Αν και παλιότερα η «επιστροφή στο χωριό» αποτελούσε κυρίως το όνειρο των μελλοντικών συνταξιούχων, πλέον κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος και στις νεότερες γενιές.
Η νέα τάση «επιστροφής στο χωριό» δεν αφορά όσους γεννήθηκαν εκεί, αλλά όσους γεννήθηκαν στις μεγαλουπόλεις και είτε έλκουν την καταγωγή τους από κάποια κοινότητα της Ελλάδας είτε απλώς επιθυμούν να πάνε σε κάποια πόλη ή κωμόπολη της περιφέρειας για καλύτερη ποιότητα ζωής.
Ωστόσο, σε μαζική κλίμακα, δεν καταγράφεται κάποια τάση «αποκέντρωσης», όχι επειδή δεν υπάρχουν ενδιαφερόμενοι, αλλά γιατί δεν υπάρχουν δουλειές και κατάλληλες υποδομές υγείας για να ρισκάρει ένας νέος, μία νέα, πολλώ δε μάλλον ένα ζευγάρι με παιδιά να βρει την τύχη του στην επαρχία.
Μιλώντας το powergame.gr με αρμόδια κυβερνητικά στελέχη, με αφορμή το άνοιγμα της πλατφόρμας (του ΟΠΕΚΑ) για αιτήσεις μετεγκατάστασης σε 10 περιφερειακές ενότητες (σ.σ. νομοί) με πριμ 10.000 ευρώ, παραδέχονται πως το μέτρο αυτό πρέπει να συνδυαστεί και με άλλες παρεμβάσεις σε ένα συνεκτικό σχήμα με ένα σύνολο κινήτρων πανελλαδικής διάστασης.
Οι 45 δήμοι που «δίνουν» πριμ μετεγκατάστασης
Καταρχάς, να σημειωθεί σε ποιους 11 νομούς και σε ποιους 45 δήμους συγκεκριμένα το κράτος προβλέπει επιδότηση (10.000 ευρώ) έως 1.000 «μονάδων» (δηλαδή νοικοκυριών ανεξαρτήτως πλήθους μελών), βάσει της σχετικής κοινής υπουργικής απόφασης:
- Έβρος: Δήμοι Σουφλίου, Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας,
- Δράμα: Δήμοι Δράμας, Δοξάτου, Κάτω Νευροκοπίου, Παρανεστίου και Προσοτσάνης,
- Φλώρινας: Δήμοι Φλώρινας, Αμυνταίου και Πρεσπών,
- Κιλκίς: Δήμοι Κιλκίς και Παιονίας,
- Σέρρες: Δήμοι Σερρών, Αμφίπολης, Βισαλτίας, Εμμανουήλ Παππά, Ηράκλειας, Νέας Ζίχνης και Σιντικής
- Πέλλα: Δήμοι Έδεσσας, Αλμωπίας, Πέλλας και Σκύδρας,
- Καστοριά: Δήμοι Καστοριάς, Άργους Ορεστικού και Νεστορίου,
- Κοζάνη: Δήμοι Κοζάνης, Εορδαίας, Βοΐου, Σερβίων και
Βελβεντού, - Γρεβενά: Δήμοι Γρεβενών και Δεσκάτης,
- Ιωάννινα: Δήμοι Βορείων Τζουμέρκων, Δωδώνης, Ζαγορίου, Ζίτσας, Κόνιτσας, Μετσόβου, Πωγωνίου και από τον Δήμο Ιωαννιτών η Δημοτική Ενότητα Παμβώτιδος
- Θεσπρωτία: Δήμοι Σουλίου και Φιλιατών.
Μόνο 1 στους 5 δήμους επιδοτείται για εσωτερική μετανάστευση
Συνολικά, το πρόγραμμα μετεγκατάστασης ανοίγει για περίπου το 20% (10 εκ των 54) νομών της χώρας και λίγο κάτω από το 15% των Δήμων της χώρας (45 εκ των 332).
Αυτό σημαίνει πως το πρόγραμμα αφορά πάνω κάτω το 1/5 των περιοχών της χώρας και ειδικά εκείνες που βρίσκονται στις περιφέρειες του Έβρου, της Κεντρικής-Δυτικής Μακεδονίας και της Ηπείρου.
Τα κριτήρια με βάση τα οποία επέλεξε το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας τις παραπάνω περιοχές ήταν δημογραφικά. Δηλαδή επελέγησαν εκείνοι οι δήμοι σε εκείνες τις περιφέρειες που έχουν πληγεί περισσότερο από τη μείωση του πληθυσμού την περίοδο 2011-2021.
Φυσικά, οι δήμοι που έχουν πληγεί δημογραφικά είναι πολλοί περισσότεροι. Για την ακρίβεια, 2 στους 3 και απλώνονται σε όλη τη χώρα.
Σύμφωνα με παλιότερη μελέτη της ΕΕΤΑΑ, σε 247 (επί συνόλου 332) δήμους της χώρας μειώθηκε ο μόνιμος πληθυσμός.
Ωστόσο, αρμόδιοι κύκλοι ανέφεραν στο powergame.gr πως στόχος είναι να μην επεκταθεί οριζόντια το πρόγραμμα μετεγκατάστασης και στους 247 δήμους, στους οποίους έχει καταγραφεί μείωση του πληθυσμού.
Θα επεκταθεί σταδιακά και στοχευμένα, σημειώνουν, ανάλογα και με την ανταπόκριση των πολιτών, λένε.
Για παράδειγμα, κατά την πρώτη φάση εφαρμογής του προγράμματος -στον Έβρο- οι εγκεκριμένες αιτήσεις μετεγκατάστασης ανήλθαν μόλις στις 3, σημείωσαν οι ίδιες πηγές, συμπληρώνοντας πως, αν όμως η δεύτερη και πιο μαζική φάση του προγράμματος βρει μαζική ανταπόκριση, η κυβέρνηση θα μπορούσε να αυξήσει τους πόρους του και, κατ’ επέκταση, τον αριθμό των δικαιούχων του.
Στην επόμενη, τρίτη φάση, εξετάζεται να ενταχθούν και νησιωτικές περιοχές, όπως το Καστελόριζο.
Πρόγραμμα επιδότησης εξ αποστάσεως εργασίας στην επαρχία μόνο για έναν… χρόνο
Παρά ταύτα, άλλα στελέχη του υπ. Κοινωνικής Συνοχής, τα οποία ζουν καθημερινά στο πετσί τους το σύνολο της επιδοματικής πολιτικής, παραδέχονται πως ορθότερο θα ήταν να δοθεί ένα συνολικό -και όχι αποσπασματικό και διαδοχικό- «σήμα» μετεγκατάστασης στην ελληνική επαρχία.
Κι αυτό γιατί αντιλαμβάνονται από τη συνεχή επαφή τους με όσους πολίτες ζητούν με τον ή τον άλλο τρόπο επιδοματική στήριξη πως υπάρχει μεταξύ τους μεγάλη σύγχυση σε σχέση με τις δυνατότητες τις οποίες έχει ο καθένας εξ αυτών να ωφεληθεί από τα κίνητρα εσωτερικής μετανάστευσης.
Για παράδειγμα, σε χρονική στιγμή άσχετη με το άνοιγμα της πλατφόρμας για τη μετεγκατάσταση 1.000 νοικοκυριών στον Έβρο, τη Φλώρινα, τα Γιάννενα κλπ. το Υπουργείο Εργασίας και η ΔΥΠΑ ανακοίνωσαν 1.000 επιδοτούμενες θέσεις για εξ αποστάσεως εργασίας στις ορεινές και νησιωτικές περιοχές.
Αυτό σημαίνει πως μόνο κατά… τύχη ή κατόπιν εξειδικευμένης αναζήτησης θα μπορούσε ένας πολίτης να μάθει ποια κίνητρα δίδει το κράτος για να μετεγκατασταθεί.
Την ίδια ώρα, ενώ το πρόγραμμα επιδότησης εξ αποστάσεως εργασίας αφορά όλες τις ορεινές και νησιωτικές περιοχές της χώρας, το πρόγραμμα μετεγκατάστασης αφορά μόνο 45 δήμους της ορεινής και νησιωτικής Ελλάδας.
Και όχι μόνο αυτό, αλλά το πρόγραμμα επιδότησης εξ αποστάσεως εργασίας διαρκεί μόνο 1 έτος, ενώ το πρόγραμμα μετεγκατάστασης έχει κριτήρια μόνιμης μετοίκησης στην επαρχία!
Επιδότηση ανακαίνισης, αλλά πρωτίστως προς ενοικίαση
Την ίδια ώρα, ένα άλλο πολύ σημαντικό πρόγραμμα επιδότησης ουδόλως έχει συσχετιστεί πολιτικά με όλα τα παραπάνω. Ο λόγος για το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» για ενοικίαση ή ιδιοκατοίκηση.
Η συντριπτική πλειοψηφία όσων νέων ονειρεύονται την «επιστροφή στο χωριό» (των γονέων τους ή των παλιών… διακοπών τους) έχουν κάποιο κληρονομικό (ή πιο συχνά «συγκληρονομικό») δικαίωμα πάνω στην πατρογονική κατοικία τους.
Ωστόσο, οι περισσότερες εξ αυτών των κατοικιών οικοδομήθηκαν κατά τις δεκαετίες του 1970 ή το πολύ του 1980. Συνεπώς χρήζουν ανακαίνισης προκειμένου να καταστούν συμβατές με τις σύγχρονες (αστικές) οικιακές συνήθειες όσων επιθυμούν να μετοικήσουν μονίμως σε αυτές. Συνεπώς, απαιτείται ένα μεγάλο επιπλέον κόστος το οποίο επ’ ουδενί μπορεί να καλυφθεί από το ποσό των 10.000 που προσφέρει το κράτος για τη μετεγκατάσταση των ενδιαφερομένων.
Εξάλλου, το πλήθος των δυνητικών δικαιούχων του προγράμματος «Ανακαίνιση» (το οποίο ούτως ή άλλως κλείνει εντός της αμέσως επόμενης περιόδου και στοχεύει κυρίως στην ενοικίαση κατοικιών, αφορά τις μεγάλες πόλεις) είναι πολύ μικρός σε σχέση με τον αριθμό όσων πληρούν τις προϋποθέσεις και επιθυμούν να μετεγκατασταθούν στην ελληνική επαρχία.
