Εισάγεται σήμερα, Πέμπτη 4 Ιουνίου, από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) στην Ολομέλεια της Βουλής για συζήτηση και ψήφιση ο νέος Κώδικας Χωροταξίας και Πολεοδομίας. Πρόκειται για ένα ευρύ νομοθετικό έργο 447 άρθρων, το οποίο στοχεύει στον εκσυγχρονισμό, την κωδικοποίηση και την οργάνωση της τρέχουσας νομοθεσίας σε ένα ενιαίο και συμπαγές κείμενο.
Επισημαίνεται πως, κατόπιν εντολής του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου, κατέθεσε, με το ξεκίνημα της συζήτησης στην Ολομέλεια για την «Κύρωση Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας», μια νομοτεχνική βελτίωση. Μέσω αυτής, ο τίτλος του νομοσχεδίου αλλάζει, τιμής ένεκεν, σε «Κύρωση Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας ‘’Νικόλαος Ταγαράς’’.
Αυτή η νομοτεχνική αλλαγή κατατίθεται ως ένας ελάχιστος φόρος τιμής στη μακροχρόνια και καθοριστική προσφορά του εκλιπόντος Νικολάου Ταγαρά. Αναγνωρίζεται έτσι η συμβολή του στην προώθηση των χωροταξικών πολιτικών, του πολεοδομικού σχεδιασμού, της διαφύλαξης του δομημένου και φυσικού περιβάλλοντος, καθώς και της θεσμικής αναμόρφωσης του χωρικού σχεδιασμού στην Ελλάδα.
Ακολουθεί η εναρκτήρια ομιλία του ΥΠΕΝ, κ. Παπασταύρου:
«Κυρίες και κύριοι βουλευτές, αν υπάρχει ένας άνθρωπος που υπηρέτησε τον σύγχρονο πολεοδομικό σχεδιασμό της Πατρίδας μας με συνέπεια, με επιστημονική γνώση, με εμπειρία επί του πεδίου και με αδιαπραγμάτευτο ήθος, αυτός ήταν ο Νίκος Ταγαράς. Στην πραγματικότητα, ήταν ο πρωτεργάτης του σύγχρονου πολεοδομικού σχεδιασμού της χώρας μας.
Γι’ αυτό και δεν είναι τυχαίο ότι στα θέματα της πολεοδομίας ήταν το σημείο αναφοράς, πέρα από κόμματα και παρατάξεις. Και αυτό φάνηκε, κύριε Πρόεδρε, και την Τρίτη, στην Επιτροπή, όπου όλοι οι εκπρόσωποι των κομμάτων μίλησαν με λόγια ειλικρινούς αναγνώρισης τόσο του χαρακτήρα όσο και της προσφοράς του Νίκου Ταγαρά. Γιατί ο Νίκος Ταγαράς ενώνει ακόμα και μετά τον θάνατό του. Με το ήθος του, τη διαδρομή του, το παράδειγμά του, τη σεμνότητά του, δίδαξε σε όσους είχαμε την τιμή να συνεργαστούμε μαζί του κάτι βαθύτερο. Ότι η πολιτική αποκτά πραγματικό νόημα όταν ασκείται με συνέπεια, με αξιοπρέπεια και με πραγματική προσφορά στον τόπο.
Σε μια περίοδο που περισσεύουν ο θόρυβος, η αναγνωρισιμότητα, ο Νίκος παρέμενε αθεράπευτα αγνός, καθαρός, μετρημένος, χωρίς έπαρση, χωρίς πολλά λόγια, άνθρωπος του μέτρου. Αγαπούσε την Πατρίδα του, πίστευε βαθιά στην ανάγκη της μεταρρύθμισης του πολεοδομικού σχεδιασμού, πίστευε ότι πρέπει να απλοποιήσουμε τις διαδικασίες, να αντιμετωπίσουμε τον λαβύρινθο της πολεοδομίας, να ψηφιοποιήσουμε, να ενοποιήσουμε τις πολεοδομίες. Πίστευε ότι ο πολίτης, ο μηχανικός, η αυτοδιοίκηση, το περιβάλλον χρειαζόμαστε καθαρούς κανόνες, ξεκάθαρους κανόνες και γι’ αυτό αγωνίστηκε. Νομίζω ότι όλοι όσοι συνεργαστήκαμε μαζί του, αναγνωρίζουμε την προσφορά του στην Πατρίδα. Γιατί ο Νίκος νομίζω έκανε πράξη αυτό το οποίο είπε ο Ελύτης. «Κάνε άλμα πιο γρήγορα από τη φθορά».
Με έναν δικό του, σεμνό και αθόρυβο τρόπο, αυτό υπηρέτησε ο Νίκος Ταγαράς. Το άλμα από τη φθορά της πολυνομίας στην τάξη. Από την αδράνεια στην πράξη. Από τη σύγχυση στον κανόνα. Από το πρόβλημα στη λύση. Γι’ αυτό και θεωρώ ότι η καλύτερη τιμή στη μνήμη του είναι να συνεχίσουμε το έργο του. Για τον λόγο αυτό, κύριε Πρόεδρε, καταθέτω νομοτεχνική βελτίωση ώστε η μεγάλη αυτή ιστορική μεταρρύθμιση για τον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό να φέρει και το όνομα και τη σφραγίδα της προσφοράς του Νίκου Ταγαρά ως ελάχιστη ένδειξη τιμής στον άνθρωπο που αφιέρωσε τη δημόσια διαδρομή του στην οργάνωση του χώρου, στην υπηρεσία του πολίτη και στην αξιοπρέπεια της πολιτικής. Άρα προτείνω στο τέλος του σχέδιο νόμου, μετά τη λέξη πολεοδομίας, να προστεθούν οι λέξεις «Νικόλαος Ταγαράς».
Τι ακριβώς είναι ο Κώδικας Χωροταξίας-Πολεοδομίας
- Ο Κώδικας Χωροταξίας-Πολεοδομίας, ο οποίος υποβλήθηκε στη Βουλή των Ελλήνων για Κύρωση, συνιστά μια από τις πιο κρίσιμες μεταρρυθμίσεις στον τομέα του χωρικού σχεδιασμού και της δόμησης. Η μεταρρύθμιση αυτή αποτέλεσε βασική προτεραιότητα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας από το 2020 μέχρι σήμερα και έρχεται να δώσει λύσεις σε χρόνιες παθογένειες, με γνώμονα την κοινωνική δικαιοσύνη και τον σεβασμό στο περιβάλλον.
- Αποτελεί τον καρπό της προσπάθειας συγκέντρωσης, συστηματοποίησης και ενοποίησης ολόκληρης της τρέχουσας χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας σε έναν ενιαίο Κώδικα, με σκοπό να διευκολυνθεί τόσο η Διοίκηση όσο και οι πολίτες στην άμεση και ορθή γνώση και εφαρμογή της νομοθεσίας.
- Με αυτόν τον τρόπο, ο τεχνικός και νομικός κλάδος, οι δημόσιες υπηρεσίες και κάθε μεμονωμένος πολίτης θα αποκτούν πρόσβαση σε έναν Κώδικα – ένα πολυεπίπεδο και συνεκτικό εργαλείο που αντικαθιστά τις διάσπαρτες ρυθμίσεις οι οποίες συχνά δημιουργούσαν νομική ανασφάλεια ή οδηγούσαν σε αντικρουόμενες ερμηνείες.
- Δεν μιλάμε απλώς για μια τεχνική ή γραφειοκρατική διαδικασία, αλλά για ένα κολοσσιαίο επιστημονικό επίτευγμα μιας κορυφαίας Επιτροπής, το οποίο χρειάστηκε περισσότερα από έξι χρόνια για να συγκεντρώσει, να καταγράψει και να ερμηνεύσει ένα πλήθος διατάξεων.
- Μέσω του Κώδικα δεν ενοποιούνται και αναδιαρθρώνονται μόνο τα διάφορα νομοθετήματα, αλλά ταυτόχρονα αφαιρούνται παρωχημένες ή αναποτελεσματικές διατάξεις. Επιπλέον, απλοποιούνται τα νομικά κείμενα μέσω επαναδιατύπωσης –πολλές φορές σε απλή, κατανοητή δημοτική γλώσσα– για την αποφυγή παρερμηνειών. Επίσης, επικαιροποιούνται τα αρμόδια όργανα, κάποια εκ των οποίων είχαν αλλάξει επανειλημμένα μέσα στα 100 και πλέον χρόνια ισχύος των διατάξεων που ενσωματώθηκαν στον Κώδικα.
- Ο Κώδικας δεν φέρνει νέους νομικούς κανόνες, αλλά εμπεριέχει σε κωδικοποιημένη μορφή όλα όσα ήδη ισχύουν.
- Η πολυνομία και ο κατακερματισμός προκαλούν ανασφάλεια, γραφειοκρατία και άνιση πρόσβαση στη γνώση – ευνοώντας πρακτικά τους λίγους. Αντιθέτως, η κωδικοποίηση, η απλοποίηση και η διαφάνεια εξυπηρετούν το ευρύ κοινό. Ενδυναμώνεται, έτσι, η Δημοκρατία του χώρου.
- Ο Κώδικας αναμένεται να αποτελέσει μια θεσμική κληρονομιά, αφού από εδώ και στο εξής, οποιαδήποτε νέα μεταρρύθμιση θα προστίθεται απευθείας στην ηλεκτρονική του βάση.
Σχετικά με τη διαδικασία
- Με την υποβολή του Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας στο Κοινοβούλιο, φτάνει στο τέλος του ένα περίπλοκο και απαιτητικό έργο, για την ολοκλήρωση του οποίου χρειάστηκε συστηματική δουλειά για περισσότερα από 6 χρόνια.
- Ο Κώδικας συντάχθηκε από Ειδική Επιτροπή αποτελούμενη από μέλη με αναγνωρισμένο κύρος στον τομέα της πολεοδομικής και χωροταξικής νομοθεσίας (μεταξύ αυτών ο επίτιμος Πρόεδρος του ΣτΕ κ. Μενουδάκος, λειτουργοί του ΣτΕ και του ΝΣΚ, Πανεπιστημιακοί, νομικοί, ειδικοί επιστήμονες σε θέματα χωροταξίας και πολεοδομίας, καθώς και προϊστάμενοι Διευθύνσεων του ΥΠΕΝ).
- Συγκεντρώθηκαν σε έναν ενιαίο Κώδικα 477 άρθρων οι ισχύουσες ρυθμίσεις της γενικής χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας από πάνω από 180 νομικά κείμενα, τα οποία εκτείνονται χρονικά από το 1923 έως τις μέρες μας.
- Ο Κώδικας εξετάζεται στη Βουλή σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 111 του ΚτΒ, σε μία μόνο συνεδρίαση της Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου, και ακολούθως εισάγεται στην Ολομέλεια.
Η δομή του Κώδικα
Ο Κώδικας χωρίζεται σε εννέα βασικά μέρη, τα οποία έχουν ως εξής:
α) Το Μέρος Α’, με τίτλο «Χωρικός Σχεδιασμός», περιέχει τους κανόνες του χωρικού σχεδιασμού και χωρίζεται σε επτά τμήματα. Αυτά αφορούν τις θεμελιώδεις έννοιες και τη δομή του συστήματος χωρικού σχεδιασμού, τον χωροταξικό σχεδιασμό, τον πολεοδομικό σχεδιασμό (μαζί με τις σχετικές εξουσιοδοτικές και μεταβατικές διατάξεις), τον σχεδιασμό μέσω ενεργού πολεοδομίας ή αστικού αναδασμού, τον σχεδιασμό και την πολεοδόμηση βάσει του ν.δ. της 17.7/16.8/1923, καθώς και ειδικές κατηγορίες πολεοδόμησης. Στις τελευταίες συγκαταλέγονται η πολεοδόμηση οικισμών που δημιουργήθηκαν έως τις 14.3.1983, περιοχών δεύτερης κατοικίας, και Περιοχών Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης (Π.Π.Α.Ι.Π.).
β) Το Μέρος Β’, με τίτλο «Αστικές Αναπλάσεις και Πολεοδομικοί Μηχανισμοί», χωρίζεται σε δύο τμήματα: το ένα αφορά τους κανόνες για τις αστικές αναπλάσεις και άλλες σχετικές ρυθμίσεις, και το δεύτερο τους πολεοδομικούς μηχανισμούς (δικαίωμα προτίμησης, δράσεις περιβαλλοντικής και πολεοδομικής εξισορρόπησης, μεταφορά συντελεστή δόμησης, ζώνες ειδικής ενίσχυσης και κινήτρων, ενοποίηση ακάλυπτων χώρων, παραχώρηση σε κοινή χρήση και τις σχετικές εξουσιοδοτικές διατάξεις).
γ) Το Μέρος Γ’, με τίτλο «Εφαρμογή Πολεοδομικών Σχεδίων», χωρίζεται σε τέσσερα τμήματα. Αυτά αφορούν αντίστοιχα την εισφορά σε γη και χρήμα καθώς και την πράξη εφαρμογής, την τακτοποίηση και προσκύρωση οικοπέδων, τις απαλλοτριώσεις για την υλοποίηση πολεοδομικών σχεδίων, και τους κοινόχρηστους χώρους σε σχέδια πόλης που εγκρίνονται με πρωτοβουλία των ιδιοκτητών.
δ) Το Μέρος Δ’, με τίτλο «Κανόνες δόμησης και χρήσης», περιλαμβάνει τις διατάξεις για τη δόμηση και τις χρήσεις οικοπέδων και γηπέδων. Χωρίζεται σε επτά τμήματα που ρυθμίζουν αντίστοιχα τους γενικούς κανόνες δόμησης, τη δόμηση σε οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων χωρίς πολεοδομικό σχέδιο (συμπεριλαμβανομένων των προ του 1923), την εκτός σχεδίου δόμηση, τις Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου (ΖΟΕ), τις απαγορεύσεις κατάτμησης ακινήτων, τις χρήσεις γης, και τη δόμηση σε παράκτιες περιοχές.
ε) Το Μέρος Ε’, με τίτλο «Πλαίσιο Δόμησης», υποδιαιρείται σε τέσσερα τμήματα που ρυθμίζουν αντίστοιχα τους κανόνες έκδοσης οικοδομικών αδειών, τις δομικές εργασίες σε ρυμοτομούμενα ακίνητα, την ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου και αυτοτελούς διηρημένης ιδιοκτησίας, καθώς και τον έλεγχο της δόμησης.
στ) Το Μέρος ΣΤ’, με τίτλο «Αντιμετώπιση αυθαίρετης δόμησης και υπερβάσεων δόμησης», διαθέτει τρία τμήματα. Αυτά καλύπτουν τους κανόνες για τη διαχείριση της αυθαίρετης δόμησης, την αυστηροποίηση του σχετικού νομικού πλαισίου, καθώς και τους κανόνες για υπερβάσεις δόμησης και αλλαγές χρήσης βάσει του ν. 3843/2010.
ζ) Το Μέρος Ζ’ περιλαμβάνει τις ρυθμίσεις που σχετίζονται με τις επικίνδυνες κατασκευές.
η) Το Μέρος Η’ αφορά ρυθμίσεις της αστικής πολιτικής και των εθνικών στρατηγικών σε πεδία όπως η αστική ανθεκτικότητα, η διαχείριση του κτιριακού αποθέματος, η προσβασιμότητα και η κλιματική αλλαγή.
θ) Τέλος, το Μέρος Θ’ διαθέτει επτά τμήματα που αφορούν αντίστοιχα τα συλλογικά όργανα χωροταξικού σχεδιασμού, τα συλλογικά όργανα πολεοδομικού σχεδιασμού, τα Αρχιτεκτονικά Συμβούλια, τις επιτροπές προσβασιμότητας, τις επιτροπές αυθαιρέτων, καθώς και μεταβατικές διατάξεις, τους πιστοποιημένους αξιολογητές και το ηλεκτρονικό μητρώο χωρικών μελετών.
- Στα παραρτήματα του Κώδικα, ο αναγνώστης μπορεί με ευκολία να εντοπίσει σε ποιο άρθρο έχει ενσωματωθεί μια παλαιότερη διάταξη ή ποιες διατάξεις κωδικοποιεί ένα συγκεκριμένο άρθρο.
- Αυτός ο Κώδικας, σε αντίθεση με τον παλαιότερο Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας (Κ.Β.Π.Ν.) του 1999, φιλοδοξεί να παραμείνει μόνιμα επίκαιρος, αφού όλες οι μελλοντικές νομοθετικές ρυθμίσεις για χωροταξία και πολεοδομία θα ενσωματώνονται απευθείας σε αυτόν μέσω τροποποιήσεων, προσθηκών ή καταργήσεων άρθρων του.
- Αξίζει, τέλος, να επισημανθεί πως αναμένεται να λειτουργήσει άμεσα η νέα ηλεκτρονική βάση νομικών δεδομένων στην επίσημη ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία θα φιλοξενεί τον Κώδικα. Μέσα από αυτή τη βάση, κάθε πολίτης θα μπορεί να έχει άμεση και δωρεάν πρόσβαση στις συνεχώς ενημερωμένες ρυθμίσεις του νέου Κώδικα.
17 Eρωταπαντήσεις για τον Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας
1.Τι είναι ο Κώδικας Χωροταξίας – Πολεοδομίας;
Είναι το αποτέλεσμα συγκέντρωσης, συστηματοποίησης και ενοποίησης όλης της ισχύουσας χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας σε έναν Κώδικα, προκειμένου να διευκολυνθούν η Διοίκηση και οι πολίτες στην ορθή και ταχεία γνώση και εφαρμογή της νομοθεσίας αυτής. Πρόκειται για ένα νομοθέτημα που αποτελείται από Πίνακα περιεχομένων, 477 άρθρα γενικής χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας και Παράρτημα Κωδικοποιητικών και Κωδικοποιούμενων Διατάξεων.
- Ποιους αφορά ο Κώδικας Χωροταξίας – Πολεοδομίας;
Ο Κώδικας Χωροταξίας – Πολεοδομίας αφορά ουσιαστικά όλους όσοι ζουν, εργάζονται ή χρησιμοποιούν τον χώρο στην καθημερινότητά τους. Δηλαδή κατοίκους, επαγγελματίες, επενδυτές, χρήστες υπηρεσιών, αλλά και φορείς όπως δήμους, περιβαλλοντικές οργανώσεις, επαγγελματικούς συλλόγους και επιχειρήσεις. Με απλά λόγια, οι κανόνες για το πώς οργανώνεται και χρησιμοποιείται ο χώρος επηρεάζουν άμεσα όσους εφαρμόζουν το δίκαιο και έμμεσα όλους τους πολίτες.
- Ποιο πρόβλημα επιλύει ο Κώδικας;
Ο Κώδικας δημιουργήθηκε για να βάλει τάξη στο μέχρι σήμερα πολύπλοκο και συχνά χαοτικό πλαίσιο της χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας.
Για χρόνια, οι σχετικοί κανόνες ήταν σκορπισμένοι σε πολλά διαφορετικά νομοθετήματα, με συνεχείς τροποποιήσεις, επικαλύψεις και ασάφειες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα διαφορετικές ερμηνείες και άνιση εφαρμογή του νόμου, αλλά και μεγάλες καθυστερήσεις για πολίτες, επαγγελματίες και υπηρεσίες.
Ο Κώδικας συγκεντρώνει και οργανώνει όλη αυτή τη νομοθεσία σε ένα ενιαίο και πιο κατανοητό πλαίσιο, σε πιο απλή γλώσσα, ώστε η εφαρμογή των κανόνων να γίνεται ενιαία, με μεγαλύτερη σαφήνεια, ταχύτητα και ασφάλεια για όλους.
- Ποιος είναι ο στόχος της κωδικοποίησης;
Ο στόχος της κωδικοποίησης είναι να κάνει τη χωροταξική και πολεοδομική νομοθεσία πιο ξεκάθαρη, εύκολα και δωρεάν προσβάσιμη και την εφαρμογή της ενιαία για όλους.
Πιο συγκεκριμένα, ο Κώδικας επιδιώκει:
να ενισχύσει την ασφάλεια δικαίου, ώστε οι κανόνες να εφαρμόζονται με σαφή και σταθερό τρόπο,
να διευκολύνει πολίτες και επαγγελματίες στην αναζήτηση και κατανόηση της νομοθεσίας,
να περιορίσει τη γραφειοκρατία και τις καθυστερήσεις,
να διασφαλίσει ότι οι ίδιοι κανόνες εφαρμόζονται με ενιαίο τρόπο σε όλη τη χώρα,
και, ως συνέπεια των παραπάνω, να μειωθούν οι αμφισβητήσεις, οι διαφορετικές ερμηνείες και οι υποθέσεις που καταλήγουν στη δικαιοσύνη.
- Πόσα νομοθετήματα κωδικοποιεί ο Κώδικας;
Στον Κώδικα περιλαμβάνονται διατάξεις 122 νόμων, 29 προεδρικών διαταγμάτων, 15 νομοθετικών διαταγμάτων, 4 βασιλικών διαταγμάτων, 3 αναγκαστικών νόμων, 7 Υπουργικών αποφάσεων, 1 πράξης νομοθετικού περιεχομένου, ήτοι συνολικά 181 νομοθετημάτων, ηλικίας έως και 103 ετών!
- Πότε ξεκίνησε και πόσο διήρκησε η κατάρτιση του Κώδικα;
Η κατάρτιση του Κώδικα ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2020 και ολοκληρώθηκε το 2026, έπειτα από μια πολυετή διαδικασία συλλογής, επεξεργασίας και συστηματοποίησης της χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας.
- Ποια η διαφοροποίησή του από τον Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας (Κ.Β.Π.Ν.);
Ο Κώδικας Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας του 1999 ήταν μια πρώτη προσπάθεια συγκέντρωσης της τότε ισχύουσας νομοθεσίας, όμως δεν επικαιροποιήθηκε ποτέ. Περιλάμβανε διατάξεις που ίσχυαν έως το 1997 και, με τις συνεχείς αλλαγές που ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια, γρήγορα ξεπεράστηκε και έχασε την πρακτική του αξία.
Επιπλέον, οι μεταγενέστερες τροποποιήσεις της νομοθεσίας γίνονταν εκτός του ίδιου του Κώδικα, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ξανά κατακερματισμός και σύγχυση. Έτσι, η κωδικοποίηση του 1999 κατέστη σταδιακά ανεπίκαιρη.
Ο νέος Κώδικας διαφοροποιείται γιατί σχεδιάστηκε ως ένα διαρκώς ενημερωνόμενο και «ζωντανό» νομοθετικό εργαλείο. Κάθε νέα αλλαγή στη χωροταξική και πολεοδομική νομοθεσία θα ενσωματώνεται πλέον απευθείας σε αυτόν, ώστε να παραμένει συνεχώς επίκαιρος, ενιαίος και λειτουργικός. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η συνοχή της νομοθεσίας και αποφεύγεται η επανάληψη του παλιού κατακερματισμού.
- Ο Κώδικας εισάγει νέο δίκαιο, αλλάζει τις ισχύουσες διατάξεις;
Ο Κώδικας περιλαμβάνει τις ισχύουσες διατάξεις νόμων και κανονιστικών πράξεων που αφορούν τη χωροταξική και πολεοδομική νομοθεσία. Δεν εισάγει, δηλαδή, νέες ρυθμίσεις, αλλά περιλαμβάνει, κωδικοποιημένο, ό,τι ισχύει ήδη.
- Ποιες νομοθετικές διατάξεις ενσωματώθηκαν στον Κώδικα;
Ο νέος Κώδικας συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο κείμενο σχεδόν το σύνολο της γενικής χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας αρμοδιότητας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Καλύπτει όλο το φάσμα του χωρικού και πολεοδομικού σχεδιασμού: από τον χωρικό σχεδιασμό, τις αστικές αναπλάσεις και την εφαρμογή πολεοδομικών σχεδίων, μέχρι τους κανόνες δόμησης και χρήσης, το πλαίσιο έκδοσης αδειών, την αντιμετώπιση της αυθαίρετης δόμησης και των υπερβάσεων δόμησης, τις επικίνδυνες οικοδομές, καθώς και ζητήματα αστικής πολιτικής, τομεακών εθνικών στρατηγικών και λειτουργίας συλλογικών οργάνων.
Με τα 477 άρθρα του και τη συστηματική οργάνωση της ύλης, αποτελεί πλέον ένα πλήρες και ενιαίο σημείο αναφοράς για τον τεχνικό και νομικό κόσμο.
Αντίθετα, στον Κώδικα δεν εντάχθηκαν ειδικές νομοθεσίες, όπως οι Βιομηχανικές Περιοχές (ΒΙ.ΠΕ.), οι τουριστικές επιχειρήσεις, τα ΕΣΧΑΣΕ,ΕΣΧΑΔΑ κ.λπ. Οι ρυθμίσεις αυτές παραμένουν ενταγμένες στα ειδικά νομοθετικά τους πλαίσια, ώστε να διατηρείται η συνοχή και η ορθή ερμηνεία τους. Η αποκοπή τους από το ευρύτερο κανονιστικό τους περιβάλλον θα δημιουργούσε ερμηνευτικά προβλήματα και κενά σε επιμέρους νομοθεσίες, όπως εκείνες που αφορούν τουριστικούς λιμένες, επιχειρηματικά πάρκα και άλλες ειδικές μορφές ανάπτυξης.
- Η κωδικοποίηση περιλαμβάνει σχέδια πόλεων, πολεοδομικές μελέτες ή εγκύκλιες οδηγίες;
Δεν έχουν συμπεριληφθεί στην κωδικοποίηση οι επιμέρους κανονιστικές ή γενικές ατομικές πράξεις (επιμέρους σχέδια πόλεων ή πολεοδομικές μελέτες), για τον λόγο ότι αυτές δεν έχουν γενική, αλλά τοπικά εντοπισμένη εφαρμογή. Και οι πράξεις αυτές θα εξακολουθούν να εφαρμόζονται, και μετά την κύρωση του Κώδικα, όχι μόνον ως προς το ατομικό τους σκέλος (χάραξη οικοδομικών και ρυμοτομικών γραμμών), αλλά και ως προς το κανονιστικό (όροι δόμησης και χρήσεις γης επιμέρους περιοχών). Επίσης, ο Κώδικας δεν περιλαμβάνει εγκύκλιες οδηγίες. Σε κάθε περίπτωση, οι εγκύκλιες οδηγίες που αφορούν στις διατάξεις που κωδικοποιούνται σε αυτών εξακολουθούν να ισχύουν και να εφαρμόζονται.
- Κωδικοποιούνται διατάξεις που έχουν κριθεί αντισυνταγματικές;
Δεν κωδικοποιούνται διατάξεις που έχουν κριθεί αντισυνταγματικές, αλλά έχουν συμπεριληφθεί στον Κώδικα διατάξεις για τη συνταγματικότητα των οποίων ενδέχεται να γεννώνται αμφιβολίες, εφόσον το ζήτημα δεν έχει κριθεί οριστικώς με δικαστική απόφαση.
- Πώς θα εντοπίσω σε ποιο άρθρο κωδικοποιήθηκε μια διάταξη;
Στο τέλος του Κώδικα περιλαμβάνεται σε Παράρτημα Χρονολογικός Πίνακας που περιλαμβάνει στην πρώτη στήλη τις κωδικοποιούμενες διατάξεις των νομοθετημάτων κατά χρονολογική σειρά και στη δεύτερη στήλη τις κωδικοποιητικές διατάξεις. Από τον πίνακα αυτό είναι εύκολος ο εντοπισμός του άρθρου στο οποίο κωδικοποιήθηκε μια ρύθμιση.
- Ποιες διατάξεις καταργούνται με τον Κώδικα;
Από την έναρξη ισχύος του Κώδικα καταργούνται οι κωδικοποιούμενες διατάξεις που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα Α και ειδικότερα στον Πίνακα αντιστοίχισης των κωδικοποιητικών με τις κωδικοποιούμενες διατάξεις που συνοδεύει τον Κώδικα. Συνοπτικά, ό,τι κωδικοποιείται καταργείται και αποτελεί πλέον μέρος του Κώδικα. Ό,τι δεν κωδικοποιείται δεν καταργείται.
- Από πότε αρχίζει η ισχύς του Κώδικα; Θα υπάρχει μεταβατικό διάστημα κατά το οποίο θα ισχύει ο Κώδικας παράλληλα με άλλα νομοθετήματα;
Η ισχύς του Κώδικα αρχίζει από τη δημοσίευση του σε ΦΕΚ. Δεν προβλέπεται μεταβατικό διάστημα παράλληλης ισχύος του Κώδικα και των νομοθετημάτων που κωδικοποιεί. Ωστόσο, θα βρίσκονται παράλληλα με την ισχύ του Κώδικα οι διατάξεις που δεν κωδικοποιούνται σε αυτόν, π.χ. λόγω του ειδικού τους χαρακτήρα.
- Πώς μπορώ να αναζητήσω όρους μέσα στον Κώδικα;
Η αναζήτηση όρων πλέον είναι εξαιρετικά εύκολη, καθώς οι ρυθμίσεις από 181 νομοθετήματα συγκεντρώνονται πλέον σε ένα ενιαίο αρχείο.
- Ο νέος Κώδικας θα είναι προσβάσιμος σε κάθε πολίτη;
Οι πολίτες θα έχουν δωρεάν και άμεση πρόσβαση στον Κώδικα από τη δημοσίευσή του. Το κείμενο θα είναι διαθέσιμο μέσω της ιστοσελίδας του Εθνικού Τυπογραφείου, με αναζήτηση βάσει του αριθμού ΦΕΚ, αλλά κυρίως μέσω της νέας ηλεκτρονικής βάσης νομικών δεδομένων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Για πρώτη φορά δημιουργείται μια σύγχρονη, διαρκώς επικαιροποιούμενη ψηφιακή βάση χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας, η οποία θα συγκεντρώνει σε ένα σημείο το σύνολο του ισχύοντος πλαισίου. Η βάση θα λειτουργεί ως ένα εύχρηστο και διαδραστικό εργαλείο αναζήτησης, με δυνατότητες γρήγορης πλοήγησης και άμεσης πρόσβασης στις ισχύουσες διατάξεις.
Κάθε νέα νομοθετική μεταβολή θα ενσωματώνεται απευθείας στον Κώδικα, ώστε πολίτες, μηχανικοί, νομικοί, επενδυτές και δημόσιες υπηρεσίες να έχουν πάντα πρόσβαση στο ισχύον και ενημερωμένο κείμενο.
- Πώς καταρτίστηκε ο Κώδικας;
Ο Κώδικας καταρτίστηκε από Ειδική Επιτροπή με μέλη εγνωσμένου κύρους στο αντικείμενο της πολεοδομικής και χωροταξικής νομοθεσίας. Ειδικότερα, χρέη Προέδρου της Επιτροπής εκτέλεσε ο κ. Μενουδάκος, επίτιμος Πρόεδρος του ΣτΕ, ενώ στην Επιτροπή μετείχαν λειτουργοί του ΣτΕ και του ΝΣΚ, Καθηγητές ΑΕΙ, δικηγόροι, επιστήμονες εξειδικευμένοι σε θέματα χωροταξίας και πολεοδομίας και προϊστάμενοι Διευθύνσεων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Σημαντική υπήρξε επίσης η συμβολή της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας στην προώθηση και ολοκλήρωση του εγχειρήματος, από το 2019 μέχρι σήμερα. Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στον αείμνηστο Νίκο Ταγαρά, Υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας με αρμοδιότητα τα θέματα χωροταξίας και πολεοδομίας, ο οποίος υποστήριξε καθοριστικά, με συνέπεια και προσωπικό ενδιαφέρον, την προσπάθεια κωδικοποίησης, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην προώθηση και υλοποίηση του εγχειρήματος αυτού.
