Πρόστιμο ύψους 825 εκατ. ευρώ (σχεδόν ένα δισ. δολάρια) επέβαλαν οι ολλανδικές αρχές στην αμερικανική εταιρεία υπηρεσιών ταξί, Uber, σε μία από τις μεγαλύτερες κυρώσεις που έχουν επιβληθεί μέχρι σήμερα βάσει του ευρωπαϊκού Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων, γνωστού ως GDPR.
Η ολλανδική Αρχή Προστασίας Δεδομένων ανακοίνωσε την Παρασκευή 21/8 ότι η Uber παραβίασε τους ευρωπαϊκούς κανόνες την περίοδο 2020-2022, χρησιμοποιώντας αυτοματοποιημένα συστήματα για την προσωρινή αναστολή λογαριασμών οδηγών, χωρίς να τους ενημερώνει επαρκώς για τη διαδικασία αυτοματοποιημένης λήψης αποφάσεων που εφαρμοζόταν σε βάρος τους.
Η υπόθεση αφορά πρακτικές που η Uber έχει ήδη σταματήσει. Σύμφωνα με εκπρόσωπο της εταιρείας, το σύστημα προσωρινής αναστολής συνεργασίας με οδηγούς για λόγους που συνδέονταν με πιθανή απάτη καταργήθηκε το 2021, ενώ οι απενεργοποιήσεις λογαριασμών που βασίζονταν σε αξιολογήσεις σταμάτησαν το 2022.
Διαφωνεί η Uber και θα προσφύγει κατά της απόφασης
Η Uber διαφωνεί έντονα με την απόφαση και χαρακτήρισε το πρόστιμο δυσανάλογο, ανακοινώνοντας ότι θα προσφύγει κατά της απόφασης.
Η σημασία της υπόθεσης ξεπερνά την ίδια την Uber, καθώς αφορά ένα από τα πλέον κρίσιμα ζητήματα της ψηφιακής οικονομίας: κατά πόσο οι εταιρείες μπορούν να χρησιμοποιούν αλγορίθμους και αυτοματοποιημένα συστήματα για να λαμβάνουν αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα την επαγγελματική και οικονομική ζωή των ανθρώπων.
Στην περίπτωση της Uber, ένας αλγόριθμος μπορούσε να οδηγήσει στην αναστολή ή απενεργοποίηση ενός λογαριασμού οδηγού. Για έναν εργαζόμενο που εξαρτάται από την πλατφόρμα για το εισόδημά του, μια τέτοια απόφαση μπορεί να σημαίνει ουσιαστικά απώλεια της δυνατότητας να εργαστεί.
Ο GDPR δεν περιορίζεται στην προστασία των δεδομένων από κλοπή ή διαρροή. Θέτει επίσης κανόνες για τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται τα προσωπικά δεδομένα και για τις περιπτώσεις στις οποίες οι αποφάσεις λαμβάνονται αυτοματοποιημένα.
Αυξάνεται η χρήση ΑΙ και αλγορίθμων στις προσλήψεις
Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα επίκαιρο καθώς η τεχνητή νοημοσύνη και οι αλγόριθμοι χρησιμοποιούνται ολοένα περισσότερο στις προσλήψεις, στις πιστοληπτικές αξιολογήσεις, στις ασφαλίσεις, στις ψηφιακές πλατφόρμες και στην αξιολόγηση εργαζομένων.
Η υπόθεση Uber στέλνει επομένως ένα ευρύτερο μήνυμα στις επιχειρήσεις: η αυτοματοποίηση δεν σημαίνει ότι οι εταιρείες μπορούν να παρακάμπτουν τις υποχρεώσεις τους απέναντι στους ανθρώπους που επηρεάζονται από τις αποφάσεις των συστημάτων τους.
Το πρόστιμο είναι το δεύτερο μεγαλύτερο που έχει επιβληθεί βάσει του GDPR. Μεγαλύτερη ήταν μόνο η κύρωση ύψους 1,2 δισ. ευρώ που επιβλήθηκε στη Meta από την ιρλανδική Αρχή Προστασίας Δεδομένων για τη μεταφορά δεδομένων Ευρωπαίων χρηστών στις ΗΠΑ.
Η υπόθεση έχει ιδιαίτερη σημασία και για την Uber επειδή η ευρωπαϊκή έδρα της βρίσκεται στην Ολλανδία. Η εταιρεία έχει βρεθεί και στο παρελθόν αντιμέτωπη με την ολλανδική Αρχή Προστασίας Δεδομένων. Το 2024 της επιβλήθηκε πρόστιμο 290 εκατ. ευρώ για τη μεταφορά προσωπικών δεδομένων οδηγών από την Ευρώπη στις ΗΠΑ.
Υποχώρησε η μετοχή της Uber
Οι μετοχές της Uber υποχώρησαν αρχικά λιγότερο από 1% μετά την είδηση, πριν ανακάμψουν και περάσουν σε θετικό έδαφος, ένδειξη ότι οι επενδυτές δεν αντιμετώπισαν άμεσα την κύρωση ως απειλή για τη συνολική λειτουργία της εταιρείας.
Ωστόσο, η υπόθεση μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία για τον τρόπο με τον οποίο οι ψηφιακές πλατφόρμες σχεδιάζουν και χρησιμοποιούν αυτοματοποιημένα συστήματα.
Το ευρωπαϊκό μήνυμα είναι σαφές: όταν ένας αλγόριθμος λαμβάνει αποφάσεις που επηρεάζουν ανθρώπους, η εταιρεία πρέπει να μπορεί να εξηγεί τη διαδικασία, να ενημερώνει τους ενδιαφερόμενους και να τηρεί τους κανόνες προστασίας των προσωπικών δεδομένων.
