Η Ρωσία φαίνεται να έχει βρει έναν νέο τρόπο να ενισχύσει τη εκστρατεία της στην Ουκρανία, χωρίς να καταναλώνει με τον ίδιο ρυθμό τα ακριβότερα και πιο εξελιγμένα πυραυλικά της συστήματα.
Σύμφωνα με στοιχεία των ουκρανικών αρχών που εξέτασε το Reuters, η Μόσχα χρησιμοποιεί μαζικά έναν πύραυλο που είχε σχεδιαστεί αρχικά για εκπαιδευτικούς σκοπούς, τον RM48U, μετατρέποντάς τον ουσιαστικά σε όπλο επίθεσης.
Η χρήση του σε μεγάλη κλίμακα αποτελεί νέα εξέλιξη στην αεροπορική εκστρατεία της Ρωσίας και αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο η χώρα επιχειρεί να διατηρήσει την ένταση των πληγμάτων της, ενώ παράλληλα προστατεύει τα πιο πολύτιμα αποθέματά της.
Φθηνότερος πολλαπλασιαστής πυραύλων
Το RM48U, από το ρωσικό «raketa mishen», δηλαδή «πύραυλος-στόχος», χρησιμοποιούνταν για την εκπαίδευση πληρωμάτων αντιαεροπορικής άμυνας.
Εκτοξεύεται από συστήματα S-400 και ακολουθεί βαλλιστική τροχιά με υψηλή ταχύτητα, αλλά είναι λιγότερο ισχυρός και λιγότερο ακριβής από τον Iskander, έναν από τους βασικούς ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους μικρού βεληνεκούς.
Kαταστροφές στο Κίεβο από πρόσφατη ρωσική πυραυλική επίθεση © EPA/SERGEY DOLZHENKO
Τον Ιούλιο, σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσαν στρατιωτικοί αναλυτές της Γενικής Εισαγγελίας της Ουκρανίας, η Ρωσία πραγματοποίησε 158 επιθέσεις με βαλλιστικούς και υπερηχητικούς πυραύλους, ο υψηλότερος μηνιαίος αριθμός από την έναρξη της πλήρους εισβολής το 2022. Από αυτές, οι 87 έγιναν με RM48U.
Στις πρώτες οκτώ ημέρες του Αυγούστου καταγράφηκαν ακόμη 70 βαλλιστικές και υπερηχητικές επιθέσεις, εκ των οποίων οι 36 αφορούσαν RM48U. Συνολικά, περισσότεροι από τους μισούς από τους 228 βαλλιστικούς και υπερηχητικούς πυραύλους που εκτοξεύθηκαν τον Ιούλιο και στις αρχές Αυγούστου ήταν RM48U.
Το στρατηγικό πλεονέκτημα για τη Μόσχα
Η μαζική χρήση του RM48U δίνει στη Ρωσία τη δυνατότητα να αυξήσει τον όγκο των επιθέσεων χωρίς να εξαντλεί στον ίδιο βαθμό τους Iskander, τους KN-23, τους Zircon και άλλους πιο προηγμένους πυραύλους.
Τα στοιχεία δείχνουν χαρακτηριστικά ότι, ενώ οι επιθέσεις με RM48U αυξάνονταν τον Ιούλιο, οι εκτοξεύσεις Iskander μειώθηκαν στις 38, από περισσότερες από 100 τον προηγούμενο μήνα.
Για τον Σίνταρτ Καουσάλ, ερευνητή στο βρετανικό Royal United Services Institute (RUSI), η επιλογή αυτή επιτρέπει στη Ρωσία να διατηρεί τους πιο ικανούς πυραύλους της για μια ενδεχόμενη εντατικοποίηση της βαλλιστικής εκστρατείας τον χειμώνα.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς η Ρωσία αναμένεται να αυξήσει τις επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές της Ουκρανίας ενόψει του χειμώνα, όταν οι εγκαταστάσεις ηλεκτρισμού και θέρμανσης αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.
Παράλληλα, σύμφωνα με τη στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών της Ουκρανίας, η ρωσική παραγωγή RM48U αναμένεται να αυξηθεί σε περίπου 480 πυραύλους φέτος, από 200 το 2025. Η αύξηση αυτή, εφόσον επιβεβαιωθεί, θα επιτρέψει στη Μόσχα να διατηρήσει υψηλό ρυθμό επιθέσεων για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Η πίεση στους Patriot
Το δεύτερο σκέλος της στρατηγικής είναι ακόμη πιο κρίσιμο για την Ουκρανία.
Οι RM48U μπορεί να είναι λιγότερο ακριβείς από τους Iskander, όμως εξακολουθούν να είναι βαλλιστικοί πύραυλοι και απαιτούν προηγμένα συστήματα αναχαίτισης.
Η Ουκρανία διαθέτει περιορισμένο αριθμό αμερικανικών Patriot, τα οποία αποτελούν το βασικό της σύστημα ικανό να αντιμετωπίζει ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους.
Το Κίεβο βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με σημαντικές ελλείψεις στους αναχαιτιστές Patriot, ενώ η ζήτηση για τα συγκεκριμένα πυρομαχικά έχει αυξηθεί διεθνώς. Η παραγωγή τους δεν έχει καταφέρει να ακολουθήσει τον ρυθμό της ζήτησης, ιδιαίτερα μετά τις αυξημένες ανάγκες που δημιούργησαν και άλλες συγκρούσεις.
Έτσι, η χρήση μεγάλου αριθμού RM48U δημιουργεί ένα οικονομικά και στρατιωτικά δυσμενές δίλημμα για την Ουκρανία: να χρησιμοποιεί πολύτιμους αναχαιτιστές για την αντιμετώπιση λιγότερο ακριβών ρωσικών πυραύλων ή να αποδέχεται μεγαλύτερο κίνδυνο από τα πλήγματα.
Το χτύπημα στο Μπροβάρι
Το κόστος της νέας τακτικής σε ανθρώπινες απώλειες αποτυπώθηκε με ιδιαίτερα σκληρό τρόπο στην επίθεση της 5ης Αυγούστου στην περιοχή Μπροβάρι, κοντά στο Κίεβο.
Οκτώ άνθρωποι σκοτώθηκαν σε σιδηροδρομική αποβάθρα, σε επίθεση που, σύμφωνα με Ουκρανούς ερευνητές, πραγματοποιήθηκε με RM48U και όχι με Iskander.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ο συγκεκριμένος τύπος πυραύλου μπορεί να αποκλίνει περίπου 300 μέτρα από τον προβλεπόμενο στόχο και ότι η κεφαλή του διασκορπίζει μεταλλικά θραύσματα σε μεγάλη περιοχή.
Το Reuters σημειώνει ότι δεν ήταν σε θέση να επαληθεύσει ανεξάρτητα τα ευρήματα των ουκρανικών αρχών. Η Ρωσία, από την πλευρά της, αρνείται ότι στοχεύει σκόπιμα αμάχους και υποστηρίζει ότι πλήττει στρατιωτικές υποδομές.
Η νέα φάση του αεροπορικού πολέμου
Η εξέλιξη με τους RM48U εντάσσεται σε μια ευρύτερη αλλαγή στη μορφή του πολέμου. Οι χερσαίες γραμμές παραμένουν σε μεγάλο βαθμό παγιωμένες, ενώ η αντιπαράθεση μεταφέρεται ολοένα περισσότερο στον αέρα.
Η Ρωσία χρησιμοποιεί μεγάλο αριθμό πυραύλων και drones εναντίον ουκρανικών στόχων, ενώ η Ουκρανία απαντά με επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων, λιμανιών, πλοίων και άλλων υποδομών.
Τον Ιούλιο, τουλάχιστον 437 άμαχοι σκοτώθηκαν στην Ουκρανία, ο υψηλότερος μηνιαίος αριθμός από τους πρώτους μήνες της πλήρους εισβολής, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη. Ο ΟΗΕ απέδωσε σημαντικό μέρος της αύξησης στις πυραυλικές και μη επανδρωμένες επιθέσεις.
Η οικονομία της μαζικής επίθεσης
Πίσω από τη χρήση του RM48U βρίσκεται τελικά μια διαφορετική μορφή πολέμου: όχι μόνο η ακρίβεια ενός πυραύλου, αλλά η οικονομία της μαζικής επίθεσης.
Η Ρωσία εκτιμάται ότι διαθέτει περίπου 100 Iskander, έναντι περίπου 400 RM48U, σύμφωνα με εκτίμηση του αμερικανικού Institute for the Study of War που επικαλείται το Reuters. Η παραγωγή των Iskander υπολογίζεται σε περίπου 750 πυραύλους τον χρόνο, όμως η παραγωγή τους περιορίζεται και από τη διαθεσιμότητα των στερεών πυραυλοκινητήρων.
Αυτό εξηγεί γιατί ένας λιγότερο εξελιγμένος πύραυλος μπορεί να αποκτήσει τόσο μεγάλη αξία στο πεδίο της μάχης. Δεν χρειάζεται να είναι ο καλύτερος. Αρκεί να είναι αρκετά φθηνός, αρκετά διαθέσιμος και να υποχρεώνει τον αντίπαλο να καταναλώνει πολύ πιο πολύτιμους πόρους για να τον αναχαιτίσει.
Και καθώς πλησιάζει ο χειμώνας, αυτή η σχέση κόστους, αποθεμάτων και αναχαιτιστών μπορεί να αποδειχθεί εξίσου κρίσιμη με την ίδια την ακρίβεια των πυραύλων.
Η επόμενη φάση του πολέμου δεν θα κριθεί μόνο από το ποιος μπορεί να πλήξει μακρύτερα, αλλά και από το ποιος μπορεί να συνεχίσει να παράγει, να εκτοξεύει και να αναχαιτίζει περισσότερο.
