Στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στην Ελλάδα, στις καταγγελίες για διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων και στις υποθέσεις διαφθοράς στον τομέα της Υγείας αναφέρθηκε η Ευρωπαία Εισαγγελέας Λάουρα Κοβέσι δίνοντας παράλληλα απαντήσεις και για τις αιτιάσεις περί πολιτικών παρεμβάσεων στις έρευνες.
Απαντώντας στο πλαίσιο συνέντευξης τύπου στο Delphi Forum έδωσε έμφαση στις υποθέσεις που αφορούν το σύστημα Υγείας, επισημαίνοντας ότι η διαφθορά δεν περιορίζεται στις γνωστές πρακτικές μικροδωροδοκίας, όπως το «φακελάκι» για ταχύτερη εξυπηρέτηση ή καλύτερη μεταχείριση από γιατρό. Σύμφωνα με την ίδια, τα σοβαρότερα ζητήματα μπορεί να εντοπίζονται στις δημόσιες συμβάσεις, στον εξοπλισμό των νοσοκομείων, στις ανακαινίσεις υποδομών, αλλά και στις προμήθειες φαρμακευτικών προϊόντων.
Όπως εξήγησε, σε αρκετές περιπτώσεις οι διαδικασίες προμηθειών μπορεί να μεθοδεύονται με τρόπο, ώστε να ευνοείται συγκεκριμένη εταιρεία ή ακόμη και συγκεκριμένο φάρμακο. Πρόκειται, όπως τόνισε, για φαινόμενα που δεν αφορούν μόνο ένα κράτος-μέλος, αλλά έχουν εμφανιστεί σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μάλιστα, σημείωσε ότι ιδιώτες καταγγέλλοντες απευθύνονται συχνά στην EPPO για ζητήματα που σχετίζονται με υποδομές ή τεχνικό εξοπλισμό σε συγκεκριμένα νοσοκομεία.
«Το πρωί πρέπει να αφήνεις την εφημερίδα στο σπίτι για να δεις τι λάθος έχουν επινοήσει για τη δουλειά σου»
Σε ό,τι αφορά τις έρευνες στην Ελλάδα και τα εμπόδια η κ. Κοβέσι ξεκαθάρισε ότι «δεν υπάρχει καμία σύνδεση ανάμεσα στο τι έκαναν στην έρευνα και στην ανανέωση της θητείας τους από την πλευρά μας».
Πώς φτάνουν οι καταγγελίες στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία
Ως προς τη φύση των καταγγελιών που φτάνουν στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η κ. Κοβέσι διευκρίνισε ότι ορισμένες είναι πράγματι σοβαρές και περιέχουν συγκεκριμένα στοιχεία. Συχνά, όπως είπε, προέρχονται από whistleblowers, πρόσωπα δηλαδή που γνωρίζουν εκ των έσω πώς λειτούργησε, για παράδειγμα, μια διαγωνιστική διαδικασία που σχεδιάστηκε έτσι ώστε να αποκλειστούν ανταγωνιστές και να κερδίσει συγκεκριμένη εταιρεία. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι καταγγέλλοντες δεν περιορίζονται σε γενικές αναφορές, αλλά προσκομίζουν ονόματα εταιρειών, στοιχεία για τις διαδικασίες, ακόμη και αντίγραφα εγγράφων ή άλλο αποδεικτικό υλικό που μπορεί να αξιοποιηθεί στις έρευνες.
Η ίδια διευκρίνισε ότι η EPPO δεν μπορεί να ανοίγει έρευνα μόνο στη βάση μιας γενικής καταγγελίας περί διαφθοράς χωρίς συγκεκριμένα δεδομένα. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, μια φράση του τύπου «ξέρω ότι ο δήμαρχός μας είναι διεφθαρμένος» δεν αρκεί για την εκκίνηση έρευνας, ακριβώς επειδή η αρμοδιότητα της υπηρεσίας είναι συγκεκριμένη και απαιτεί συγκεκριμένα στοιχεία και σύνδεση με τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σε ερώτηση για το αν αναμένονται νέες έρευνες στην Ελλάδα σχετικά με τα επίμαχα κονδύλια, η κ. Κοβέσι απάντησε ότι η EPPO συνολικά έχει ήδη πολλές έρευνες σε εξέλιξη με πολύ συγκεκριμένο αντικείμενο. Για την ελληνική περίπτωση, είπε ότι δεν είχε εκείνη τη στιγμή ακριβή εικόνα του αριθμού των σχετικών υποθέσεων και παρέπεμψε εκ νέου στους συνεργάτες της για πιο αναλυτικά στατιστικά στοιχεία.
«Έχουν γίνει νόμιμες παρακολουθήσεις στο πλαίσιο των προβλεπόμενων ανακριτικών τεχνικών»
Ερωτηθείσα επίσης για το είδος των υποθέσεων στην Ελλάδα που έχουν οδηγήσει σε καταδικαστικές αποφάσεις, η Ευρωπαία Εισαγγελέας δεν μπήκε σε λεπτομέρειες επί συγκεκριμένων φακέλων. Σχολίασε ωστόσο το ζήτημα των παρακολουθήσεων, διευκρινίζοντας ότι σε ορισμένες έρευνες της EPPO έχουν γίνει νόμιμες παρακολουθήσεις, πάντοτε με σχετική άδεια και στο πλαίσιο των προβλεπόμενων ανακριτικών τεχνικών. Έσπευσε, μάλιστα, να αποσυνδέσει πλήρως αυτή τη διαδικασία από παράνομες πρακτικές τύπου malware ή από την υπόθεση Predator, τονίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν ερευνά τέτοια υπόθεση και ότι τα αποδεικτικά μέσα που αξιοποιεί έχουν αποκτηθεί απολύτως νόμιμα.
Η υπόθεση «Calypso» στην Ελλάδα
Ξεχωριστή αναφορά έκανε στην επιχείρηση «Calypso» στην Ελλάδα, κάνοντας λόγο για μεγάλη επιτυχία που προέκυψε μέσα από καλή συνεργασία με τις εθνικές αρχές. Όπως τόνισε, το μοντέλο που εφαρμόστηκε στο λιμάνι του Πειραιά μπορεί να επαναληφθεί και σε άλλα μεγάλα ευρωπαϊκά λιμάνια. Παρότι διευκρίνισε ότι δεν υπάρχει ειδική task force, ανέφερε ότι στην κεντρική δομή της EPPO υπηρετούν εξειδικευμένα στελέχη με εμπειρία από αστυνομικές και τελωνειακές υπηρεσίες, ώστε να υπάρχει ενιαία αντιμετώπιση των υποθέσεων στα βασικά λιμάνια της Ευρώπης. Όπως είπε, στο στόχαστρο βρίσκονται ποικίλα αγαθά, από καύσιμα και ηλεκτρικά ποδήλατα έως ρούχα.
«Εάν απαντούσα σε πολιτικές τοποθετήσεις θα έπρεπε να αφιερώνω 23 ώρες την ημέρα»
Σε ερωτήσεις για τις πιέσεις και τις δημόσιες επιθέσεις που δέχεται, η Ευρωπαία Εισαγγελέας απέφυγε να σχολιάσει πολιτικές τοποθετήσεις. Αρκέστηκε να πει ότι έχει ήδη απαντήσει και δεν σκοπεύει να επανέρχεται καθημερινά σε τέτοιες δηλώσεις, καθώς διαφορετικά, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, θα αφιέρωνε «23 ώρες την ημέρα» για να επαναλαμβάνει τα ίδια.
«Η Ελλάδα δεν είναι η χειρότερη περίπτωση της Ευρώπης»
Για τις υποθέσεις που αφορούν αγροτικές επιδοτήσεις μέσω ΟΠΕΚΕΠΕ και τη διάθεση ευρωπαϊκών κονδυλίων, η επικεφαλής της EPPO απέφυγε να κατατάξει την Ελλάδα στις χειρότερες περιπτώσεις της Ευρώπης. Τόνισε ότι, με βάση όσα βλέπει η υπηρεσία της, η οικονομική ζημιά που εντοπίζεται στην Ελλάδα δεν εμφανίζεται μεγαλύτερη από εκείνη άλλων κρατών-μελών σε αντίστοιχα αδικήματα. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι για την EPPO δεν υπάρχει «μικρή» ή «ασήμαντη» υπόθεση όταν πρόκειται για ποινικό αδίκημα εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ.
Όπως επισήμανε, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία οφείλει να ερευνά κάθε υπόθεση με ζημιά άνω των 10.000 ευρώ, ανεξαρτήτως του ύψους του ποσού. «Δεν δέχομαι τη λογική ότι κάποιος έκλεψε “μόνο” 50.000 ευρώ και άρα δεν πρέπει να γίνεται θέμα», ανέφερε εμφατικά, προσθέτοντας ότι η κλοπή δημόσιου ή ευρωπαϊκού χρήματος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με εθνικά ή πολιτικά φίλτρα.
Από το 2021 οι πρώτες υποθέσεις για παράνομες επιδοτήσεις
Η ίδια αποκάλυψε ακόμη ότι από το 2021, όταν ξεκίνησε η λειτουργία της EPPO, είχαν ήδη φτάσει στη Δικαιοσύνη ορισμένες πρώτες υποθέσεις για παράνομες επιδοτήσεις στον αγροτικό τομέα και έχουν ήδη εκδοθεί κάποιες αποφάσεις σε μικρότερες υποθέσεις. Όπως εξήγησε, στην αρχή οι φάκελοι εξετάζονταν μεμονωμένα. Στη συνέχεια, όμως, η συσσώρευση υποθέσεων και καταγγελιών οδήγησε την υπηρεσία στο να αναζητήσει πιθανές διασυνδέσεις και να εξετάσει αν πίσω από αυτές τις πρακτικές βρίσκεται οργανωμένο έγκλημα ή συστημική λειτουργία.
