Έπειτα από ένα εκτεταμένο επενδυτικό πρόγραμμα που ξεπέρασε τα 130 εκατ. ευρώ, ο αναβαθμισμένος αγωγός Vardax της Helleniq Energy τέθηκε εκ νέου σε πλήρη εμπορική λειτουργία στις αρχές του 2026, διασυνδέοντας τα διυλιστήρια της Θεσσαλονίκης με τις εγκαταστάσεις της ΟΚΤΑ στα Σκόπια. Η υποδομή, στην οποία η Helleniq Energy κατέχει το 80% και το Δημόσιο της Βόρειας Μακεδονίας το 20% μέσω της κοινοπραξίας Vardax S.A., μετατράπηκε πλήρως από δίκτυο μεταφοράς αργού σ’ έναν σύγχρονο «κάθετο ενεργειακό διάδρομο» διοχέτευσης διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων.
Η κατασκευή του υπόγειου αγωγού ανάγεται στο 2002, όταν προοριζόταν για τη μεταφορά αργού πετρελαίου στο τότε διυλιστήριο της ΟΚΤΑ. Το 2013, η διυλιστική δραστηριότητα στα Σκόπια κρίθηκε επιχειρηματικά ασύμφορη, οδηγώντας στην απόφαση να αλλάξει η χρήση των εγκαταστάσεων σε περιφερειακή έδρα εφοδιασμού. Αν και υλοποιήθηκαν επενδύσεις για τη μετατροπή του δικτύου σε υποδομή μεταφοράς πετρελαίου κίνησης, ο αγωγός παρέμεινε σε αδράνεια επί 13 χρόνια, εξαιτίας εκκρεμών διοικητικών και οικονομικών ζητημάτων.
Η υποδομή καλύπτει συνολικό μήκος 213,5 χιλιομέτρων, εκ των οποίων τα 69,7 χλμ. βρίσκονται εντός ελληνικής επικράτειας και τα 143,8 χλμ. στη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας. Η ετήσια δυναμικότητά του φτάνει τα 2,5 εκατ. τόνους, διασφαλίζοντας την απευθείας μεταφορά καυσίμων με έμφαση στο πετρέλαιο κίνησης. Σε γεωπολιτικό επίπεδο, το έργο ενισχύει τη θέση της Ελλάδας και διαφοροποιεί τις οδούς εφοδιασμού, μειώνοντας την εξάρτηση της βαλκανικής χερσονήσου από περιορισμένες πηγές.
Η λειτουργία του αγωγού εν μέσω κρίσης
Σε επίπεδο μετρήσιμων αποτελεσμάτων, από τις αρχές του 2026 έως τα τέλη Αυγούστου διακινήθηκαν 400 εκατ. λίτρα πετρελαίου κίνησης μέσω του αγωγού, τροφοδοτώντας την αγορά της Βόρειας Μακεδονίας, το Κόσοβο και τη Σερβία. Κατά τη διάρκεια της πρόσφατης κρίσης στον Περσικό Κόλπο, η λειτουργία της υποδομής συνέβαλε καθοριστικά στη διατήρηση ανταγωνιστικών συνθηκών και στην ομαλή διαθεσιμότητα προϊόντων που κατέγραφαν διεθνή έλλειψη. Προκειμένου να θωρακιστεί περαιτέρω ο συγκεκριμένος περιφερειακός κόμβος, δρομολογούνται νέες επενδύσεις για την αύξηση του όγκου διακίνησης από τη Θεσσαλονίκη, ενώ στις εγκαταστάσεις της ΟΚΤΑ κατασκευάζεται γραμμή σιδηροδρομικής φόρτωσης για τη μεταφορά των φορτίων προς τις όμορες χώρες.
Οι τεχνικές προδιαγραφές του δικτύου δίνουν απόλυτη προτεραιότητα στην ασφάλεια και την αδιάλειπτη λειτουργία. Η υποδομή διαθέτει δύο σταθμούς μέτρησης στα σημεία εισόδου και εξόδου, 15 σταθμούς βαλβίδων και δύο κέντρα επιχειρησιακού ελέγχου. Η συνολική εποπτεία πραγματοποιείται ψηφιακά και σε πραγματικό χρόνο μέσω συστήματος SCADA, πλαισιωμένου από μηχανισμούς ανίχνευσης διαρροών, καθοδικής προστασίας και έκτακτης διακοπής λειτουργίας.
Παράλληλα, αυστηρό είναι και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του έργου, το οποίο αντικαθιστά την επιβαρυντική μεταφορά καυσίμων μέσω του οδικού δικτύου. Μέχρι το τέλος Αυγούστου 2026, ο αγωγός υποκατέστησε 12.108 δρομολόγια βυτιοφόρων. Η συγκεκριμένη μετάβαση προσφέρει ανακούφιση στη Δυτική Θεσσαλονίκη μειώνοντας τον κίνδυνο ατυχημάτων με επικίνδυνα φορτία, ενώ εξασφαλίζει μείωση εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) κατά 5.475 τόνους στο οκτάμηνο, με ετήσια εξοικονόμηση που υπολογίζεται στους 5.400 τόνους.
Με ετήσια δυναμικότητα έως 2,5 εκατ. τόνους, o Vardax ενισχύει την ανάπτυξη των ελληνικών εξαγωγών, προσφέροντας μια υψηλής χωρητικότητας, ασφαλή και αποδοτική εναλλακτική λύση έναντι της οδικής μεταφοράς καυσίμων, ενώ υποστηρίζεται από ενισχυμένες υποδομές αποθήκευσης στους τερματικούς σταθμούς της Θεσσαλονίκης και των Σκοπίων.
