Σε μια κρίσιμη φάση για τη μετάβαση της παγκόσμιας ναυτιλίας στην απανθρακοποίηση, ένας διευρυνόμενος συνασπισμός πλοιοκτητών, νηολογίων και θεσμικών φορέων επαναφέρει την πίεση για αναθεώρηση του πλαισίου του Διεθνή Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO), προωθώντας μια πιο ευέλικτη προσέγγιση που διατηρεί ρόλο για το LNG ως μεταβατικό καύσιμο.
Επικεφαλής αυτής της πρωτοβουλίας βρίσκεται η Μαρία Αγγελικούση, CEO του Ομίλου Angelicoussis Group, με τον συνασπισμό να αποστέλλει ανοιχτή επιστολή προς τα κράτη-μέλη του IMO ενόψει της επανέναρξης των διεθνών διαπραγματεύσεων για το κλίμα. Στην επιστολή, οι υπογράφοντες καλούν σε υιοθέτηση ενός αναθεωρημένου «Net-Zero Framework», το οποίο -όπως υποστηρίζουν- θα προσφέρει τη σαφήνεια και τη σταθερότητα που απαιτούν οι επενδύσεις μεγάλης κλίμακας στη ναυτιλία, σύμφωνα με το Tradewinds.
Ισχυρή συμμαχία Ελλήνων εφοπλιστών με παγκόσμια επιρροή
Σύμφωνα με στοιχεία του Tradewinds, η πρωτοβουλία συγκεντρώνει σημαντική υποστήριξη από κορυφαίους παίκτες της αγοράς. Μεταξύ των υπογραφόντων συγκαταλέγονται μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες όπως οι Maran Tankers, Overseas Shipholding Group, DHT Holdings, Dorian LPG, Tsakos Group και Bahri, καθώς και οργανισμοί-κλειδιά της ναυτιλιακής υποδομής, όπως τα νηολόγια της Λιβερίας, του Παναμά και των Νήσων Μάρσαλ.
Σημαντική είναι και η παρουσία κορυφαίων νηογνωμόνων, όπως οι RINA και Bureau Veritas, γεγονός που ενισχύει τη θεσμική βαρύτητα της παρέμβασης. Παράλληλα, συμμετέχουν ενώσεις πλοιοκτητών και διεθνείς ναυτιλιακοί φορείς, διαμορφώνοντας ένα ευρύ μέτωπο που εκτείνεται από την εμπορική ναυτιλία έως τους ρυθμιστικούς μηχανισμούς του κλάδου.
Το LNG στο επίκεντρο
Βασικό σημείο τριβής αποτελεί ο ρόλος του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στο ενεργειακό μείγμα της ναυτιλίας. Οι πλοιοκτήτες εκφράζουν έντονη ανησυχία ότι το τρέχον πλαίσιο του IMO ενδέχεται να περιορίσει ή να αποδυναμώσει τη βιωσιμότητα του LNG ως μεταβατικού καυσίμου, παρά το γεγονός ότι έχει ήδη προσελκύσει σημαντικές επενδύσεις τα τελευταία χρόνια.
Η ανησυχία αυτή συνδέεται άμεσα με τον κίνδυνο δημιουργίας «παγιδευμένων» επενδύσεων (stranded assets), καθώς πλοία και υποδομές που βασίζονται στο LNG έχουν κύκλο ζωής δεκαετιών. Σε ένα περιβάλλον όπου οι κανονισμοί ενδέχεται να αλλάξουν ριζικά, οι εταιρείες φοβούνται ότι κεφάλαια δισεκατομμυρίων μπορεί να απαξιωθούν πρόωρα.
Αντιδράσεις στο ταμείο του Net-Zero Framework
Στο στόχαστρο της κριτικής βρίσκεται και η πρόταση για τη δημιουργία ενός ταμείου απανθρακοποίησης (net-zero fund), το οποίο προωθείται στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων του IMO. Ο συνασπισμός υποστηρίζει πρόταση που έχουν καταθέσει η Λιβερία, ο Παναμάς και η Αργεντινή για την κατάργηση του εν λόγω ταμείου, θεωρώντας ότι δεν συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση των εκπομπών.
Εκπρόσωποι της βιομηχανίας κάνουν λόγο για έναν μηχανισμό που ενδέχεται να λειτουργήσει κυρίως ως εργαλείο είσπραξης εσόδων, χωρίς να προσφέρει επαρκή κίνητρα για τεχνολογική καινοτομία ή μετάβαση σε καθαρότερα καύσιμα.
Η αντίθεση αυτή δεν είναι νέα. Παρόμοιες πιέσεις είχαν ασκηθεί και το προηγούμενο έτος, όταν αντίστοιχος συνασπισμός είχε συμβάλει στην αναβολή κρίσιμης συνεδρίασης της Επιτροπής Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος του IMO, επιδιώκοντας περισσότερο χρόνο για διαπραγματεύσεις.
Στην επιστολή τους, οι υπογράφοντες υπογραμμίζουν ότι η ναυτιλία είναι έτοιμη να επενδύσει στην ενεργειακή μετάβαση, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει ένα σαφές και σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο σε παγκόσμιο επίπεδο.
Όπως επισημαίνεται, οι επενδύσεις σε νέα πλοία, εναλλακτικά καύσιμα και υποδομές ανεφοδιασμού απαιτούν τεράστια κεφάλαια και έχουν ορίζοντα δεκαετιών. Η απουσία προβλεψιμότητας, σύμφωνα με τον συνασπισμό, αυξάνει το κόστος, καθυστερεί τη λήψη αποφάσεων και τελικά επιβραδύνει την ίδια την απανθρακοποίηση που επιδιώκεται.
Η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Καθοριστικό παράγοντα στις εξελίξεις αποτελεί η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία έχει ήδη υιοθετήσει αυστηρότερους περιφερειακούς κανονισμούς για τη μείωση των εκπομπών στη ναυτιλία. Οι Βρυξέλλες έχουν ξεκαθαρίσει ότι, εάν η τελική συμφωνία του IMO δεν ανταποκρίνεται στο επίπεδο φιλοδοξίας των ευρωπαϊκών μέτρων, οι κανονισμοί αυτοί θα συνεχίσουν να εφαρμόζονται ανεξάρτητα.
Η εξέλιξη αυτή εντείνει τον φόβο κατακερματισμού του ρυθμιστικού πλαισίου, καθώς και άλλες περιοχές –μεταξύ αυτών αφρικανικά παράκτια κράτη– προχωρούν στην υιοθέτηση δικών τους μηχανισμών τιμολόγησης του άνθρακα.
Για τη ναυτιλία, η ύπαρξη πολλαπλών και ενδεχομένως αντικρουόμενων κανονισμών συνεπάγεται αυξημένη πολυπλοκότητα, διοικητικό βάρος και κόστος συμμόρφωσης, δημιουργώντας εμπόδια στη λειτουργία μιας κατεξοχήν παγκόσμιας βιομηχανίας.
Οι εξελίξεις στο ζήτημα του πλαισίου απανθρακοποίησης αναμένεται να ενταθούν το επόμενο διάστημα, καθώς ο IMO έχει προγραμματίσει την επόμενη κρίσιμη συνεδρίαση της Επιτροπής Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος (MEPC 84) για το διάστημα 27 Απριλίου – 1 Μαΐου 2026 στο Λονδίνο.
Στη συνεδρίαση αυτή αναμένεται να τεθούν επί τάπητος οι βασικές παράμετροι του πλαισίου Νet-Ζero για τη ναυτιλία καθώς και ζητήματα που αφορούν τη χρήση εναλλακτικών καυσίμων, όπως το LNG, στο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης του κλάδου.
