Γλυπτά Παρθενώνα: Γαλλικό μοντέλο για την “επιστροφή” τους μέσω δανεισμού, όπως με την Ταπισερί της Μπαγιέ, βλέπει το Βρετανικό Μουσείο

Η πρόταση που επαναφέρει στο τραπέζι ο διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου είναι αντίθετη με τις ελληνικές θέσεις για πλήρη κυριότητα των Γλυπτών του Παρθενώνα. Η βρετανική πλευρά μιλά για δανεισμό αλά... γαλλικά.

Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο © ΑΠΕ ΜΠΕ/ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΣΑΪΤΑΣ

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο δανεισμού προς την Ελλάδα με ένα παρόμοιο μοντέλο με αυτό που κατέληξε στον δανεισμό από τη Γαλλία της Ταπισερί της Μπαγιέ στο Ηνωμένο Βασίλειο, δήλωσε ο διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου.

Ο Νίκολας Κάλιναν δήλωσε ότι η επιστροφή του 1.000 ετών μεσαιωνικού κεντήματος που απεικονίζει τη Μάχη του Χέιστινγκς και την εισβολή των Νορμανδών ήταν «ένα πολύ συναρπαστικό παράδειγμα διεθνούς συνεργασίας» που υποδεικνύει την επιτυχία της «αμοιβαίας ανταλλαγής». Και τόνισε ότι «κάθε περίπτωση σχέσης ή πολιτιστικής ιστορίας είναι διαφορετικό, επομένως δεν υπάρχει ένα τυποποιημένο πρότυπο». Αλλά συνέχισε σημειώνοντας ότι «τούτου λεχθέντος, θα ελπίζαμε ότι το γεγονός ότι χρειάστηκαν αρκετές προσπάθειες για να επιτευχθεί ο δανεισμός της Ταπισερί της Μπαγιέ θα μπορούσε να δώσει μια αχτίδα δυνατότητας για να προχωρήσουμε [με τα Γλυπτά]».

Εάν μια τέτοια πρόταση προχωρήσει, θα βοηθήσει στον τερματισμό μιας από τις μακροβιότερες και πιο πικρές διαμάχες στον κόσμο της τέχνης, σημειώνει η Sunday Telegraph σε δημοσίευμά της.

Ο Νίκολας Κάλιναν, διεθυντής του Βρετανικού Μουσείου, πιστεύει ότι οι διαπραγματεύσεις με τη Γαλλία για τον δανεισμό της ταπισερί της Μπαγιέ θα μπορούσαν να προσφέρουν ένα πρότυπο για την επιστροφή των αποκαλούμενων στη Βρετανία Ελγίνειων Μαρμάρων.

Ο κ. Κάλιναν, ο οποίος ανέλαβε τη θέση του διευθυντή του Βρετανικού Μουσείου το 2024, δήλωσε στους Financial Times (FT) το Σάββατο, 29 Αυγούστου: «Ελπίζω ότι μπορεί να σημειωθεί κάποια απτή πρόοδος. Θα ήταν κάτι υπέροχο».

Ο βρετανικός Telegraph αναφέρεται στην ιστορία της διαμάχης και των ελληνικών αιτημάτων. Η Ελλάδα υπέβαλε το πρώτο επίσημο αίτημά της για μόνιμη επιστροφή των Γλυπτών το 1983, αναφέρει. Οι συνομιλίες για την επιστροφή τους ξεκίνησαν τελικά το 2021, και η εφημερίδα σημειώνει ότι ο Τζορτζ Όζμπορν, πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου, είχε μυστικές συζητήσεις με τον Έλληνα πρωθυπουργό σε μια προσπάθεια να βρεθεί λύση στη μακροχρόνια διαμάχη για την ιδιοκτησία των μαρμάρων.

Συνεχίζοντας το πρόσφατο ιστορικό, η εφημερίδα αναφέρει όταν ανέλαβε πρωθυπουργός, ο σερ Κιρ Στάρμερ ξεκαθάρισε ότι δεν θα εμπόδιζε μια συμφωνία δανεισμού, βάσει της οποίας τμήματα της ζωφόρου θα μεταφέρονταν στην Αθήνα για συγκεκριμένες περιόδους, ενώ σημαντικές ελληνικές αρχαιότητες θα εκτίθεντο στο Λονδίνο, εάν οι δύο πλευρές κατέληγαν σε συμφωνία.

Η Ελλάδα, ωστόσο, επέμεινε στην πλήρη κυριότητα, ως η νόμιμη ιστορική έδρα των μαρμάρων.

Ο Άντι Μπέρναμ, διάδοχος του Στάρμερ, δήλωσε στους FT αυτή την εβδομάδα που πέρασε ότι το μέλλον των γλυπτών είναι θέμα του Βρετανικού Μουσείου, παρά το γεγονός ότι στο παρελθόν, πριν αναλάβει πρωθυπουργός, είχε ζητήσει τα Γλυπτά να επιστραφούν οριστικά στην Ελλάδα.

Τι κάνει το Βρετανικό Μουσείο

Το μουσείο συγκέντρωσε 2,5 εκατομμύρια λίρες μέσω του εναρκτήριου χορού του τον περασμένο Οκτώβριο και τώρα εντείνει τις προσπάθειές του για να προσελκύσει δωρητές για την ανακατασκευή του 1 δισεκατομμυρίου λιρών των γκαλερί της Δυτικής Οροσειράς, ένα έργο που αναμένεται να διαρκέσει περίπου μια δεκαετία.

Το μουσείο έχει δηλώσει ότι κατά τη διάρκεια της ανακαίνισης, ορισμένα αντικείμενα, συμπεριλαμβανομένων των «Ελγίνειων Μαρμάρων», «ενδέχεται να δοθούν με δανεισμό στο πλαίσιο της δέσμευσής μας για αύξηση των εθνικών και διεθνών δανεισμών».

Περίπου 1.630 άλλα αντικείμενα από τη συλλογή οκτώ εκατομμυρίων αντικειμένων του μουσείου δόθηκαν μακροπρόθεσμα σε εθνικό επίπεδο πέρυσι και ο κ. Κάλιναν δήλωσε ότι το μουσείο «θα παραμείνει πάντα ανοιχτό για διάλογο» σχετικά με τα γλυπτά, που αποκτήθηκαν το 1816.

Ωστόσο, ο κ. Κάλιναν, πρώην επικεφαλής της Εθνικής Πινακοθήκης Πορτρέτων και επιμελητής της Tate, προειδοποίησε επίσης ότι θα μπορούσαν να υπάρξουν «ακούσιες συνέπειες» εάν ο Νόμος περί Βρετανικών Μουσείων του 1963 τροποποιηθεί ώστε να επιτρέψει την οριστική απομάκρυνση των αντικειμένων που βρίσκονται στην κατοχή του.

«Ως άνθρωπος του μουσείου, νομίζω ότι πάντα πρέπει να σκέφτεσαι ότι είσαι προσωρινός φύλακας αυτών των αντικειμένων, διότι ποτέ δεν ξέρεις πώς θα αντιληφθούν οι μελλοντικές γενιές αυτό που έχεις κάνει», είπε.

«Χαίρομαι που, όταν ξεκίνησε η πανδημία το 2020, τα μουσεία δεν μπορούσαν να ξεκινήσουν μια μαζική πώληση των συλλογών τους, γιατί αυτό σίγουρα θα είχε συμβεί αν ο νόμος δεν είχε εμποδίσει την απόσυρση». Στο ίδιο δημοσίευμα υπενθυμίζεται ότι η φήμη του Βρετανικού Μουσείου υπέστη σοβαρό πλήγμα πριν από τρία χρόνια, όταν αποκαλύφθηκε ότι περισσότερα από 2.000 αντικείμενα, συμπεριλαμβανομένων αρχαίων ημιπολύτιμων λίθων, είχαν κλαπεί, γεγονός που οδήγησε στην αποχώρηση του προηγούμενου διευθυντή του.

Ο κ. Κάλιναν και η ομάδα του θεωρούν πλέον τον επιτυχημένο δανεισμό της ταπισερί της Μπαγιέ από τους Γάλλους ως παράδειγμα πολιτιστικής διπλωματίας που θα πρέπει να οδηγήσει σε πρόοδο σε άλλα μέτωπα.

Η υφασμάτινη απεικόνιση 70 μέτρων της Νορμανδικής Κατάκτησης της Αγγλίας, η οποία πιστεύεται ότι φιλοτεχνήθηκε από μοναχές στην Αγγλία τον 11ο αιώνα, θα εκτεθεί στις 10 Σεπτεμβρίου στη μεγαλύτερη και πιο ακριβή έκθεση της 273χρονης ιστορίας του ιδρύματος.