Δόθηκε το πράσινο φως για τη σύσταση της Κυβερνητικής Επιτροπής για την Πυρηνική Ενέργεια, καθώς εκδόθηκε η Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου που καθορίζει τη συγκρότηση, τις αρμοδιότητες και τον τρόπο λειτουργίας της. Η εξέλιξη ανοίγει ουσιαστικά το επόμενο στάδιο της συζήτησης για την πιθανή ένταξη της πυρηνικής ενέργειας στον μακροπρόθεσμο ενεργειακό σχεδιασμό της χώρας.
Βασική αποστολή της Επιτροπής είναι να εξετάσει τις θεσμικές, τεχνικές, οικονομικές, ενεργειακές και γεωπολιτικές παραμέτρους και να καταλήξει σε τεκμηριωμένη εισήγηση προς το Υπουργικό Συμβούλιο για το εάν η Ελλάδα θα πρέπει να προχωρήσει ή όχι στην ανάπτυξη εθνικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας.
Η Επιτροπή αναλαμβάνει τον ρόλο του Nuclear Energy Programme Implementing Organization (NEPIO), σύμφωνα με τις διαδικασίες της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA), και καλείται μέσα σε 24 μήνες να ολοκληρώσει την Τελική Έκθεση προς το Υπουργικό Συμβούλιο. Στο πλαίσιο αυτό θα αξιολογήσει 19 επιμέρους κατηγορίες ζητημάτων, θα εκπονήσει προμελέτες σκοπιμότητας και οδικό χάρτη, ενώ θα εξετάσει τόσο συμβατικούς αντιδραστήρες όσο και μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMRs), καθώς και πιθανές εφαρμογές της πυρηνικής ενέργειας στη ναυτιλία, στα μη διασυνδεδεμένα νησιά, στη βιομηχανία και στα data centers.
Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με την απόφαση, η Επιτροπή είναι αρμόδια να:
α) αξιολογήσει τη θέση της χώρας, μέσω ανάλυσης θεσμικών ελλείψεων (gap analysis) στις δεκαεννέα (19) επιμέρους κατηγορίες ζητημάτων που αναφέρει η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας στα Έγγραφα που αναφέρονται στο τρίτο εδάφιο της παρ. 1 και να προετοιμάσει τα επιμέρους τεχνικά κείμενα («παραδοτέα») που συστήνει η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας για κάθε μια κατηγορία ζητημάτων,
γ) εκπονήσει οδικό χάρτη με τα βήματα που θα απαιτηθούν, αν η χώρα αποφασίσει να προχωρήσει στην ανάπτυξη εθνικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας, περιγράφοντας τις απαιτούμενες ενέργειες και δράσεις για την κάλυψη των κενών εντός συγκεκριμένων χρονοδιαγραμμάτων,
δ) εκπονήσει, εντός είκοσι τεσσάρων (24) μηνών από τη σύστασή της, την Τελική Έκθεση, η οποία υποβάλλεται στο Υπουργικό Συμβούλιο και περιέχει:
δα) παρουσίαση των αποτελεσμάτων της ανάλυσης θεσμικών ελλείψεων (gap analysis) στις δεκαεννέα (19) επιμέρους κατηγορίες ζητημάτων,
δβ) σύνοψη των προ-μελετών σκοπιμότητας,
δγ) οδικό χάρτη για την ανάπτυξη εθνικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας, και
δδ) τεχνική εισήγηση προς τα αρμόδια όργανα της Ελληνικής Δημοκρατίας για την έναρξη ή μη εθνικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας,
ε) συντονίζει τους εμπλεκόμενους φορείς και να μεριμνά για τη διενέργεια των απαιτούμενων μελετών και προπαρασκευαστικών ενεργειών,
στ) παρέχει συνδρομή προς τον Πρωθυπουργό και τα άλλα αρμόδια όργανα της Ελληνικής Δημοκρατίας στις συζητήσεις και διαβουλεύσεις για θέματα πυρηνικής ενέργειας με τρίτες χώρες, διεθνείς ή ευρωπαϊκούς οργανισμούς, φορείς και θεσμούς,
ζ) ενημερώνει το Υπουργικό Συμβούλιο, όποτε ζητηθεί, για την πρόοδο των εργασιών της και κάθε θέμα αρμοδιότητάς της,
η) εκπροσωπεί την Ελλάδα για θέματα πυρηνικής ενέργειας ενώπιον της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, των αρμόδιων για την πυρηνική ενέργεια οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Διεθνούς Οργα νισμού Ενέργειας και κάθε άλλου διεθνούς ή ευρωπαϊκού οργανισμού, φορέα, οργάνου ή θεσμού.
Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, η Επιτροπή δύναται, ιδίως, να:
α) προβαίνει σε αξιολόγηση των γεωπολιτικών, ενεργειακών και οικονομικών παραμέτρων που επηρεάζουν την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο και τον τρόπο με τον οποίο αυτές αποτυπώνονται στη χώρα,
β) προβαίνει σε αξιολόγηση της δυνατότητας προώθησης πολιτικών για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέρ γειας από πυρηνική ενέργεια, μέσω της ενσωμάτωσής τους στον κυβερνητικό σχεδιασμό, γ) διενεργεί τις απαιτούμενες μελέτες και αναλύσεις εναλλακτικών τεχνολογικών επιλογών, όπως συμβατικοί αντιδραστήρες και μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMRs) ως προς το κόστος, την ασφάλεια, την ωριμότητα και τη συμβατότητά τους με το ενεργειακό μίγμα της χώρας,
δ) διερευνά τη δυνατότητα εφαρμογής της πυρηνικής ενέργειας σε ειδικές κατηγορίες χρήσεων, όπως στη ναυτιλία, μη διασυνδεδεμένα νησιά, μικροδίκτυα, βιομηχανία και κέντρα δεδομένων, ε) εντοπίζει νομοθετικές ή κανονιστικές παρεμβάσεις που απαιτούνται σύμφωνα με το εθνικό, ενωσιακό και διεθνές δίκαιο και να διαμορφώνει σχέδια εργασίας σε συνεργασία με τα αρμόδια Υπουργεία αναφορικά με το περιεχόμενό τους, στ) προτείνει στο Υπουργικό Συμβούλιο μέτρα για τη διακυβέρνηση της διαδικασίας εκπόνησης και υλο ποίησης εθνικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας σε περίπτωση απόφασης έναρξης της Φάσης 2,
ζ) διενεργεί μελέτες και να προετοιμάζει προτάσεις προς το Υπουργικό Συμβούλιο αναφορικά με τη χάραξη στρατηγικής για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα, όπως, επίσης, και τη στρατηγική διαχείρισης για τον κύκλο του καυσίμου,
η) προβαίνει στον σχεδιασμό και την προώθηση προτάσεων προς το Υπουργικό Συμβούλιο για πολιτικές και δράσεις σχετικές με την πυρηνική ενέργεια,
θ) αξιολογεί και να προτείνει προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας προσθήκες και συμπληρώσεις στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, που προβλέπεται στην περ. β) του άρθρου 2, σε συνδυασμό με το άρθρο 5 της υπ’ αρ. 31/30.9.2019 (Α’ 147) Πράξης Υπουργικού Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις υπ’ αρ. 31/18.7.2021 (Α’ 127) και 29/27.11.2023 (Α’ 197) Πράξεις Υπουργικού Συμβουλίου, αναφορικά με την πυρηνική ενέργεια,
ι) διενεργεί και να συντονίζει τις διαβουλεύσεις σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.
Η Επιτροπή συνεδριάζει τακτικά κάθε δύο μήνες και έκτακτα, όποτε το κρίνει αναγκαίο ο Πρόεδρός της ή όταν το ζητήσει ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ύστερα από πρόσκληση του Προέδρου της, η οποία περιλαμβάνει τα θέματα της ημερήσιας διάταξης.
Δείτε ΕΔΩ το σχετικό ΦΕΚ
Τσάφος: Σημαντικό ορόσημο και το πρώτο θεσμικό βήμα
Σε ανάρτησή του ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος «Είναι ένα πολύ σημαντικό ορόσημο και το πρώτο θεσμικό βήμα σε ένα δρόμο που θα μπορούσε να οδηγήσει στην αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα. Σε αυτό το στάδιο, η Επιτροπή έχει δύο σκοπούς. Πρώτον, να αναβαθμίσει το δημόσιο διάλογο και την γνώση διαφόρων φορέων σχετικά με την πυρηνική ενέργεια ώστε να υπάρχει μια συναντίληψη των βασικών παραμέτρων του τι σημαίνει πυρηνική ενέργεια – να μιλάμε με πραγματικά δεδομένα από την εμπειρία άλλων χωρών αντί να βασιζόμαστε σε προκαταλήψεις και σε μισές αλήθειες. Δεύτερον, η Επιτροπή θα εξετάσει βασικά ερωτήματα, όπως: ταιριάζει η πυρηνική τεχνολογία στο ενεργειακό μείγμα της χώρας, υπό ποιες παραδοχές θα μπορούσε να μειώσει το κόστος για τους καταναλωτές, τι άλλα οφέλη έχει (π.χ., ενεργειακή ασφάλεια), πως θα οργανώναμε και θα χρηματοδοτούσαμε ένα τέτοιο εγχείρημα, τι ρίσκα εμπεριέχει και πως θα τα αντιμετωπίσουμε, ποια είναι τα θεσμικά, ρυθμιστικά και νομικά κενά που πρέπει να καλύψουμε, ποιο είναι ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση ενός προγράμματος, και ποια είναι τα ορόσημα σε αυτή την πορεία; Πολλά ερωτήματα – και πολλή δουλεία. Αλλά ξεκινάμε – γιατί οφείλουμε να εξετάσουμε όλες τις τεχνολογικές λύσεις που θα μπορούσαν να κάνουν καλό στη χώρα».
Όπως έγραφε χθες το energygame.gr ο οδικός χάρτης που έχει μπροστά της η Ελλάδα δεν χαράσσεται από μηδενική βάση. Η κυβέρνηση έχει ήδη δηλώσει ότι η προσέγγιση θα ακολουθήσει τη μεθοδολογία Milestones Approach του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, η οποία χρησιμοποιείται από χώρες που εξετάζουν την είσοδό τους στην πυρηνική ηλεκτροπαραγωγή. Το πλαίσιο χωρίζει τη διαδρομή σε τρεις διακριτές φάσεις, από την αρχική πολιτική και τεχνική αξιολόγηση έως την κατασκευή και τη λειτουργία ενός σταθμού.
Η πρώτη φάση είναι αυτή στην οποία βρίσκεται σήμερα η Ελλάδα. Πρόκειται ουσιαστικά για το στάδιο του «θέλω ή δεν θέλω να αποκτήσω πυρηνικό πρόγραμμα». Εξετάζονται η σκοπιμότητα, οι δεσμεύσεις που συνεπάγεται μια τέτοια επιλογή, οι ανάγκες του συστήματος και η δυνατότητα του κράτους να υποστηρίξει ένα εγχείρημα με ορίζοντα δεκαετιών. Το τέλος αυτής της διαδικασίας δεν προδικάζει θετική απόφαση. Το ζητούμενο είναι η χώρα να διαθέτει τα δεδομένα ώστε να μπορεί να αποφασίσει τεκμηριωμένα αν θα προχωρήσει ή όχι.
Ο τρίτος σταθμός είναι η υλοποίηση: κατασκευή, ολοκλήρωση των αναγκαίων θεσμικών και τεχνικών υποδομών, δοκιμές και τελικά ετοιμότητα για λειτουργία. Πρόκειται για ένα σημείο από το οποίο η Ελλάδα απέχει ακόμη πολύ. Η επίσημη κυβερνητική περιγραφή της διαδικασίας είναι άλλωστε σαφής: η δεύτερη φάση καταλήγει στην ετοιμότητα για προκήρυξη προσφορών για τον πρώτο σταθμό και η τρίτη στην ετοιμότητα για τη λειτουργία του.
Πριν όμως η συζήτηση φτάσει σε αντιδραστήρες, επενδύσεις και τοποθεσίες, προηγείται μια μεγάλη δουλειά θεσμικής και τεχνικής προετοιμασίας. Η νέα Επιτροπή καλείται καταρχάς να οργανώσει τον δημόσιο διάλογο γύρω από ένα θέμα που στην Ελλάδα παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστο και, λόγω της φύσης του, γεννά εύλογες ανησυχίες.
