Η ελληνική αγροδιατροφική οικονομία έχασε το 2025 ένα σημαντικό κεκτημένο των τελευταίων χρόνων, καθώς το εμπορικό ισοζύγιο τροφίμων και αγροτικών προϊόντων έγινε ξανά ελλειμματικό, αναφέρει μελέτη του ΚΕΠΕ.
Η Ελλάδα είχε εμπορικό έλλειμμα στα τρόφιμα επί 36 χρόνια, καθώς είχε χάσει τη δυνατότητα να βγάζει πλεονάσματα στα τρόφιμα από το 1985. Το 2020 κατάφερε να βγάλει ξανά πλεόνασμα, δυνατότητα που φάνηκε να διατηρεί για ορισμένα χρόνια, μέχρι που το 2025 την έχασε ξανά, σε μια εξέλιξη που αποτελεί προειδοποιητικό σήμα για τις αδυναμίες του παραγωγικού μοντέλου της χώρας καθώς οι εισαγωγές, ακόμη και στα τρόφιμα, αυξάνονται ταχύτερα από τις εξαγωγές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΚΕΠΕ, το 2025, οι ελληνικές εξαγωγές τροφίμων αυξήθηκαν κατά 6,6%, φτάνοντας στα 12,02 δισ. ευρώ αλλά οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 10%, φθάνοντας τα 12,32 δισ. ευρώ. Ως αποτέλεσμα, το μικρό πλεόνασμα των 84 εκατ. ευρώ του 2024 μετατράπηκε σε έλλειμμα 293 εκατ. ευρώ.
Η εξέλιξη του εμπορικού ισοζυγίου στα τρόφιμα στο διάστημα 2020 – 2025
Η περίοδος 2020-2025 παρουσίασε έντονες διακυμάνσεις.
Το 2020, αναφέρει το ΚΕΠΕ, η Ελλάδα κατέγραψε για πρώτη φορά μετά από 36 χρόνια εμπορικό πλεόνασμα στα αγροδιατροφικά προϊόντα, χάρη στη σταθερή ενίσχυση των εξαγωγών και τη σημαντική μείωση των εισαγωγών, που με τη σειρά της οφείλονταν στη δραστική μείωση του τουρισμού λόγω πανδημίας και, κατά συνέπεια, στη σημαντική μείωση της ζήτησης για εισαγόμενα τρόφιμα.
Το 2021 το πλεόνασμα διατηρήθηκε αλλά το 2022 η ισχυρή άνοδος του τουρισμού οδήγησε σε εκρηκτική αύξηση των εισαγωγών και σε προσωρινή επιστροφή του ελλείμματος.
Το 2023 και το 2024 ωστόσο, η εικόνα βελτιώθηκε εκ νέου, κυρίως χάρη στην εκτίναξη των διεθνών τιμών του ελαιολάδου και του βαμβακιού, που ενίσχυσαν σημαντικά την αξία των ελληνικών εξαγωγών.
Ωστόσο, το πλεόνασμα περιορίστηκε αισθητά, από 462 εκατ. ευρώ το 2023 σε μόλις 84 εκατ. ευρώ το 2024, προαναγγέλλοντας ουσιαστικά την ανατροπή που ακολούθησε το 2025.
Από τι αποτελούνται οι ελληνικές εισαγωγές τροφίμων
Οι εισαγωγές της Ελλάδας αφορούν συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, κυρίως όμως κρέας και γαλακτοκομικά. Το 2025:
- Τα προϊόντα κρέατος αντιπροσώπευαν το 17,6% των συνολικών εισαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων, ξεπερνώντας τα 2,16 δισ. ευρώ.
- Ακολουθούσαν τα γαλακτοκομικά με μερίδιο 12,7%.
- Στην τρίτη θέση βρίσκονταν τα οπωροκηπευτικά με 11,9%.
- Ιδιαίτερα μεγάλη αύξηση σημειώθηκε στον καφέ και το τσάι, που ανέβηκαν στην τέταρτη θέση λόγω της σημαντικής ανόδου των διεθνών τιμών.
- Σημαντικά μερίδια διατηρούν επίσης τα δημητριακά, τα αλιεύματα και οι ζωοτροφές.
Η αύξηση των ελληνικών εισαγωγών δεν οφείλεται μόνο στις μεγαλύτερες ποσότητες αλλά και στη σημαντική άνοδο των διεθνών τιμών σε αρκετές κατηγορίες τροφίμων, ιδιαίτερα στο κρέας και στον καφέ.
Ποια προϊόντα στηρίζουν τις ελληνικές εξαγωγές
Στην πλευρά των εξαγωγών, η Ελλάδα εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρά συγκριτικά πλεονεκτήματα σε προϊόντα υψηλής εγχώριας προστιθέμενης αξίας.
Πρωταγωνιστούν τα οπωροκηπευτικά, τα οποία αντιστοιχούν στο 32,1% των συνολικών εξαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων.
Ακολουθούν τα γαλακτοκομικά, με αιχμή τη φέτα, και τα αλιεύματα.
Ισχυρή παρουσία έχουν επίσης ο καπνός, τα έλαια –με βασικό προϊόν το ελαιόλαδο– και τα δημητριακά.
Το 2025 η μείωση των διεθνών τιμών του ελαιόλαδου και του βαμβακιού περιόρισαν την αξία των εξαγωγών, παρά το γεγονός ότι αυξήθηκαν οι εξαγόμενες ποσότητες. Η μείωση των διεθνών τιμών συνέβαλε καθοριστικά στην απώλεια του εμπορικού πλεονάσματος.
Ο τουρισμός αυξάνει τη ζήτηση αλλά και τις εισαγωγές
Το ΚΕΠΕ επισημαίνει ότι η διαρκής άνοδος του τουρισμού δημιουργεί ένα παράδοξο, καθώς ενισχύει την οικονομία, αλλά συνάμα αυξάνει σημαντικά τη ζήτηση για τρόφιμα, μεγάλο μέρος των οποίων καλύπτεται με εισαγωγές.
Οι χρονιές με ισχυρή αύξηση των τουριστικών αφίξεων συμπίπτουν με τις μεγαλύτερες αυξήσεις των εισαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων.
Γι’ αυτόν τον λόγο προτείνεται η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ του αγροδιατροφικού τομέα και των επιχειρήσεων τουρισμού και εστίασης, ώστε οι επισκέπτες να καταναλώνουν περισσότερο ελληνικά και, κυρίως, τοπικά προϊόντα αντί για εισαγόμενα.
Πώς θα περιοριστεί το εμπορικό έλλειμμα
Η βασική πρόταση λοιπόν που διατυπώνεται για να περιοριστεί το εμπορικό έλλειμα στα τρόφιμα είναι η ενίσχυση της σύνδεσης πρωτογενούς παραγωγής και τουρισμού.
Η αύξηση της χρήσης ελληνικών προϊόντων από ξενοδοχεία και εστιατόρια θα αυξήσει τη ζήτηση για την εγχώρια παραγωγή, θα ενισχύσει τη μεταποίηση και θα δώσει ώθηση στην αξιοποίηση ακαλλιέργητων γαιών δημιουργώντας και νέες θέσεις εργασίας στην περιφέρεια.
Παράλληλα, καταλήγει το ΚΕΠΕ, αποτελεί μείζονα εθνική ανάγκη η συνολική αλλαγή του παραγωγικού υποδείγματος της ελληνικής οικονομίας, με αύξηση των επενδύσεων, με ενίσχυση της παραγωγικής βάσης και ενίσχυση των εξαγωγών.
Μόνο έτσι η χώρα θα μπορέσει να μειώσει τη διαχρονική εξάρτησή της από τις εισαγωγές και να διατηρήσει μόνιμα θετικό εμπορικό ισοζύγιο στα τρόφιμα.
