Περισσότεροι επισκέπτες, υψηλότερες εισπράξεις, νέα και ακριβότερα ξενοδοχεία. Η τουριστική άνθηση της τελευταίας δεκαετίας έχει και μια λιγότερο προβεβλημένη πλευρά: τις χρηματοδοτικές υποχρεώσεις πίσω από την ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Τα τραπεζικά δάνεια των ξενοδοχείων και των επιχειρήσεων εστίασης έχουν πλέον υπερδιπλασιαστεί, ενώ οι ισολογισμοί των ξενοδοχειακών ομίλων αποκαλύπτουν πόσο διαφορετικά διαχειρίζεται κάθε επιχείρηση την επόμενη ημέρα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος που παρουσίασε ο επικεφαλής οικονομολόγος της Eurobank, Τάσος Αναστασάτος, σε πρόσφατη εκδήλωση του ΙΝΣΕΤΕ, τα ανεξόφλητα υπόλοιπα δανείων προς τους δύο κλάδους έφτασαν τα 10,9 δισ. ευρώ τον Αύγουστο του 2026, από 4,6 δισ. ευρώ το 2016. Την τελευταία πενταετία, οι νέες χορηγήσεις διαμορφώθηκαν κατά μέσο όρο σε 1,22 δισ. ευρώ ετησίως. Τα ποσά περιλαμβάνουν όλες τις επιχειρήσεις καταλυμάτων και την εστίαση, δίνοντας το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο κινούνται οι ξενοδοχειακοί όμιλοι.
Στο επίπεδο των ίδιων των ξενοδοχείων, όμως, η εικόνα έχει πολλές ταχύτητες. Η Λάμψα και η H Hotels μειώνουν τα δάνεια των ξενοδοχείων τους, ενώ συνεχίζουν να επενδύουν. Η ΤΕΜΕΣ και ο όμιλος Metaxa αυξάνουν τη χρηματοδότησή τους, με μεγάλα έργα ανάπτυξης και αναβάθμισης σε εξέλιξη. Ο Αστήρ Παλάς αναχρηματοδοτεί παλαιότερες υποχρεώσεις, το Πόρτο Καρράς εξακολουθεί να στηρίζεται στα κεφάλαια του μετόχου του, ενώ η Aldemar διατηρεί σημαντικές υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις, παρά τον μηδενισμό του τραπεζικού δανεισμού της.
Οι επτά περιπτώσεις δείχνουν γιατί το ύψος των δανείων είναι μόνο η αρχή της ιστορίας. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι πόσα χρήματα αφήνει η λειτουργία των ξενοδοχείων για αποπληρωμές, πόσα χρειάζονται για την επόμενη ανακαίνιση και πότε ο μέτοχος καλείται να καλύψει τη διαφορά.
Πόρτο Καρράς: Ζημιές και εκκρεμείς επενδύσεις
Στο Πόρτο Καρράς, το επενδυτικό σχέδιο εξακολουθεί να απέχει από την ολοκλήρωσή του, ενώ οι ζημιές διευρύνονται. Το 2025 ο κύκλος εργασιών παρέμεινε περίπου στα 17,4 εκατ. ευρώ, με τις ζημιές να φτάνουν τα 12,1 εκατ. ευρώ. Αρνητικό ήταν το αποτέλεσμα ακόμη και πριν από τόκους, φόρους και αποσβέσεις, αποτυπώνοντας το πρόβλημα στη λειτουργία του συγκροτήματος.
Το «Σιθωνία» παρέμεινε κλειστό, καθώς η ανακαίνισή του δεν είχε ολοκληρωθεί. Η εκκρεμότητα κρατά εκτός αγοράς μια βασική ξενοδοχειακή μονάδα του συγκροτήματος και αφήνει ανολοκλήρωτη την επενδυτική του αξιοποίηση.
Την ίδια στιγμή, ο συνολικός δανεισμός διαμορφώθηκε περίπου στα 75,7 εκατ. ευρώ στο τέλος του 2025, εκ των οποίων τα 68,2 εκατ. ευρώ αφορούσαν ομολογιακή χρηματοδότηση από τη μέτοχο Belterra, συμφερόντων Ιβάν Σαββίδη. Το συγκρότημα εμφανίζει έτσι συσσωρευμένες δανειακές υποχρεώσεις προς τη μέτοχό του, χωρίς να έχει εξασφαλίσει λειτουργική κερδοφορία.
Η εικόνα του Πόρτο Καρράς αναδεικνύει την απόσταση ανάμεσα στους επενδυτικούς σχεδιασμούς και στο μέχρι σήμερα αποτέλεσμα: μια σημαντική μονάδα παραμένει κλειστή και η υφιστάμενη δραστηριότητα συνεχίζει να καταγράφει ζημιές.
Λάμψα και H Hotels: Επενδύσεις με παράλληλη μείωση δανείων
Στον αντίποδα, η Λάμψα δείχνει πώς μια ξενοδοχειακή επιχείρηση μπορεί να συνεχίζει τις επενδύσεις της και ταυτόχρονα να μειώνει τον δανεισμό της.
Ο όμιλος περιόρισε τα δάνειά του στα 69,3 εκατ. ευρώ στο τέλος του 2025, από 80,9 εκατ. ευρώ έναν χρόνο νωρίτερα. Μέσα στη χρήση αποπλήρωσε κεφάλαια 22,8 εκατ. ευρώ, ενώ προχώρησε και σε νέες εκταμιεύσεις. Η μείωση, επομένως, δεν προέκυψε από πλήρη αποχή από τη χρηματοδότηση, αλλά από μεγαλύτερες αποπληρωμές σε σχέση με τα νέα ποσά που αντλήθηκαν.
Ο νέος επενδυτικός κύκλος φέρνει, πάντως, και νέες χρηματοδοτικές ανάγκες, με τη Λάμψα να προχωρά σε δανειακή σύμβαση 19,4 εκατ. ευρώ για τη θυγατρική της, Έλατος Αναπτυξιακή, για την επέκταση της ξενοδοχειακής μονάδας «Elatos Resort & Health Club» στον Παρνασσό.
Ανάλογη κατεύθυνση, με διαφορετικά μεγέθη, καταγράφεται στη H Hotels της οικογένειας Χατζηλαζάρου. Ο συνολικός τραπεζικός δανεισμός του ομίλου υποχώρησε στα 148,6 εκατ. ευρώ, από 158,9 εκατ. ευρώ το 2024.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η μείωση συνοδεύτηκε από επενδυτικές εκροές και ισχυρή παραγωγή μετρητών από τη λειτουργία των ξενοδοχείων. Οι λειτουργικές ταμειακές ροές έφτασαν τα 36,6 εκατ. ευρώ, δίνοντας στον όμιλο τη δυνατότητα να χρηματοδοτεί περισσότερες από μία ανάγκες ταυτόχρονα.
Η H Hotels παραμένει ένας όμιλος με σημαντικό δανεισμό. Διαθέτει, όμως, και λειτουργική κερδοφορία που υποστηρίζει την εξυπηρέτησή του. Αυτό ακριβώς διαφοροποιεί την ανάγνωση ενός μεγάλου ποσού στον ισολογισμό: σημασία έχει και πόσα χρήματα παράγουν τα ξενοδοχεία απέναντι στις υποχρεώσεις τους.
Metaxa: Η χρηματοδότηση της αναβάθμισης
Στον όμιλο Metaxa, η εικόνα είναι διαφορετική. Ο συνολικός δανεισμός αυξήθηκε στα 127,8 εκατ. ευρώ στο τέλος του 2025, από 121,8 εκατ. ευρώ το 2024.
Η χρηματοδοτική δραστηριότητα συνδέεται, μεταξύ άλλων, με το επενδυτικό πρόγραμμα για την ανακαίνιση, επέκταση και τον εκσυγχρονισμό των Creta Maris και Candia Maris. Το συγκεκριμένο σχέδιο έχει επιλέξιμο προϋπολογισμό 33 εκατ. ευρώ και συνδυάζει ίδια συμμετοχή, εμπορικό δανεισμό και πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης.
Πρόκειται για χαρακτηριστικό παράδειγμα της σημερινής φάσης του ελληνικού τουρισμού. Οι επιχειρήσεις καλούνται να επενδύσουν ξανά σε υφιστάμενα ξενοδοχεία, προκειμένου να διατηρήσουν ή να ενισχύσουν τη θέση τους στην αγορά. Η αύξηση της αξίας του προϊόντος απαιτεί κεφάλαια πριν αποδώσει πρόσθετα έσοδα.
Το στοίχημα μεταφέρεται στην επόμενη ημέρα της επένδυσης: κατά πόσο η αναβαθμισμένη μονάδα θα εξασφαλίσει καλύτερες τιμές, μεγαλύτερη ζήτηση και επαρκή κερδοφορία ώστε να δικαιολογήσει τη χρηματοδοτική επιβάρυνση.
ΤΕΜΕΣ: Ο δανεισμός πίσω από τις μεγάλες αναπτύξεις
Στην ΤΕΜΕΣ του Αχιλλέα Κωνσταντακόπουλου, η αύξηση του δανεισμού συνοδεύει ένα επενδυτικό πρόγραμμα που εκτείνεται από την Costa Navarino μέχρι την Αθήνα και το Ελληνικό. Ο όμιλος συνδυάζει τη λειτουργία ξενοδοχείων με την ανάπτυξη νέων προορισμών και κατοικιών, αναλαμβάνοντας έργα που απαιτούν σημαντικά κεφάλαια και χρόνο μέχρι να αποδώσουν.
Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία για τη χρήση 2024, ο καθαρός δανεισμός αυξήθηκε στα 578 εκατ. ευρώ, από 489 εκατ. ευρώ έναν χρόνο νωρίτερα, λόγω της υλοποίησης του επενδυτικού προγράμματος. Στο επίκεντρο βρίσκονται η περαιτέρω ανάπτυξη της Costa Navarino, ο μετασχηματισμός του πρώην Hilton στον προορισμό The Ilisian και η συμμετοχή στις σχεδιαζόμενες ξενοδοχειακές και οικιστικές αναπτύξεις στο Ελληνικό.
Η περίπτωση της ΤΕΜΕΣ δείχνει και τη χρονική απόσταση ανάμεσα στη χρηματοδότηση και στην απόδοση μιας μεγάλης τουριστικής επένδυσης. Τα κεφάλαια δεσμεύονται κατά την κατασκευή, ενώ τα έσοδα έρχονται σταδιακά, με την ολοκλήρωση και την εμπορική ωρίμανση των έργων. Το στοίχημα είναι οι νέες δραστηριότητες να ενισχύσουν αρκετά τις εισπράξεις του ομίλου ώστε να στηρίξουν τις αυξημένες υποχρεώσεις του.
Αστήρ Παλάς: Το μεγάλο ομολογιακό
Η περίπτωση του Αστήρ Παλάς Βουλιαγμένης δείχνει γιατί οι ανακοινώσεις μεγάλων δανείων χρειάζονται προσεκτική ανάγνωση.
Το 2025 η εταιρεία άντλησε νέο ομολογιακό δάνειο 310 εκατ. ευρώ, αντικαθιστώντας προηγούμενη χρηματοδότηση. Παρά το μέγεθος της νέας σύμβασης, ο συνολικός δανεισμός της μειώθηκε, από 345,3 εκατ. ευρώ σε 307,6 εκατ. ευρώ.
Υπάρχει και μια δεύτερη διάσταση. Στις ατομικές καταστάσεις του Αστήρ Παλάς εμφανίζονται σημαντικά δάνεια που έχει χορηγήσει η ίδια η εταιρεία προς συνδεδεμένα μέρη, κυρίως προς τη μέτοχό της, Apollo Investment Holdco. Συνεπώς, η χρηματοοικονομική εικόνα της περιλαμβάνει ευρύτερες ενδοομιλικές σχέσεις και δεν αποτυπώνει μόνο τις ανάγκες λειτουργίας και αναβάθμισης του ξενοδοχείου.
Για την αγορά, το ουσιαστικό στοιχείο είναι ότι μια μεγάλη δανειακή σύμβαση μπορεί να αποτελεί αναχρηματοδότηση και αναδιάταξη υποχρεώσεων. Το ύψος της από μόνο του δεν ισοδυναμεί με νέα επένδυση αντίστοιχου μεγέθους.
Aldemar: Οι υποχρεώσεις πίσω από τον μηδενικό τραπεζικό δανεισμό
Η Aldemar προσθέτει μια ακόμη πλευρά στην εικόνα. Στο τέλος του 2025 ο όμιλος εμφάνιζε μηδενικό τραπεζικό δανεισμό, έναντι 4,5 εκατ. ευρώ το 2024.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει απουσία χρηματοδοτικών υποχρεώσεων. Παραμένουν σημαντικές υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις, περίπου 59 εκατ. ευρώ.
Η διάκριση έχει πρακτική σημασία. Η χρηματοδότηση ενός ξενοδοχειακού ακινήτου μπορεί να έχει διαφορετική μορφή από ένα συνηθισμένο τραπεζικό δάνειο, αλλά εξακολουθεί να συνεπάγεται πληρωμές που πρέπει να καλύπτει η επιχείρηση.
Μετά την αποχώρηση από την Κρήτη, η εικόνα του ομίλου έχει επίσης αλλάξει ως προς το μέγεθος και τη σύνθεση της δραστηριότητάς του. Η σύγκριση με προηγούμενες χρήσεις χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη αυτή τη μεταβολή, καθώς και τα έκτακτα αποτελέσματα από τις πωλήσεις.
Το στοίχημα μετά την επένδυση
Οι επτά περιπτώσεις αποτυπώνουν έναν κλάδο με διαφορετικές αφετηρίες και διαφορετικές ανάγκες. Η τουριστική ανάπτυξη δίνει σε ορισμένους ομίλους χώρο να μειώνουν τις υποχρεώσεις τους. Σε άλλους ανοίγει έναν νέο κύκλο δανεισμού για ανακαινίσεις και επέκταση. Και σε ορισμένες επενδύσεις η στήριξη του μετόχου παραμένει απαραίτητη μέχρι να επιτευχθεί λειτουργική ισορροπία.
Η στροφή στα ακριβότερα ξενοδοχεία αυξάνει και τις απαιτήσεις: περισσότερα κεφάλαια για κατασκευή και ανανέωση, υψηλές προδιαγραφές υπηρεσιών και την ανάγκη να διατηρούνται οι τιμές και οι πληρότητες που υποστηρίζουν αυτές τις δαπάνες.
Εκεί συναντάται η χρηματοδότηση με το ευρύτερο πρόβλημα των υποδομών που ανέδειξε ο Τάσος Αναστασάτος. Ένας όμιλος μπορεί να δανειστεί για να αναβαθμίσει το ξενοδοχείο του. Η πρόσβαση στον προορισμό, η επάρκεια νερού και ενέργειας και η λειτουργία των δημόσιων υποδομών επηρεάζουν όμως το πόσο θα αποδώσει αυτή η επένδυση. Και αυτές οι προϋποθέσεις δεν εξασφαλίζονται με την υπογραφή μιας δανειακής σύμβασης.
