Σε μια νέα επιθετική κίνηση για τη μείωση του δημόσιου χρέους, η κυβέρνηση σχεδιάζει να αποπληρώσει πρόωρα περίπου 13 δισ. ευρώ μέσα στο 2026, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg.
To σχέδιο ήταν ήδη γνωστό από το Μάιο όταν είχαν διαρρεύσει οι σχετικές πληροφορίες περί πρόωρης αποπληρωμής.
Στόχος είναι να μειωθεί το ελληνικό χρέος κάτω από το αντίστοιχο της Ιταλίας έως το τέλος του έτους, εξέλιξη που θα σηματοδοτούσε μια ιδιαίτερα σημαντική αλλαγή για μια χώρα που πριν από λίγα χρόνια βρισκόταν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους.
Το σχέδιο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, όμως, σύμφωνα με πρόσωπο με γνώση των σχεδιασμών, το συνολικό ποσό των πρόωρων αποπληρωμών μπορεί να φτάσει περίπου τα 13 δισ. ευρώ.
Σε αυτό περιλαμβάνονται περίπου 2,5 δισ. ευρώ από δάνεια του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSΜ), καθώς και ένα ομόλογο ύψους 2,2 δισ. ευρώ που κανονικά λήγει το 2027.
Θα μειωθεί και το απόθεμα των εντόκων γραμματίων Δημοσίου
Παράλληλα, το Δημόσιο σχεδιάζει να μειώσει κατά περίπου 1,2 δισ. ευρώ το απόθεμα των εντόκων γραμματίων του Δημοσίου έως τις 31 Δεκεμβρίου. Η κίνηση εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική μείωσης των μελλοντικών χρηματοδοτικών αναγκών του κράτους.
Η νέα προσπάθεια έρχεται λίγους μόλις μήνες μετά την πρόωρη εξόφληση περίπου 6,94 δισ. ευρώ από τα δάνεια του πρώτου προγράμματος διάσωσης.
Η Ελλάδα αποπλήρωσε τον Ιούνιο δάνεια που είχαν χορηγηθεί μέσω της Greek Loan Facility και υπό κανονικές συνθήκες θα αποπληρώνονταν αργότερα. Ο ESM και ο EFSF είχαν προηγουμένως συμφωνήσει να παραιτηθούν από την υποχρέωση παράλληλων πρόωρων αποπληρωμών, διευκολύνοντας την κίνηση της Αθήνας.
Η πρόωρη εξόφληση του Ιουνίου δεν ήταν μια μεμονωμένη κίνηση. Η Ελλάδα έχει δηλώσει ότι θέλει να εξοφλήσει πλήρως τα περίπου 20 δισ. ευρώ που εξακολουθούν να απομένουν από τα διμερή δάνεια της Greek Loan Facility έως το 2031, περίπου δέκα χρόνια νωρίτερα από τον αρχικό ορίζοντα.
Συνολικά, οι χώρες της Ευρωζώνης είχαν χορηγήσει περίπου 53 δισ. ευρώ μέσω αυτού του μηχανισμού στην κορύφωση της κρίσης.
Εντυπωσιακή μείωση χρέους προς ΑΕΠ
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι η ταχύτητα με την οποία μειώνεται πλέον το χρέος σε σχέση με το ΑΕΠ. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία και εκτιμήσεις του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους, το χρέος της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να υποχωρήσει στο 136,8% του ΑΕΠ το 2026, από 146,1% το 2025 και 154,2% το 2024.
Το συνολικό χρέος προβλέπεται να διαμορφωθεί περίπου στα 357,5 δισ. ευρώ, έναντι 362,9 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό σε σχέση με την Ιταλία. Με βάση τις σημερινές προβολές, η Ελλάδα αναμένεται να βρεθεί φέτος κάτω από την Ιταλία ως προς το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πάντως, μέχρι πρόσφατα τοποθετούσε αυτή την αλλαγή για το 2027. Η ελληνική υπεραπόδοση στα δημοσιονομικά μπορεί έτσι να επιταχύνει την εξέλιξη κατά έναν χρόνο.
Τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα
Η βελτίωση δεν οφείλεται μόνο στις πρόωρες αποπληρωμές. Καθοριστικό ρόλο έχει η ανάπτυξη της οικονομίας και κυρίως τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα. Ο ΟΔΔΗΧ προβλέπει για το 2026 πρωτογενές πλεόνασμα 3,2% του ΑΕΠ, ενώ το 2025 είχε διαμορφωθεί στο 4,9%.
Η αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ λειτουργεί επίσης υπέρ της αποκλιμάκωσης του λόγου χρέους προς ΑΕΠ.
Η Τράπεζα της Ελλάδος καταγράφει παράλληλα σημαντική βελτίωση των ταμειακών αποθεμάτων. Στο τέλος του 2025 τα γενικά κυβερνητικά ταμειακά διαθέσιμα ανέρχονταν σε περίπου 39,6 δισ. ευρώ, ενώ στο πρώτο τρίμηνο του 2026 διαμορφώνονταν στα 38,9 δισ. ευρώ. Το ποσό περιλαμβάνει και το ειδικό ταμειακό απόθεμα που δημιουργήθηκε μετά το τέλος του προγράμματος προσαρμογής.
Με βάση τους κυβερνητικούς σχεδιασμούς, τα ταμειακά διαθέσιμα αναμένεται να ξεπεράσουν τα 30 δισ. ευρώ στο τέλος του 2026, ακόμη και μετά τις πρόωρες αποπληρωμές. Αυτό δίνει στην Αθήνα μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση του χρέους και περιορίζει την ανάγκη να προσφεύγει στις αγορές αποκλειστικά για την κάλυψη των λήξεων.
Μείωση δανεισμού για τα επόμενα έτη
Η στρατηγική έχει και μια δεύτερη συνέπεια: μειώνοντας από τώρα τις μελλοντικές υποχρεώσεις, η Ελλάδα περιορίζει τις ανάγκες χρηματοδότησης των επόμενων ετών. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg, η στρατηγική δανεισμού για το 2027 αναμένεται να παραμείνει κοντά στα φετινά επίπεδα, καθώς οι πρόωρες αποπληρωμές μειώνουν τις ανάγκες που θα υπήρχαν διαφορετικά.
Η εξέλιξη έχει ήδη αποτυπωθεί και στις αγορές ομολόγων. Η πρόωρη εξόφληση των 6,9 δισ. ευρώ τον Ιούνιο συνέβαλε στη βελτίωση της εικόνας της Ελλάδας στις αγορές και οι αποδόσεις του ελληνικού 10ετούς ομολόγου βρέθηκαν χαμηλότερα από τις αντίστοιχες αποδόσεις της Ιταλίας, της Γαλλίας και της Βρετανίας.
Την ίδια περίοδο η Ελλάδα άντλησε ακόμη 3 δισ. ευρώ από την επανέκδοση του 10ετούς ομολόγου, καλύπτοντας περίπου το 95% των φετινών χρηματοδοτικών της αναγκών.
Η εικόνα αυτή απέχει σημαντικά από εκείνη της προηγούμενης δεκαετίας. Η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει ένα από τα υψηλότερα επίπεδα δημόσιου χρέους στην Ευρώπη σε απόλυτους όρους και ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Όμως η μεγάλη διάρκεια των ελληνικών δανείων, το σχετικά χαμηλό κόστος εξυπηρέτησης και τα υψηλά ταμειακά αποθέματα προσφέρουν σημαντική προστασία απέναντι στις διακυμάνσεις των αγορών.
Το μέσο σταθμισμένο υπόλοιπο διάρκειας του χρέους ήταν 18,36 χρόνια στο τέλος Μαρτίου 2026, ενώ ο χρόνος έως την επόμενη ανατιμολόγηση ανερχόταν σε 17,76 χρόνια.
Προσεκτικές οι κινήσεις της κυβέρνησης
Παρά τη θετική εικόνα, η κυβέρνηση εμφανίζεται προσεκτική. Οποιαδήποτε πρόσθετη δημοσιονομική παροχή θα πρέπει να παραμείνει συμβατή με το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο.
Εφόσον τα έσοδα και το πρωτογενές πλεόνασμα ξεπεράσουν και φέτος τους στόχους, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ενδέχεται να ανακοινώσει τον Σεπτέμβριο νέα μέτρα ελάφρυνσης για αυτοαπασχολούμενους και άλλες κοινωνικές ομάδες, χωρίς όμως οι σχεδιασμοί αυτοί να έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.
Ο πρωθυπουργός αναμένεται στις αρχές Σεπτεμβρίου να παρουσιάσει τις άμεσες κυβερνητικές προτεραιότητες, αλλά και έναν ευρύτερο σχεδιασμό για την οικονομία έως το 2030, ενόψει των εκλογών που πρέπει να πραγματοποιηθούν έως τα μέσα του 2027.
Αξιοποίησης δημοσιονομικής υπεραπόδοσης
Το βασικό οικονομικό στοίχημα της Αθήνας είναι πλέον διαφορετικό από εκείνο της περιόδου των μνημονίων. Δεν είναι μόνο η αποφυγή μιας κρίσης χρέους, αλλά η αξιοποίηση της δημοσιονομικής υπεραπόδοσης για να μειωθεί ταχύτερα το βάρος του χρέους, χωρίς να χαθεί η αξιοπιστία που έχει αποκτήσει η χώρα στις αγορές.
Εάν υλοποιηθεί το σχέδιο των περίπου 13 δισ. ευρώ, η Ελλάδα θα έχει πραγματοποιήσει μέσα σε μία χρονιά μία από τις μεγαλύτερες επιταχύνσεις στην ιστορία της μεταμνημονιακής διαχείρισης του χρέους.
Και το συμβολικό ορόσημο είναι σαφές: η χώρα που βρέθηκε στην καρδιά της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους επιχειρεί πλέον να αφήσει πίσω της την Ιταλία στον δείκτη χρέους προς ΑΕΠ.
