές επενδύσεις και απλούστερους κανόνες, σημειώνοντας ότι οι πρωτοβουλίες του ιδιωτικού τομέα είναι κρίσιμες προς αυτή την κατεύθυνση.
Παρά την ψυχρότητα, η Κομισιόν εξακολουθεί να χρειάζεται την επιρροή του Ντράγκι, προκειμένου να πιέζει τις κυβερνήσεις να εφαρμόσουν τις προτάσεις της έκθεσής του. Το Rhine Group, ωστόσο, μπορεί πλέον να προωθεί την ίδια ατζέντα ανεξάρτητα από τις Βρυξέλλες, ενισχύοντας παράλληλα τον έλεγχο για το κατά πόσο η φον ντερ Λάιεν έχει υλοποιήσει όσα υποσχέθηκε.
Αξιωματούχοι της ΕΕ υποβαθμίζουν το ενδεχόμενο ανοιχτής σύγκρουσης, θεωρώντας ότι η επιρροή του Ντράγκι διατηρεί την ανταγωνιστικότητα ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα. Ωστόσο, άλλοι παραδέχονται ότι η φαινομενική «χειραφέτησή» του από την Κομισιόν δημιουργεί πολιτική αμηχανία.
Η δημιουργία ενός «σκιώδους» κέντρου λήψης αποφάσεων εκλαμβάνεται ως έμμεση μομφή προς την ηγεσία της Κομισιόν, η οποία κατηγορείται για κωλυσιεργία και αδυναμία να εφαρμόσει τις μεταρρυθμίσεις για την ανταγωνιστικότητα.
Αναλυτές και μέσα ενημέρωσης, όπως το Brussels Signal, άσκησαν δομική κριτική σε θέματα αξιοπιστίας. Μιλούν για ιδεολογική αντίφαση. Ενώ το γκρουπ μάχεται για την ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία, επέλεξε να έχει την έδρα του στην Ελβετία (εκτός ΕΕ) και οι ψηφιακές του υποδομές βασίζονται εξ ολοκλήρου σε αμερικανική τεχνολογία.
Κάνουν λόγο ακόμη και για αμφιλεγόμενες συμμετοχές, καθώς σοβαρά ερωτήματα προκάλεσε η συμπερίληψη προσώπων όπως ο 24χρονος Γερμανός επενδυτής τεχνητής νοημοσύνης Λέοπολντ Άσενμπρενερ, του οποίου το hedge fund υψηλού ρίσκου είχε καταρρεύσει μόλις έναν μήνα πριν.
Οργή στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη από την κίνηση Ντράγκι
Επίσης η κίνηση Ντράγκι προκάλεσε οργή στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, καθώς η σύνθεση των 54 μελών του Rhine Group πυροδότησε σοβαρές πολιτικές αντιδράσεις λόγω γεωγραφικής ανισορροπίας.
Συνολικά 16 κράτη-μέλη της ΕΕ δεν έχουν ούτε έναν εκπρόσωπο στην ομάδα. Η πλήρης απουσία της Πολωνίας –της μεγαλύτερης οικονομίας της ανατολικής πτέρυγας– προκάλεσε τις πιο έντονες επικρίσεις.
Πλην του πρώην προέδρου της Εσθονίας, Τόμας Χέντρικ Ίλβες, ολόκληρη η Ανατολική Ευρώπη αγνοήθηκε και κυριαρχεί ο λεγόμενος «παλιός πυρήνας». Αυτό οδήγησε σε κατηγορίες ότι το γκρουπ αποτελεί μια κλειστή ελίτ του γαλλογερμανικού άξονα και του ευρωπαϊκού Βορρά, η οποία αδιαφορεί για τις ιδιαιτερότητες των νεότερων κρατών-μελών.
Βιομηχανία Γερμανία ©Pixabay
Από τον «Πολικό Αστέρα» στην αυτόνομη δράση
Ευρωπαίος αξιωματούχος υποστήριξε ότι ο Ντράγκι αισθάνεται απογοητευμένος από την εξέλιξη των πραγμάτων. Η φον ντερ Λάιεν είχε αξιοποιήσει την έκθεσή του για να εξασφαλίσει πολιτική στήριξη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, χαρακτηρίζοντας τον οδικό χάρτη «Πολικό Αστέρα» για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Παράλληλα, δημιούργησε ειδική ομάδα εργασίας, η οποία όμως, σύμφωνα με την ίδια πηγή, σύντομα έχασε τη δυναμική της.
Η νέα πρωτοβουλία φαίνεται, πάντως, να εξετάζει ακόμη πιο άμεσες λύσεις. Ο καθηγητής του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Νικολά Πετί, ιδρυτικό μέλος του Rhine Group, ανέφερε ότι η ομάδα μπορεί να αναζητήσει διαφορετικούς τρόπους υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων, ακόμη και μέσω συνεργασίας μεταξύ χωρών που είναι έτοιμες να προχωρήσουν χωρίς να περιμένουν τους υπόλοιπους.
Ένα ακόμη στοιχείο που προκάλεσε ερωτήματα αφορά τον πρόεδρο της Siemens, Τζιμ Χάγκεμαν Σνάμπε. Το όνομά του εμφανίστηκε αρχικά στη σελίδα των μελών του Rhine Group, αλλά στη συνέχεια αφαιρέθηκε. Η Κομισιόν διευκρίνισε ότι είχε προσκληθεί σε συγκεκριμένη συνάντηση, χωρίς ωστόσο να αναλάβει επίσημο ρόλο στην πρωτοβουλία.
