Γ.Δ.
1015.48 +1,14%
ACAG
0,00%
13.42
CENER
+3,95%
3.68
CNLCAP
0,00%
7.7
DIMAND
0,00%
14
TITC
+1,69%
14.44
ΑΑΑΚ
0,00%
9.5
ΑΑΑΠ
0,00%
5.8
ΑΒΑΞ
-0,11%
0.909
ΑΒΕ
0,00%
0.536
ΑΔΜΗΕ
+3,39%
1.95
ΑΕΓΕΚ
0,00%
0.035
ΑΚΡΙΤ
0,00%
0.5
ΑΛΜΥ
+0,49%
2.07
ΑΛΦΑ
+1,01%
1.2
ΑΝΔΡΟ
0,00%
6.4
ΑΝΕΚ
0,00%
0.19
ΑΝΕΠ
0,00%
0.072
ΑΝΕΠΟ
0,00%
0.264
ΑΡΑΙΓ
+2,23%
6.43
ΑΣΚΟ
+0,47%
2.16
ΑΣΤΑΚ
-3,05%
7.62
ΑΤΕΚ
0,00%
0.33
ΑΤΡΑΣΤ
+2,17%
4.7
ΑΤΤ
+2,31%
0.1508
ΑΤΤΙΚΑ
0,00%
2.38
ΒΑΡΓ
0,00%
0.11
ΒΑΡΝΗ
0,00%
0.18
ΒΙΟ
+5,02%
4.6
ΒΙΟΚΑ
+1,88%
1.63
ΒΙΟΣΚ
-0,29%
0.694
ΒΙΟΤ
0,00%
0.25
ΒΙΣ
0,00%
0.31
ΒΙΣΔ
0,00%
0.7
ΒΟΣΥΣ
+5,77%
2.2
ΓΕΒΚΑ
+4,17%
1.25
ΓΕΚΤΕΡΝΑ
+1,49%
12.26
ΔΑΙΟΣ
0,00%
3.2
ΔΕΗ
+0,35%
7.27
ΔΙΟΝ
0,00%
0.11
ΔΟΜΙΚ
+3,24%
0.828
ΔΟΥΡΟ
0,00%
0.25
ΔΡΟΜΕ
+0,59%
0.339
ΕΒΡΟΦ
-4,75%
0.802
ΕΕΕ
+1,14%
22.24
ΕΚΤΕΡ
+4,92%
1.6
ΕΛΒΕ
-0,82%
4.82
ΕΛΒΙΟ
0,00%
2.6
ΕΛΓΕΚ
-1,91%
0.41
ΕΛΙΝ
+0,52%
1.92
ΕΛΛ
0,00%
17
ΕΛΛΑΚΤΩΡ
+0,23%
2.185
ΕΛΠΕ
+2,97%
7.62
ΕΛΣΤΡ
+5,68%
2.42
ΕΛΤΟΝ
+1,36%
2.24
ΕΛΧΑ
+1,72%
1.77
ΕΝΤΕΡ
-0,77%
3.86
ΕΠΙΛΚ
0,00%
0.135
ΕΠΣΙΛ
+1,81%
6.74
ΕΣΥΜΒ
0,00%
0.63
ΕΤΕ
-0,02%
4.315
ΕΥΑΠΣ
+0,56%
3.58
ΕΥΔΑΠ
+2,04%
6.99
ΕΥΡΩΒ
+1,45%
1.191
ΕΧΑΕ
0,00%
3.82
ΙΑΤΡ
-0,30%
1.68
ΙΚΤΙΝ
+1,25%
0.568
ΙΛΥΔΑ
+0,87%
1.16
ΙΝΚΑΤ
-2,23%
1.58
ΙΝΚΑΤΔ
0,00%
0.368
ΙΝΛΙΦ
0,00%
3.86
ΙΝΛΟΤ
-1,54%
0.64
ΙΝΤΕΚ
0,00%
3.75
ΙΝΤΕΡΚΟ
+1,54%
6.6
ΙΝΤΕΤ
-0,93%
1.06
ΙΝΤΚΑ
-0,65%
1.838
ΚΑΜΠ
-1,59%
2.48
ΚΑΡΕΛ
0,00%
312
ΚΕΚΡ
-2,64%
1.252
ΚΕΠΕΝ
-4,35%
2.2
ΚΛΜ
+2,99%
0.69
ΚΟΡΔΕ
+1,03%
0.49
ΚΟΥΑΛ
-0,61%
0.489
ΚΟΥΕΣ
+0,96%
5.25
ΚΡΕΚΑ
0,00%
0.216
ΚΡΙ
-2,86%
6.12
ΚΤΗΛΑ
0,00%
1.66
ΚΥΡΙΟ
+1,78%
1.145
ΛΑΒΙ
+0,22%
0.456
ΛΑΜΔΑ
-0,41%
6.1
ΛΑΜΨΑ
0,00%
20.6
ΛΑΝΑΚ
+0,43%
0.94
ΛΕΒΚ
0,00%
0.226
ΛΕΒΠ
0,00%
0.266
ΛΙΒΑΝ
0,00%
0.15
ΛΟΓΟΣ
0,00%
1.065
ΛΟΥΛΗ
+3,73%
2.5
ΛΥΚ
-2,69%
2.53
ΜΑΘΙΟ
-2,01%
0.73
ΜΕΒΑ
0,00%
2.74
ΜΕΝΤΙ
-0,28%
3.59
ΜΕΡΚΟ
+1,70%
47.8
ΜΙΓ
+8,67%
0.0489
ΜΙΝ
+8,44%
0.488
ΜΛΣ
0,00%
0.57
ΜΟΗ
+1,99%
22.54
ΜΟΝΤΑ
+2,87%
0.716
ΜΟΤΟ
+0,43%
2.33
ΜΟΥΖΚ
-0,29%
0.692
ΜΠΕΛΑ
+1,57%
16.77
ΜΠΛΕΚΕΔΡΟΣ
+0,45%
2.25
ΜΠΟΚΑ
0,00%
0.026
ΜΠΟΠΑ
0,00%
0.057
ΜΠΡΙΚ
+0,51%
1.96
ΜΠΤΚ
0,00%
0.62
ΜΥΤΙΛ
+2,94%
23.8
ΝΑΚΑΣ
0,00%
2.3
ΝΑΥΠ
0,00%
1.12
ΞΥΛΚ
+1,35%
0.225
ΞΥΛΠ
+15,38%
0.24
ΟΛΘ
+0,42%
24
ΟΛΠ
+1,28%
17.44
ΟΛΥΜΠ
-2,78%
2.1
ΟΠΑΠ
+1,04%
13.6
ΟΤΕ
+2,74%
15
ΟΤΟΕΛ
-0,19%
10.28
ΠΑΙΡ
+0,67%
0.906
ΠΑΠ
+0,40%
2.49
ΠΕΙΡ
+0,25%
1.82
ΠΕΤΡΟ
-0,33%
6.1
ΠΛΑΘ
+1,50%
4.395
ΠΛΑΙΣ
0,00%
4.58
ΠΛΑΚΡ
0,00%
15.5
ΠΡΔ
0,00%
0.59
ΠΡΕΜΙΑ
+1,39%
1.095
ΠΡΟΝΤΕΑ
0,00%
7.95
ΠΡΟΦ
-0,69%
2.88
ΡΕΒΟΙΛ
+2,78%
1.295
ΣΑΡ
-0,67%
7.45
ΣΑΡΑΝ
0,00%
1.18
ΣΑΤΟΚ
-5,77%
0.0245
ΣΕΝΤΡ
0,00%
0.304
ΣΙΔΜΑ
+5,93%
2.5
ΣΠΕΙΣ
-0,95%
6.26
ΣΠΙ
-0,63%
0.632
ΣΠΥΡ
+5,26%
0.2
ΤΕΝΕΡΓ
-1,07%
20.28
ΤΖΚΑ
-0,79%
1.88
ΤΡΑΣΤΟΡ
0,00%
1.03
ΥΑΛΚΟ
+7,27%
0.236
ΦΙΕΡ
+2,28%
0.448
ΦΛΕΞΟ
+4,35%
8.4
ΦΡΙΓΟ
+6,00%
0.106
ΦΡΛΚ
0,00%
3.7
ΦΦΓΚΡΠ
0,00%
4.8
ΧΑΙΔΕ
+6,00%
0.53
Γιάννης Μαστρογεωργίου
Ειδικός Γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού
Google News icon
Ακολουθήστε το Powergame.gr στο Google News για άμεση και έγκυρη οικονομική ενημέρωση!

Οι μεσομακροπρόθεσμες επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης στην ευρωπαϊκή οικονομία

Γιάννης Μαστρογεωργίου
Ειδικός Γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού

Πέρα από τις προφανείς, άμεσες συνέπειες της ενεργειακής κρίσης στην Ευρώπη, όπως είναι η αύξηση των τιμών ρεύματος, φυσικού αερίου και πετρελαίου για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, καθώς και η συνεπαγόμενη αύξηση των τιμών των υπόλοιπων καταναλωτικών αγαθών, επιβάλλεται πλέον να μας απασχολήσουν και οι πιθανές μεσομακροπρόθεσμες συνέπειες που αυτή έχει συνολικά στην ευρωπαϊκή οικονομία.

Ανταγωνιστικότητα

Η παράταση των αυξημένων τιμών ενέργειας, και ιδίως του φυσικού αερίου, που επηρεάζει άμεσα ένα μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας υλικών όπως χημικών, χάλυβα, λιπασμάτων, κεραμικών, και έμμεσα σχεδόν όλη την ευρωπαϊκή βιομηχανία, κάνει τα ευρωπαϊκά προϊόντα λιγότερο ανταγωνιστικά στις διεθνείς αγορές, σε σχέση με τα αντίστοιχα αμερικανικά ή ασιατικά. Ορισμένοι κατασκευαστές θα επιδιώξουν ίσως να αντικαταστήσουν μέρος των πρώτων υλών ή των ενδιάμεσων υλικών τους με φθηνότερα εισαγόμενα, ώστε να μειώσουν το κόστος παραγωγής, ωστόσο και αυτή η κίνηση θα αναστατώσει περαιτέρω τις εμπορικές ισορροπίες. Όπως είναι αυτονόητο σε μια παγκοσμιοποιημένη οικονομία, εφόσον διαρκέσουν οι υψηλές τιμές στην ενέργεια, τότε οι παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες θα αρχίσουν να αναδιατάσσονται, καθώς η ζήτηση θα στραφεί σε φθηνότερα, μη ευρωπαϊκά προϊόντα. Και αν η κρίση στις τιμές της ενέργειας στην Ευρώπη διαρκέσει αρκετά χρόνια, τότε είναι ορατό το ενδεχόμενο αυτές οι αλλαγές να εδραιωθούν και να σημειωθεί μόνιμη ζημιά στην ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.

Δημόσιο χρέος

Τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη, διαρκούσης της ενεργειακής κρίσης, έχουν εφαρμόσει διάφορα συστήματα επιδότησης των τιμολογίων ρεύματος, πετρελαίου θέρμανσης και φυσικού αερίου, ώστε τα νοικοκυριά να μπορούν να έχουν πρόσβαση στα παραπάνω αγαθά σε τιμές μη απαγορευτικές. Άλλες παρεμβάσεις (όπως λ.χ. στη Γερμανία) περιλαμβάνουν την εθνικοποίηση του μεγαλύτερου παρόχου ηλεκτρικής ενέργειας. Όλα αυτά τα μέτρα έχουν όμως κόστος στα δημοσιονομικά, οδηγώντας σε ελλειμματικούς προϋπολογισμούς οι οποίοι μακροπρόθεσμα ανεβάζουν το δημόσιο χρέος. Η Ελλάδα, μέχρι στιγμής, καταγράφοντας υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, κατορθώνει να μειώσει τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ (καθώς το ΑΕΠ της μεγαλώνει ταχύτερα από ό,τι το χρέος) όμως συνολικά το χρέος των ευρωπαϊκών κρατών, ιδίως μάλιστα μετά τα μέτρα στήριξης που έλαβαν χώρα για την πανδημία, μπορεί στο μέλλον να αρχίσει να προκαλεί ανησυχία για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του.

Πράσινη μετάβαση

Παρόλο που η πράσινη μετάβαση, σε συνδυασμό με την ψηφιακή, έχει τεθεί ως ύψιστη προτεραιότητα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και ενώ ο στόχος για κλιματική ουδετερότητα μέχρι το -όχι και τόσο μακρινό πλέον- 2050 παραμένει, η κρίση στην ενέργεια και κυρίως η δυσκολότερη πρόσβαση στο φυσικό αέριο, έχει δημιουργήσει de facto αλλαγές στον τρόπο υλοποίησής της. Ο αρχικός σχεδιασμός περιελάμβανε το φυσικό αέριο ως μεταβατικό καύσιμο, με πρόβλεψη να αρχίσει να μειώνεται το μερίδιο του στο ενεργειακό μείγμα από το τέλος της τρέχουσας δεκαετίας. Με δεδομένο ότι πλέον η προμήθεια ρωσικού φυσικού αερίου περιορίζεται δραματικά, αλλά και με δυσχερή την αντικατάστασή του συνόλου της ποσότητας αυτής με LNG από άλλες χώρες-προμηθευτές (καθώς οι τελευταίοι αναζητούν αγοραστές που ενδιαφέρονται να δεσμευθούν για μεγάλα διαστήματα, κάτι ασύμβατο με την στρατηγική μηδενικών εκπομπών της ΕΕ), οι μελετητές προβλέπουν ότι η ΕΕ δεν θα φτάσει ποτέ ξανά το επίπεδο κατανάλωσης φυσικού αερίου που είχε προ πανδημίας. Η ταχύτερη αύξηση της παραγωγής από ΑΠΕ θα είναι ασφαλώς μία συνιστώσα της λύσης, με δεδομένο όμως ότι δεν προβλέπεται να καλύψει το σημαντικό κενό άμεσα, οι στρατηγικές αποφάσεις, που λαμβάνονται σήμερα στα ενεργειακά, όπως η επιστροφή σε παλαιές τεχνολογίες (π.χ. λιγνίτη, πυρηνική ενέργεια)  ή η επιλογή νέων συνεργασιών, τεχνολογιών και η κατασκευή νέων υποδομών (π.χ. για μεταφορά υδρογόνου) είναι κρίσιμες τόσο για την οικονομική θέση της Ευρώπης τα επόμενα χρόνια (με όρους ανάπτυξης, ανταγωνιστικότητας κ.ά.) όσο και για την επιτυχία της πράσινης μετάβασης.

Η θέση της Ελλάδας και ο πανευρωπαϊκός στόχος

Η χώρα μας ήδη έχει κατορθώσει, από εκεί που ήταν ουραγός στην παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, να καλύψει από τις αρχές του 2022 έως σήμερα το 46% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ. Πριν λίγα μόλις χρόνια κάτι τέτοιο φάνταζε αδιανόητο, και δεν μπορεί παρά να αποτελεί πηγή αισιοδοξίας για το μέλλον, ανεξάρτητα από τις αναταράξεις που θα βιώσουμε τα λίγα επόμενα χρόνια της μετάβασης. Σε κάθε περίπτωση, όπως και για άλλα μεγάλα προβλήματα που έχουν πανευρωπαϊκή διάσταση, έτσι και για το πρόβλημα της ενέργειας πρέπει να αναζητηθεί πανευρωπαϊκή λύση. Σε αυτή τη λύση, πάντως, κάθε κράτος συνεχίζει να συμβάλλει χωριστά, είτε αξιοποιώντας τις διαθέσιμες -πλην όμως κατάλληλες- πηγές ενέργειας που διαθέτει, είτε αναπτύσσοντας υποδομές μεταφοράς ενέργειας είτε επενδύοντας στην έρευνα και την καινοτομία, με τελικό στόχο την ενεργειακή αυτάρκεια της ηπείρου μας. Μια όσο το δυνατόν ταχύτερη μετάβαση σε ενεργειακά αυτάρκη και κατά το μεγαλύτερο μέρος της πράσινη οικονομία, είναι η μόνη ικανή μέθοδος να εξαλείψει μακροπρόθεσμα τους οικονομικούς κινδύνους για την Ευρώπη που δημιούργησε η ενεργειακή κρίση.

Google News icon
Ακολουθήστε το Powergame.gr στο Google News για άμεση και έγκυρη οικονομική ενημέρωση!