Σε νέα κρίση εισέρχεται ο πετρελαϊκός τομέας της Λιβύης, καθώς η διαμάχη της Φρουράς Πετρελαϊκών Εγκαταστάσεων με την κυβέρνηση και την κρατική πετρελαϊκή εταιρεία NOC έχει ήδη οδηγήσει σε διακοπές παραγωγής και απειλεί να επεκταθεί σε ολόκληρο τον ενεργειακό κλάδο.
Η Λιβύη αντιπροσωπεύει περίπου το 1,8% της παγκόσμιας παραγωγής αργού πετρελαίου, με την παραγωγή της να κινείται σήμερα κοντά στα 1,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Η νέα αναταραχή ξεκίνησε από τη διακοπή της λειτουργίας του αγωγού Χαμάντα-Ζαουίγια, μετά το κλείσιμο βαλβίδας από μέλη της Φρουράς, της δύναμης που έχει την ευθύνη για την ασφάλεια πετρελαιοπηγών, αγωγών και τερματικών εγκαταστάσεων.
Σταμάτησε πλήρως η παραγωγή σε 3 κοιτάσματα
Η εξέλιξη είχε άμεσο αντίκτυπο στην παραγωγή. Η Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου της Λιβύης (NOC) ανακοίνωσε ότι σταμάτησε πλήρως η παραγωγή στα κοιτάσματα Χαμάντα, Ταχάρα και NC5, ενώ η Φρουρά έχει προειδοποιήσει ότι θα επεκτείνει τις περικοπές και σε άλλες σημαντικές εγκαταστάσεις. Μεταξύ αυτών βρίσκονται τα πεδία Ουάφα, Αλ-Χάμσα και Ελ Φιλ.
Η NOC (National Oil Corporation) είναι η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία της Λιβύης και εδρεύει στην Τρίπολη, δηλαδή στη δυτική πλευρά της χώρας. Τα κοιτάσματα και οι εγκαταστάσεις βρίσκονται σε διαφορετικές περιοχές, τόσο στην Ανατολή όσο και στη Δύση, και η πετρελαϊκή παραγωγή αφορά συνολικά τη χώρα.
Η Λιβύη παραμένει πολιτικά διαιρεμένη μεταξύ:
Δυτικής Λιβύης, με έδρα την Τρίπολη και την Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας.
Ανατολικής Λιβύης, όπου εδρεύει η παράλληλη διοίκηση που στηρίζεται από τον Χαλίφα Χάφταρ και τον Λιβυκό Εθνικό Στρατό.
Το αίτημα που βρίσκεται πίσω από την κινητοποίηση είναι θεσμικό αλλά και οικονομικό. Η Φρουρά ζητά να μεταφερθεί η διοικητική και οικονομική της εποπτεία από το υπουργείο Άμυνας στη NOC, απαιτώντας παράλληλα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την αλλαγή αυτή. Εάν δεν υπάρξει ανταπόκριση, απειλεί να προχωρήσει σε πλήρη διακοπή της παραγωγής.
«Kατάσταση ανωτέρας βίας»
Η NOC βρίσκεται πλέον μπροστά στο ενδεχόμενο να κηρύξει «κατάσταση ανωτέρας βίας» εάν οι διακοπές συνεχιστούν ή επεκταθούν. Μια τέτοια κίνηση θα αποτελούσε ένδειξη ότι η εταιρεία αδυνατεί να εκπληρώσει κανονικά τις συμβατικές της υποχρεώσεις λόγω των εξελίξεων στις εγκαταστάσεις.
Το timing της νέας κρίσης είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Η Λιβύη είχε καταφέρει τον Ιούνιο να ανεβάσει την παραγωγή της κοντά στα 1,44 εκατ. βαρέλια αργού ημερησίως, επίπεδο που ήταν το υψηλότερο από το 2013 και έφερνε τη χώρα κοντά στον στόχο των 1,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως.
Η νέα διαταραχή έρχεται, επομένως, τη στιγμή που η NOC επιχειρούσε να αυξήσει περαιτέρω την παραγωγή και να προσελκύσει επενδύσεις στον κλάδο. Μόλις τον Αύγουστο, για παράδειγμα, η παραγωγή της Sharara, ενός από τα σημαντικότερα κοιτάσματα της χώρας, είχε φτάσει περίπου τα 335.000 βαρέλια ημερησίως.
Η οικονομία της χώρας εξαρτάται από το πετρέλαιο
Η κατάσταση στη Λιβύη έχει άμεση σημασία και για την αγορά. Η οικονομία της χώρας εξαρτάται σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό από τα έσοδα των υδρογονανθράκων, τα οποία αντιστοιχούν περίπου στο 90% των κρατικών εσόδων. Κάθε παρατεταμένη διακοπή παραγωγής συνεπώς περιορίζει όχι μόνο τις εξαγωγές αλλά και τα δημόσια έσοδα και τις διαθέσιμες εισροές συναλλάγματος.
Οι εξελίξεις προσθέτουν παράλληλα νέα πίεση σε μια ήδη ευάλωτη διεθνή αγορά. Την Τρίτη, οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν άνοδο σχεδόν 3 δολαρίων, με το Brent να φτάνει τα 108,49 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι διακοπές στη Λιβύη προστέθηκαν σε ευρύτερες ανησυχίες για την παγκόσμια προσφορά.
Δεν είναι η πρώτη φορά που η λιβυκή πετρελαϊκή βιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με μπλόκα και διακοπές. Από την ανατροπή του Μουάμαρ Καντάφι το 2011, πολιτικές αντιπαραθέσεις, διαμάχες για μισθούς και διοικητικό έλεγχο, αλλά και τεχνικά προβλήματα έχουν επανειλημμένα οδηγήσει σε προσωρινή απώλεια παραγωγής.
Τον Ιούλιο, μάλιστα, η εισβολή διαδηλωτών στο συγκρότημα της Mellitah είχε προκαλέσει διακοπή στο Ελ Φιλ και μερική αναστολή στο Ουάφα, επηρεάζοντας παράλληλα την τροφοδοσία μονάδων ηλεκτροπαραγωγής.
Το νέο μέτωπο, ωστόσο, δημιουργεί έναν επιπλέον κίνδυνο: εάν οι κινητοποιήσεις κλιμακωθούν και η Φρουρά υλοποιήσει την απειλή για καθολικό «λουκέτο», η Λιβύη μπορεί να χάσει σημαντικές ποσότητες πετρελαίου από την παγκόσμια αγορά σε μια περίοδο κατά την οποία οι διαθέσιμες προμήθειες είναι ήδη υπό πίεση.
