Στην πρώτη οργανωμένη φάση διερεύνησης της πυρηνικής ενέργειας περνά η Ελλάδα, με την απόφαση για τη συγκρότηση της Κυβερνητικής Επιτροπής για την Πυρηνική Ενέργεια να έχει καθαρογραφεί και να απομένουν πλέον οι υπογραφές για να ενεργοποιηθεί το νέο σχήμα, όπως έχει γράψει το energygame.gr. Το «πράσινο φως» είχε δοθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο στις 30 Ιουλίου, όταν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος εισηγήθηκαν τη σύσταση, συγκρότηση και λειτουργία της Επιτροπής.
Η εξέλιξη δεν ισοδυναμεί με απόφαση για την κατασκευή πυρηνικού σταθμού. Αντίθετα, ανοίγει έναν κύκλο προεργασίας που θα πρέπει να απαντήσει πρώτα στο θεμελιώδες ερώτημα: εάν η πυρηνική ενέργεια έχει θέση στο μελλοντικό ενεργειακό σύστημα της χώρας και, εφόσον η απάντηση είναι θετική, υπό ποιες τεχνικές, οικονομικές, θεσμικές και χρηματοδοτικές προϋποθέσεις θα μπορούσε να στηθεί ένα τέτοιο εγχείρημα.
Η απόφαση βρίσκεται, σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, σε ώριμο στάδιο για υπογραφή, χωρίς πάντως να έχει δοθεί δεσμευτική ημερομηνία. Όπως έχει επισημανθεί από την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ, με την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας θα αρχίσει ουσιαστικά η δουλειά της Επιτροπής, η οποία θα λειτουργεί σε συνδυασμό με τεχνικό βραχίονα.
Από το «ναι ή όχι» έως τη λειτουργία
Ο οδικός χάρτης που έχει μπροστά της η Ελλάδα δεν χαράσσεται από μηδενική βάση. Η κυβέρνηση έχει ήδη δηλώσει ότι η προσέγγιση θα ακολουθήσει τη μεθοδολογία Milestones Approach του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, η οποία χρησιμοποιείται από χώρες που εξετάζουν την είσοδό τους στην πυρηνική ηλεκτροπαραγωγή. Το πλαίσιο χωρίζει τη διαδρομή σε τρεις διακριτές φάσεις, από την αρχική πολιτική και τεχνική αξιολόγηση έως την κατασκευή και τη λειτουργία ενός σταθμού.
Η πρώτη φάση είναι αυτή στην οποία βρίσκεται σήμερα η Ελλάδα. Πρόκειται ουσιαστικά για το στάδιο του «θέλω ή δεν θέλω να αποκτήσω πυρηνικό πρόγραμμα». Εξετάζονται η σκοπιμότητα, οι δεσμεύσεις που συνεπάγεται μια τέτοια επιλογή, οι ανάγκες του συστήματος και η δυνατότητα του κράτους να υποστηρίξει ένα εγχείρημα με ορίζοντα δεκαετιών. Το τέλος αυτής της διαδικασίας δεν προδικάζει θετική απόφαση. Το ζητούμενο είναι η χώρα να διαθέτει τα δεδομένα ώστε να μπορεί να αποφασίσει τεκμηριωμένα αν θα προχωρήσει ή όχι.
Μόνο στην περίπτωση θετικής απόφασης ανοίγει η δεύτερη φάση, κατά την οποία ένα πυρηνικό πρόγραμμα σχεδιάζεται και ωριμάζει σε πολύ μεγαλύτερο βάθος. Εκεί μπαίνουν πλέον στο τραπέζι το ρυθμιστικό και νομικό πλαίσιο, η προετοιμασία για την αδειοδότηση, η χρηματοδότηση, η επιλογή τεχνολογίας και η δυνατότητα να ζητηθούν συγκεκριμένες προσφορές από την αγορά.
Ο τρίτος σταθμός είναι η υλοποίηση: κατασκευή, ολοκλήρωση των αναγκαίων θεσμικών και τεχνικών υποδομών, δοκιμές και τελικά ετοιμότητα για λειτουργία. Πρόκειται για ένα σημείο από το οποίο η Ελλάδα απέχει ακόμη πολύ. Η επίσημη κυβερνητική περιγραφή της διαδικασίας είναι άλλωστε σαφής: η δεύτερη φάση καταλήγει στην ετοιμότητα για προκήρυξη προσφορών για τον πρώτο σταθμό και η τρίτη στην ετοιμότητα για τη λειτουργία του.
Τρεις άμεσες δουλειές για την Επιτροπή
Πριν όμως η συζήτηση φτάσει σε αντιδραστήρες, επενδύσεις και τοποθεσίες, προηγείται μια μεγάλη δουλειά θεσμικής και τεχνικής προετοιμασίας. Η νέα Επιτροπή καλείται καταρχάς να οργανώσει τον δημόσιο διάλογο γύρω από ένα θέμα που στην Ελλάδα παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστο και, λόγω της φύσης του, γεννά εύλογες ανησυχίες.
Στο επίκεντρο θα βρεθούν ερωτήματα που αφορούν άμεσα την κοινωνία: τι συνεπάγεται η διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων, πώς αντιμετωπίζεται ο κίνδυνος ατυχήματος, ποιες δικλίδες ασφαλείας απαιτούνται και τι σημαίνει η εγκατάσταση πυρηνικού σταθμού σε μια σεισμογενή χώρα. Σε αυτή την πρώτη περίοδο δεν πρόκειται κατ’ ανάγκην να παραχθεί νέα πρωτογενής επιστημονική έρευνα. Στόχος είναι να συγκεντρωθεί και να αξιολογηθεί η υφιστάμενη διεθνής γνώση, ώστε η πολιτεία να μπορεί να δίνει τεκμηριωμένες απαντήσεις στα βασικά ερωτήματα.
Το δεύτερο σκέλος αφορά το εσωτερικό της ίδιας της κυβέρνησης. Ένα πυρηνικό πρόγραμμα δεν είναι υπόθεση ενός υπουργείου. Αγγίζει την ενεργειακή και οικονομική πολιτική, την υγεία, την πολιτική προστασία, την εθνική ασφάλεια, την εκπαίδευση, τις υποδομές και τις διεθνείς σχέσεις. Η λογική της διυπουργικής δομής είναι ακριβώς να δημιουργηθεί κοινή γνώση και ενιαία αντίληψη για το τι συνεπάγεται μια τέτοια επιλογή και τι θα απαιτούσε, εφόσον προχωρούσε, από κάθε κομμάτι του κρατικού μηχανισμού.
Το τρίτο και πιο χειροπιαστό πεδίο αφορά την τεχνική δουλειά. Η ομάδα θα πρέπει σταδιακά να περάσει από τη γενική συζήτηση στα πραγματικά επιχειρησιακά ερωτήματα, αρχίζοντας να αποτυπώνει ποιες τεχνολογίες υπάρχουν, ποιοι προμηθευτές δραστηριοποιούνται διεθνώς και σε ποιο βαθμό έχουν ωριμάσει οι λύσεις που προσφέρουν.
Στο μικροσκόπιο τεχνολογίες και vendors
Ένα από τα πρώτα βήματα θα είναι η χαρτογράφηση των vendors, δηλαδή των εταιρειών που αναπτύσσουν πυρηνικές τεχνολογίες. Η αγορά δεν είναι ενιαία: υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις, διαφορετικά επίπεδα τεχνολογικής ωριμότητας και προτάσεις από αμερικανικούς, καναδικούς, γαλλικούς, βρετανικούς και άλλους ομίλους.
Διαβάστε περισσότερα στο energygame.gr
