Eνημερωτική επιστολή προς τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ έστειλε εντός της εβδομάδας η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς, φορέας που υπάγεται στο υπουργείο Ανάπτυξης. Η συγκεκριμένη επιστολή που βρίσκεται στα χέρια του powergame.gr, καθορίζει με συγκεκριμένα βήματα και όρους, το πώς θα κινηθούν οι διαδικασίες στο πλαίσιο της συμφωνίας κυβέρνησης, σούπερ μάρκετ και βιομηχανίας για τη μείωση των τιμών. Η έναρξη εφαρμογής της λεγόμενης Εθνικής Πρωτοβουλίας τοποθετείται στις 31 Αυγούστου 2026.
Σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται, το σχέδιο προβλέπει μειώσεις στις κανονικές τιμές ραφιού, οι οποίες θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 5% για προϊόντα υψηλής κυκλοφορίας, ενώ σε συγκεκριμένες κατηγορίες τα ενδεικτικά ποσοστά μπορούν να φτάνουν έως και το 20%.
Διάρκεια έως και το τέλος της χρονιάς
Η πρωτοβουλία θα έχει συνολική διάρκεια έως τέσσερις μήνες, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Κάθε προϊόν που θα εντάσσεται στο πρόγραμμα θα πρέπει να διατηρεί τη μειωμένη τιμή του για τουλάχιστον δύο μήνες. Οι επιχειρήσεις θα έχουν τη δυνατότητα να προσθέτουν νέους κωδικούς ή να αντικαθιστούν προϊόντα κατά τη διάρκεια του τετραμήνου, υπό την προϋπόθεση ότι θα ενημερώνεται προηγουμένως η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή.
Η διαδικασία ξεκίνησε στις 29 Ιουνίου, κατά τη διάρκεια σύσκεψης υπό τον πρωθυπουργό στο Μέγαρο Μαξίμου, με τη συμμετοχή του υπουργού Ανάπτυξης και εκπροσώπων του ΣΕΒ, του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων, της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδος και της Ανεξάρτητης Αρχής. Ακολούθησε δεύτερη σύσκεψη στις 9 Ιουλίου, κατά την οποία καθορίστηκαν οι βασικοί άξονες, οι κατηγορίες προϊόντων που θα έχουν προτεραιότητα και η διάρκεια εφαρμογής.
Πραγματικές μειώσεις και όχι προσωρινές προσφορές, ζητάει το υπουργείο Ανάπτυξης
Βασικός όρος του σχεδίου είναι ότι οι μειώσεις δεν θα μπορούν να παρουσιάζονται ως αποτέλεσμα εκπτωτικών κουπονιών, φυλλαδίων, προγραμμάτων πιστότητας ή βραχυχρόνιων προωθητικών ενεργειών.
Η μείωση θα πρέπει να αποτυπώνεται στην κανονική τιμή ραφιού. Τυχόν προσφορές που θα πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια της πρωτοβουλίας θα εφαρμόζονται επιπλέον της νέας μειωμένης τιμής και δεν θα μπορούν να συμψηφίζονται με τη δέσμευση της επιχείρησης.
Ως τιμή αναφοράς προτείνεται να λαμβάνεται η κανονική τιμή ραφιού χωρίς προσφορές στις 27 Αυγούστου 2026. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να αποτραπεί το ενδεχόμενο τεχνητής ανατίμησης ενός προϊόντος πριν από την εφαρμογή της μείωσης.
Οι προμηθευτές θα πρέπει να υποβάλλουν τις προτάσεις τους ανά συγκεκριμένο κωδικό, αναφέροντας το barcode, την περιγραφή και την κατηγορία του προϊόντος, την τρέχουσα τιμή τιμοκαταλόγου με ΦΠΑ, τη νέα τιμή, το ποσοστό μείωσης, την ημερομηνία έναρξης και τη διάρκεια εφαρμογής.
Οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ θα μπορούν να συμμετέχουν αυτοτελώς, προσφέροντας πρόσθετη μείωση στη διαμόρφωση της τελικής τιμής. Το αποτέλεσμα, ωστόσο, θα αξιολογείται αποκλειστικά με βάση την τιμή που θα βλέπει και θα πληρώνει ο καταναλωτής στο ράφι.
Στο επίκεντρο γάλα, κρέας, λάδι και παιδικά προϊόντα
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται σε προϊόντα καθημερινής και ουσιαστικής κατανάλωσης. Στο νωπό κρέας, δηλαδή στο μοσχάρι, το χοιρινό και τα πουλερικά, οι ενδεικτικοί στόχοι μείωσης κινούνται μεταξύ 5% και 15%. Στα γαλακτοκομικά, στα τυριά και στα αυγά το εύρος των ενδεικτικών μειώσεων τοποθετείται μεταξύ 5% και 20%. Στις κατηγορίες προτεραιότητας περιλαμβάνονται επίσης το ψωμί, το αλεύρι, τα ζυμαρικά, το ρύζι και τα όσπρια, λόγω της σημαντικής συμμετοχής τους στο οικογενειακό καλάθι.
Στο σχέδιο εντάσσονται ακόμη το ελαιόλαδο, τα σπορέλαια, το βούτυρο και οι μαργαρίνες, με στόχο να μετακυλιστεί στον καταναλωτή ενδεχόμενη αποκλιμάκωση του κόστους παραγωγής και προμήθειας.
Αυξημένη κοινωνική βαρύτητα αποδίδεται στο βρεφικό γάλα, στις παιδικές τροφές και στις πάνες, ενώ στη λίστα των προϊόντων βρίσκονται επίσης ο καφές, τα δημητριακά, οι σοκολάτες, τα μπισκότα, τα αναψυκτικά, τα απορρυπαντικά, τα καθαριστικά και τα είδη προσωπικής υγιεινής.
Στην πρωτοβουλία περιλαμβάνονται και τα σχολικά είδη, λόγω της επιβάρυνσης που συνεπάγεται η έναρξη της σχολικής χρονιάς για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Η συμμετοχή δεν περιορίζεται στις συγκεκριμένες κατηγορίες. Οι επιχειρήσεις μπορούν να προτείνουν και άλλους κωδικούς, αρκεί οι μειώσεις να είναι ουσιαστικές και να αφορούν προϊόντα με πραγματική βαρύτητα στις πωλήσεις.
Όχι σε κωδικούς χαμηλής κυκλοφορίας
Η Αρχή ξεκαθαρίζει ότι δεν θα θεωρείται ουσιαστική συμμετοχή η ένταξη αποκλειστικά προϊόντων χαμηλής κυκλοφορίας, ειδικών σειρών ή περιφερειακών κωδικών που δεν έχουν σημαντική παρουσία στο καλάθι του νοικοκυριού.
Κάθε επιχείρηση θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει στις δεσμεύσεις της βασικά προϊόντα υψηλής κατανάλωσης, με ελάχιστη προτεινόμενη μείωση 5%. Προϊόντα χαμηλότερης κυκλοφορίας θα μπορούν να προστίθενται συμπληρωματικά, αλλά όχι να αποτελούν τον βασικό κορμό της συμμετοχής.
Η καταλληλότητα των κωδικών θα αξιολογείται από την Ανεξάρτητη Αρχή με βάση στοιχεία της αγοράς και, όπου απαιτείται, δεδομένα εταιρειών ερευνών σχετικά με τη βαρύτητα κάθε προϊόντος στην αντίστοιχη κατηγορία.
Οι ημερομηνίες του σχεδίου
Οι επιχειρήσεις καλούνται να υποβάλουν έως τις 27 Ιουλίου τις αναλυτικές δεσμευτικές προτάσεις τους ανά κωδικό. Στις 28 Ιουλίου θα πραγματοποιηθεί η αξιολόγηση των προϊόντων ως προς τη σημασία τους για τον καταναλωτή και την εμπορική τους κυκλοφορία.
Στις 29 Ιουλίου οι προμηθευτές θα γνωστοποιήσουν στις αλυσίδες τους κωδικούς που προτείνονται για ένταξη, ώστε κάθε σούπερ μάρκετ να αποφασίσει ανεξάρτητα εάν θα προσθέσει δική του έκπτωση.
Η τελική συλλογή των δεσμευτικών προτάσεων θα ολοκληρωθεί στις 3 Αυγούστου. Στις 27 Αυγούστου θα καταγραφούν οι τιμές αναφοράς και στις 31 Αυγούστου θα ξεκινήσει η εφαρμογή των μειώσεων.
Ειδική ενότητα στο PosoKanei
Τα προϊόντα που θα ενταχθούν θα προβάλλονται σε ειδική ενότητα της ψηφιακής πλατφόρμας PosoKanei. Εκεί οι καταναλωτές θα μπορούν να βλέπουν συγκεντρωτικά τους συμμετέχοντες κωδικούς και να τους διακρίνουν από τις προσωρινές προσφορές.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα ενιαίας σήμανσης μέσα στα καταστήματα και στα ράφια, ώστε να είναι άμεσα αναγνωρίσιμα τα προϊόντα που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία.
Η δημοσιοποίηση θα γίνεται μόνο μετά την έναρξη ισχύος της μείωσης. Δεν θα ανακοινώνονται εκ των προτέρων μελλοντικές τιμές, περιθώρια κέρδους ή άλλες εμπορικά ευαίσθητες πληροφορίες.
Οι δικλίδες για τον ανταγωνισμό
Με βάση τα όσα αναφέρονται στην ίδια επιστολή, μεγάλο μέρος του σχεδιασμού αφορά την αποφυγή συντονισμού μεταξύ ανταγωνιστικών επιχειρήσεων. Η συμμετοχή θα είναι οικειοθελής και κάθε προμηθευτής ή αλυσίδα θα αποφασίζει ανεξάρτητα ποια προϊόντα θα εντάξει και ποια μείωση θα εφαρμόσει.
Οι προτάσεις θα υποβάλλονται χωριστά και εμπιστευτικά στην Ανεξάρτητη Αρχή. Οι επιχειρηματικοί σύνδεσμοι θα περιορίζονται στην ενημέρωση των μελών τους και δεν θα μπορούν να συγκεντρώνουν, να συγκρίνουν ή να διακινούν στοιχεία για τιμές, περιθώρια, κόστη ή εμπορικές στρατηγικές.
Η Αρχή θα λειτουργεί ως αποδέκτης και ελεγκτής των δεσμεύσεων και όχι ως ενδιάμεσος για την ανταλλαγή πληροφοριών. Τα συνολικά αποτελέσματα θα δημοσιοποιούνται σε συγκεντρωτική μορφή, με στόχο την προστασία του εμπορικού απορρήτου.
Το κρίσιμο στοίχημα της πρωτοβουλίας δεν θα είναι ο συνολικός αριθμός των κωδικών που θα ενταχθούν, αλλά το πραγματικό οικονομικό όφελος για το νοικοκυριό. Η επιτυχία της θα κριθεί από το κατά πόσο οι μειώσεις θα αφορούν βασικά προϊόντα, θα έχουν διάρκεια και θα αποτυπώνονται με σαφήνεια στην τελική τιμή του ραφιού.
