Αλλάζει η γεωγραφία των επενδύσεων στην ευρωπαϊκή αγορά data centers, με τη Νότια Ευρώπη να αναδεικνύεται στη δυναμικότερη περιφέρεια για την ανάπτυξη νέων κέντρων δεδομένων. Σύμφωνα με νέα έκθεση της European Data Centre Association (EUDCA), η ανάπτυξη μετατοπίζεται σταδιακά προς νέες αγορές του ευρωπαϊκού Νότου με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται στις χώρες που καταγράφουν την ταχύτερη ανάπτυξη, καθώς η βελτίωση της συνδεσιμότητας και οι επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές αναβαθμίζουν τη θέση της στον περιφερειακό χάρτη.
Η μελέτη προβλέπει ότι η δυναμικότητα των colocation data centers στη χώρα μας θα αυξηθεί από 31 MW το 2025 σε 208 MW έως το 2031, που μεταφράζεται σε μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 33%, σχεδόν διπλάσιος από τον αντίστοιχο μέσο όρο της Ευρώπης, ο οποίος αναμένεται να κινηθεί στο 17% το εξεταζόμενο διάστημα.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, οι συντάκτες της έκθεσης (State of European Data Centers 2026) προειδοποιούν ότι η διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος και η ταχύτητα των αδειοδοτήσεων θα αποτελέσουν τους βασικούς παράγοντες που θα καθορίσουν αν οι επενδύσεις αυτές θα υλοποιηθούν σύμφωνα με τον σχεδιασμό τους.
Οι προβλέψεις για ραγδαία ανάπτυξη της αγοράς αντανακλούν την έντονη επενδυτική κινητικότητα που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη στην ελληνική αγορά, έλκοντας σημαντικές επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές από διεθνείς ομίλους, με έργα που βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια υλοποίησης: από το cloud region της Microsoft μέχρι το campus της Data4 και από τις επενδύσεις της Digital Realty σε Αττική και Κρήτη μέχρι τη Local Zone της Amazon Web Services στην Αθήνα, αλλά και τα mega projects της ΔΕΗ, αλλά και τα αντίστοιχα αραβικών συμφερόντων. Ταυτόχρονα, νέα σχέδια βρίσκονται σε εξέλιξη και από άλλους εγχώριους και διεθνείς επενδυτές, επιβεβαιώνοντας ότι η χώρα αποκτά σταδιακά μεγαλύτερη βαρύτητα στον χάρτη των ψηφιακών υποδομών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Προβλέψεις για την πορεία της αγοράς έως το 2031 © European Data Centre Association (EUDCA)
Η νέα γεωγραφία των data centers
Για περισσότερα από είκοσι χρόνια, η ανάπτυξη των ευρωπαϊκών data centers συγκεντρωνόταν σχεδόν αποκλειστικά στις παραδοσιακές αγορές της Βόρειας Ευρώπης, με επίκεντρο τις λεγόμενες FLAP-D αγορές – Φρανκφούρτη, Λονδίνο, Άμστερνταμ, Παρίσι και Δουβλίνο. Όπως αναφέρει, ωστόσο, η μελέτη, οι συγκεκριμένοι κόμβοι εξακολουθούν να συγκεντρώνουν τη μεγαλύτερη εγκατεστημένη ισχύ, ωστόσο η δυναμική τους αρχίζει να περιορίζεται από την έλλειψη διαθέσιμης ηλεκτρικής ισχύος, τις καθυστερήσεις στις συνδέσεις με το δίκτυο και τις ολοένα αυστηρότερες διαδικασίες αδειοδότησης.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ένα ολοένα μεγαλύτερο μέρος των νέων επενδύσεων μετακινείται προς άλλες περιοχές της Ευρώπης. Σύμφωνα με την EUDCA, η Νότια Ευρώπη εμφανίζει τη μεγαλύτερη αναπτυξιακή δυναμική, καθώς η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιταλία και η Πορτογαλία επωφελούνται από νέα υποθαλάσσια καλωδιακά συστήματα, την επέκταση των cloud regions και την αυξανόμενη διαθεσιμότητα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Για την Ελλάδα έκθεση επισημαίνει ότι η ανάπτυξη της αγοράς «προχωρά με ταχείς ρυθμούς, αν και έχει ξεκινήσει από μια μικρότερη βάση», με τις αναβαθμίσεις στη συνδεσιμότητα να μεταβάλλουν τον περιφερειακό ρόλο της χώρας».
Προβλέψεις για την πορεία της αγοράς έως το 2031 © European Data Centre Association (EUDCA)
Η ελληνική αγορά
Η EUDCA εκτιμά ότι η εγκατεστημένη ισχύς των εμπορικών (colocation) data centers θα εκτιναχθεί στα 208 MW έως το 2031 από 31 MW το 2025, εξέλιξη που αντιστοιχεί σε ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 33%, έναν από τους υψηλότερους στην Ευρώπη.
Παράλληλα, η έκθεση προβλέπει ότι από το 2028 και μετά θα αρχίσει να εμφανίζεται στην Ελλάδα και ιδιόκτητη δυναμικότητα hyperscale data centers, η οποία εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 38 MW έως το τέλος της δεκαετίας. Η πρόβλεψη αυτή συνδέεται με τη σταδιακή ωρίμανση μεγάλων επενδύσεων που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη ή έχουν ανακοινωθεί από διεθνείς παρόχους ψηφιακών υποδομών. Η εικόνα αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει μια τάση που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια στην ελληνική αγορά, όπου η ανάπτυξη νέων υποθαλάσσιων καλωδίων, η επέκταση των cloud υπηρεσιών και οι επενδύσεις μεγάλων διεθνών ομίλων έχουν αυξήσει το ενδιαφέρον για την Ελλάδα ως κόμβο διασύνδεσης μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Αφρικής.
Το μεγάλο στοίχημα της ενέργειας
Η ίδια η έκθεση, πάντως, σπεύδει να βάλει έναν σημαντικό αστερίσκο στις προβλέψεις της. Όπως επισημαίνει, η πρόσβαση σε ηλεκτρική ισχύ αποτελεί πλέον τον σημαντικότερο ανασταλτικό παράγοντα για την ανάπτυξη των data centers σε ολόκληρη την Ευρώπη, ξεπερνώντας ακόμη και ζητήματα όπως το κόστος χρηματοδότησης ή η ζήτηση για νέες υποδομές.
Η συμφόρηση των ηλεκτρικών δικτύων, οι μεγάλες αναμονές για νέες συνδέσεις, οι σύνθετες διαδικασίες αδειοδότησης και οι αυξημένες απαιτήσεις που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη αναδιαμορφώνουν πλέον τις αποφάσεις των επενδυτών σχετικά με το πού θα κατασκευαστούν τα επόμενα data centers. Δεν είναι τυχαίο ότι το 67% των φορέων του κλάδου θεωρεί την πρόσβαση στην ηλεκτρική ισχύ ως τη σημαντικότερη πρόκληση της επόμενης τριετίας. Η έκθεση της EUDCA δεν προεξοφλεί ότι η Ελλάδα θα εξελιχθεί σε έναν από τους μεγάλους ευρωπαϊκούς κόμβους data centers. Δείχνει, όμως, ότι για πρώτη φορά η χώρα περιλαμβάνεται στις αγορές που οι αναλυτές θεωρούν ότι μπορούν να διαδραματίσουν πιο ουσιαστικό ρόλο στη νέα γεωγραφία των ψηφιακών υποδομών.
Προβλέψεις για την πορεία της αγοράς έως το 2031 © European Data Centre Association (EUDCA)
Άνευ προηγουμένου ανάπτυξη
Σύμφωνα με την EUDCA, η ευρωπαϊκή βιομηχανία εισέρχεται σε μια περίοδο «άνευ προηγουμένου επέκτασης», καθώς η αυξανόμενη υιοθέτηση εφαρμογών ΑΙ, η μετάβαση στο cloud και η ανάγκη για μεγαλύτερη ψηφιακή κυριαρχία ωθούν τις επενδύσεις σε νέα κέντρα δεδομένων σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Η έκθεση εκτιμά ότι η συνολική ισχύς των ευρωπαϊκών colocation data centers θα αυξάνεται με μέσο ετήσιο ρυθμό 17% έως το 2031, φθάνοντας τα 23,6 GW από 7,6 GW το 2024.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η ανάπτυξη προβλέπεται ακόμη ταχύτερη, με ετήσιο ρυθμό 19%, καθώς σημαντικό μέρος των νέων επενδύσεων κατευθύνεται σε μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεις σχεδιασμένες για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και υπηρεσίες cloud. Την ίδια στιγμή, οι επενδύσεις στην κατασκευή νέων data centers αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη κλίμακα. Η EUDCA υπολογίζει ότι οι σωρευτικές επενδύσεις στην Ευρώπη θα ανέλθουν σε 176 δισ. ευρώ την περίοδο 2026-2031, έναντι 87 δισ. ευρώ που προέβλεπε η αντίστοιχη περσινή έκθεση, καθώς η ανάπτυξη υποδομών για εφαρμογές AI απαιτεί πολύ μεγαλύτερες εγκαταστάσεις και υψηλότερη ενεργειακή ισχύ.
Παρά τη δυναμική αυτή, η έκθεση υπογραμμίζει ότι η ανάπτυξη δεν περιορίζεται πλέον από την έλλειψη κεφαλαίων ή ζήτησης, αλλά κυρίως από τη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος, την ετοιμότητα των δικτύων μεταφοράς και τις χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης. Όπως επισημαίνουν οι συντάκτες της, τα data centers έχουν εξελιχθεί από απλές ψηφιακές εγκαταστάσεις σε υποδομές στρατηγικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα, την κυβερνοασφάλεια και την τεχνολογική αυτονομία της Ευρώπης.
Επενδύσεις 10 δισ.ευρώ
Θυμίζουμε ότι η πρόσφατη μελέτη της PwC αποτιμά το επενδυτικό ενδιαφέρον για την ανάπτυξη data centers στη χώρα στο 1 GW, περισσότερο από είκοσι φορές τη σημερινή εγκατεστημένη ισχύ σε λειτουργία, με πάνω από 35 αιτήματα σύνδεσης στο ηλεκτρικό σύστημα, εκ των οποίων περίπου το 35% έχει ήδη λάβει όρους σύνδεσης.
Το μεγαλύτερο μέρος των αιτημάτων, πάντως, αφορά την Αττική, με τη μελέτη για τη χωροθέτηση και ανάπτυξη κέντρων δεδομένων, με τη μελέτη του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης σε συνεργασία με τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας-Ανάπτυξης, να επισημαίνει τη γεωγραφική ανισοκατανομή μεταξύ περιοχών υψηλής ζήτησης, κυρίως της Αττικής, και περιοχών όπου υπάρχει μεγαλύτερη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος για τη σύνδεση νέων εγκαταστάσεων.
Από τη μελέτη προκύπτει ότι οι περιοχές με το μεγαλύτερο διαθέσιμο ηλεκτρικό «χώρο» στο δίκτυο είναι: η Δυτική Μακεδονία με 630 MW, η Θεσσαλία με 605 MW, η Κεντρική Μακεδονία με 485 MW, η Στερεά Ελλάδα με 480 MW και η Ανατολική Μακεδονία & Θράκη με 375 MW.
Αν και αυτές πέντε περιφέρειες είναι εκείνες που ενεργειακά μπορούν πιο εύκολα να υποστηρίξουν μεγάλες επενδύσεις data centers, υπάρχει ανακολουθία μεταξύ ενεργειακής επάρκειας και επενδυτικής ελκυστικότητας. Η Αττική, η Κρήτη και η Πελοπόννησος εμφανίζονται πιο ελκυστικές για επενδύσεις, αλλά έχουν σημαντικά χαμηλότερη διαθέσιμη ισχύ στο δίκτυο.
Συνολικά, η μελέτη της PwC έδειξε ότι η ανάπτυξη data centers συνολικής ισχύος περίπου 1 GW στην Ελλάδα επί ελληνικού εδάφους θα μπορούσε να κινητοποιήσει επενδύσεις της τάξης των 10 δισ.ευρώ μόνο για την ανάπτυξη των υποδομών που απαιτούνται (σ.σ. χωρίς να συνυπολογίζονται οι επενδύσεις σε εξοπλισμό), δημιουργώντας 1.000 μόνιμες θέσεις εργασίας.
