Στο ουσιαστικό στάδιο αξιολόγησης πρόκειται να εισέλθει άμεσα η πρόσκληση του ΥΠΕΝ για τη χορήγηση ηλεκτρικού «χώρου» σε αυτόνομες μπαταρίες συνολικής ισχύος 4,7 GW, καθώς ολοκληρώνεται ο έλεγχος πληρότητας των αιτήσεων που έχουν υποβληθεί. Σύμφωνα με πληροφορίες, περίπου 720 έργα συνολικής ισχύος 9 GW περνούν από αυτό το αρχικό «φίλτρο», καθώς οι αντίστοιχες αιτήσεις πληρούν τους όρους της πρόκλησης και διαθέτουν όλα τα δικαιολογητικά.
Επομένως, αυτά τα έργα διεκδικούν την ένταξή τους στο μέτρο. Το ποια θα προκριθούν και ποια όχι θα φανεί το αργότερο έως τον Οκτώβριο, όταν θα ολοκληρωθούν και θα ανακοινωθούν οι λίστες προτεραιότητας.
Ο αρχικός αριθμός αιτήσεων αριθμούσε περίπου 800 έργα, συνολικής ισχύος άνω των 12 GW. Από αυτά, περισσότερα από 10 GW αφορούσαν «μεγάλες» μπαταρίες που προορίζονται για σύνδεση στο σύστημα μεταφοράς, ενώ οι υπόλοιπες αιτήσεις αντιστοιχούσαν σε περίπου 2,2 GW «μικρών» μονάδων, οι οποίες σχεδιάζεται να εγκατασταθούν στο δίκτυο διανομής.
Μέσω της πρόσκλησης θα υλοποιηθούν έργα αποθήκευσης που θα λειτουργούν αποκομίζοντας έσοδα αποκλειστικά από τη συμμετοχή τους στις χονδρεμπορικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας (merchant έργα). Στόχος είναι να λάβει όρους σύνδεσης ένα χαρτοφυλάκιο έως 4,7 GW και το οποίο «μεταφράζεται» σε επενδύσεις που περίπου 1,5 δισ. ευρώ.
Το πρώτο «φιλτράρισμα»
Η Επιτροπή Αξιολόγησης απαρτίζεται από στελέχη του ΥΠΕΝ, με επικεφαλής τη Γενική Γραμματέα Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών, Δέσποινα Παληαρούτα, καθώς και εκπροσώπους των δύο Διαχειριστών, ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ. Ο έλεγχος πληρότητας πραγματοποιείται από το ΥΠΕΝ και καθώς βρίσκεται στο τελικό του στάδιο, μέσα στην επόμενη εβδομάδα στα στοιχεία με τις αιτήσεις που «περνούν» θα αποσταλούν από το υπουργείο στους δύο Διαχειριστές, ώστε αυτοί να ξεκινήσουν την αξιολόγηση.
Έπειτα από αυτό το πρώτο ξεσκαρτάρισμα, από το οποίο δεν πέρασε περίπου το 10% των αιτήσεων, τα υποψήφια «μεγάλα» έργα (για το σύστημα μεταφοράς) αθροίζουν περίπου 8 GW. Η πρόσκληση προβλέπει τη χορήγηση όρων σύνδεσης για έργα συνολικής ισχύος 3,8 GW. Αυτό σημαίνει ότι, με όρους ισχύος, θα υλοποιηθεί τελικά περίπου το 52% των «μεγάλων» μπαταριών που διεκδικούν ένταξη στο μέτρο.
Στον αντίποδα κινείται η εικόνα για τις μονάδες που προορίζονται για το δίκτυο διανομής. Τα «μικρά» έργα που συνεχίζουν στη διαδικασία αθροίζουν περίπου 1 GW, όταν η διαθέσιμη ισχύς της πρόσκλησης ανέρχεται στα 0,9 GW. Επομένως, μόλις 100 MW αιτήσεων για «μικρές» μπαταρίες εκτιμάται ότι θα μείνουν εκτός νυμφώνος.
Ξεκινά η αξιολόγηση
Με την ολοκλήρωση του ελέγχου πληρότητας, η σκυτάλη περνά στον ΑΔΜΗΕ και τον ΔΕΔΔΗΕ, ώστε να καταρτιστούν οι λίστες προτεραιότητας, σύμφωνα με τα κριτήρια που προβλέπει η πρόσκληση για κάθε κατηγορία έργων.
Εκτιμήσεις πηγών που παρακολουθούν στενά τη διαδικασία αναφέρουν ότι στόχος είναι οι λίστες τόσο για τις «μεγάλες» όσο και για τις «μικρές» μπαταρίες να έχουν ολοκληρωθεί τον Σεπτέμβριο. Ακόμη και αν υπάρξει οποιοδήποτε απρόοπτο στην πορεία, δεν αναμένεται η ανακοίνωσή τους να γίνει αργότερα από τον Οκτώβριο. Με τη δημοσίευσή τους, κάθε επενδυτής θα γνωρίζει αν το έργο του είναι κατ’ αρχήν επιλέξιμο για να δεσμεύσει ηλεκτρικό «χώρο» και, κατά συνέπεια, να προχωρήσει στην υλοποίησή του.
Οι λίστες, ωστόσο, θα αποκτήσουν αρχικά προκαταρκτικό χαρακτήρα. Θα ακολουθήσει η εξέταση των ενστάσεων που ενδεχομένως θα υποβληθούν από επενδυτές οι οποίοι δεν θα έχουν εντάξει έργα στην πρόσκληση.
«Σε ένα βήμα» όλες οι λίστες
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι ειδικά στην κατηγορία των «μεγάλων» μπαταριών αναμένεται σωρεία ενστάσεων, καθώς ο ανταγωνισμός παραμένει ιδιαίτερα έντονος. Ως εκ τούτου, εκφράζονται επιφυλάξεις για το χρονικό διάστημα που θα απαιτηθεί μέχρι να ολοκληρωθεί η εξέτασή τους, ώστε να οριστικοποιηθούν οι λίστες και να ξεκινήσει η χορήγηση όρων σύνδεσης.
Στον αντίποδα, από το ΥΠΕΝ εκφράζεται αισιοδοξία ότι η διαδικασία δεν θα παρουσιάσει σημαντικές καθυστερήσεις. Όπως επισημαίνεται, έχει πλέον αποσαφηνιστεί πλήρως ο τρόπος εφαρμογής των κριτηρίων αξιολόγησης που αρχικά φαίνονταν να επιδέχονται διαφορετικές ερμηνείες, γεγονός που εκτιμάται ότι θα διευκολύνει την ταχεία εξέταση των ενστάσεων.
Η συγκεκριμένη αποσαφήνιση είναι και ο λόγος που το υπουργείο εγκατέλειψε την αρχική σκέψη να δημοσιεύσει σε δύο στάδια τη λίστα για τα «μεγάλα» έργα στο σύστημα μεταφοράς. Σύμφωνα με εκείνο τον σχεδιασμό, θα εκδιδόταν αρχικά ένας κατάλογος για έργα περίπου 2 GW, στα οποία τα κριτήρια ήταν εξαρχής ξεκάθαρα, και σε δεύτερο χρόνο μία δεύτερη λίστα για τα υπόλοιπα 1,8 GW, όπου εμπλέκονταν τα κριτήρια που απαιτούσαν περαιτέρω αποσαφήνιση. Μαζί με την πρώτη λίστα των 2 GW θα δημοσιευόταν και η λίστα των έργων του δικτύου διανομής.
Το σενάριο αυτό αποτελεί πλέον παρελθόν. Έτσι, η πρόθεση του ΥΠΕΝ είναι να δημοσιεύσει εξαρχής δύο πλήρεις λίστες προτεραιότητας, μία για όλες τις μπαταρίες που προορίζονται για το σύστημα μεταφοράς και μία για τα έργα του δικτύου διανομής.
Ο οδικός χάρτης για τα 3 GW έως το 2028
Η πρόσκληση για τα 4,7 GW αποτελεί βασικό «εργαλείο» για την υλοποίηση του σχεδιασμού ανάπτυξης της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας. Όπως επισήμανε πρόσφατα από το βήμα της Βουλής ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, έως το τέλος του έτους θα βρίσκονται σε λειτουργία έργα 1 GW. ενώ περίπου στα μέσα του 2027 θα έχει αυξηθεί στο 1,5 GW.
Παράλληλα, αποκάλυψε ότι η Ελλάδα υπέγραψε την προηγούμενη εβδομάδα την τριμερή συμφωνία μεταξύ ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, βιομηχανιών και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων για την προώθηση της αποθήκευσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η χώρα μας δεσμεύθηκε να αναπτύξει σταθμούς αποθήκευσης συνολικής ισχύος 3 GW έως το 2028.
Στη στρατηγική για την επίτευξη των παραπάνω στόχων εντάσσονται επίσης οι μπαταρίες συνολικής ισχύος 900 MW που αναδείχθηκαν μέσω των τριών διαγωνισμών της ΡΑΑΕΥ. Από αυτές, τα έργα ισχύος 710 MW που προέκυψαν από τους δύο πρώτους διαγωνισμούς θα έχουν ηλεκτριστεί στο σύνολό τους έως το τέλος Ιουλίου.
Την ίδια στιγμή, η αγορά αποκτά και τις πρώτες μεγάλες merchant μονάδες αποθήκευσης. Η μπαταρία ισχύος 330 MW της κοινοπραξίας Metlen – Ομίλου Καράτζη στη Θεσσαλία έχει ήδη ηλεκτριστεί, ενώ το επόμενο διάστημα αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία και η μονάδα της ΗΡΩΝ στη Θίσβη Βοιωτίας, συνολικής ισχύος 162 MW. Παράλληλα, εντός του έτους προγραμματίζεται να ολοκληρωθούν και τα έργα του τρίτου και τελευταίου διαγωνισμού της ΡΑΑΕΥ, συνολικής ισχύος 190 MW.
Στη «φαρέτρα» του ενεργειακού σχεδιασμού προστίθενται επίσης οι μπαταρίες behind the meter, συνολικής ισχύος περίπου 2,5 GW. Πρόκειται για μονάδες αποθήκευσης που θα εγκατασταθούν σε εν λειτουργία ή ώριμα φωτοβολταϊκά πάρκα, αλλά και για «κοινόχρηστες» μονάδες αποθήκευσης, που θα εξυπηρετούν clusters φωτοβολταϊκών μέσω του κοινού σημείου σύνδεσης.
