Μήνυμα ότι τα κράτη-μέλη διαθέτουν ήδη πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης στέλνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν), την ώρα που Αθήνα και Ρώμη πιέζουν για μεγαλύτερη ευελιξία στους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.
Συγκεκριμένα, η εκπρόσωπος της Κομισιόν, Πάολα Πίνιο, απαντώντας την Πέμπτη (1/10) στο αίτημα της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι για μεγαλύτερα περιθώρια λόγω της ανόδου του πληθωρισμού, τόνισε ότι «έχουμε ήδη χορηγήσει περισσότερη ευελιξία στα κράτη-μέλη».
Η κ. Μελόνι έχει ζητήσει το ζήτημα να εξεταστεί τόσο στο επόμενο Ecofin όσο και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, συνδέοντας την ανάγκη για πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο με την εκτίναξη του ενεργειακού κόστους και τις πιέσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Το «παράθυρο»
Η συζήτηση αφορά και την Ελλάδα, καθώς η χώρα μας, έχει ζητήσει να μπορεί να στηρίξει την οικονομία απέναντι στο ενεργειακό σοκ χωρίς τα σχετικά μέτρα να εξαντλούν τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο.
Η Κομισιόν έχει ήδη ανοίξει τον δρόμο για την επέκταση της λογικής της εθνικής ρήτρας διαφυγής, που εφαρμόζεται στις αυξημένες αμυντικές δαπάνες, και στις παρεμβάσεις για την ενεργειακή ασφάλεια. Με βάση το πλαίσιο που έχει παρουσιαστεί, τα κράτη-μέλη μπορούν να αποκλίνουν από την προβλεπόμενη πορεία των καθαρών δαπανών τους έως συνολικά 0,6% του ΑΕΠ την περίοδο 2026-2028.
Η ελληνική πλευρά επιδιώκει να αξιοποιήσει αυτόν τον χώρο, καθώς η άνοδος των διεθνών τιμών ενέργειας έχει ήδη οδηγήσει σε νέα μέτρα στήριξης, ενώ οι πιέσεις αναμένεται να συνεχιστούν κατά τη χειμερινή περίοδο.
Η πρόταση του Κ. Μητσοτάκη και η πίεση από την Ιταλία
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ζητήσει από την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να εξεταστεί η εξαίρεση, έως ένα συγκεκριμένο ύψος, των προσωρινών μέτρων αντιμετώπισης του ενεργειακού κόστους από τους δημοσιονομικούς υπολογισμούς. Στο τραπέζι έχει θέσει, σύμφωνα με το Bloomberg, και την αξιοποίηση πρόσθετων εσόδων από τον ΦΠΑ, τα οποία δημιουργούνται λόγω της ανόδου των ονομαστικών τιμών, για τη χρηματοδότηση παρεμβάσεων υπέρ νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Αντίστοιχα, η κυβέρνηση της Τζ. Μελόνι ζητά να αξιοποιήσει στο μέγιστο την ευελιξία που προβλέπεται για την ενεργειακή ασφάλεια, παράλληλα με το δημοσιονομικό περιθώριο για τις αμυντικές δαπάνες.
Η πίεση προς τις Βρυξέλλες εντείνεται καθώς ο πληθωρισμός έχει εκτοξευθεί, με βασικό παράγοντα τις ανατιμήσεις στην ενέργεια.
