Στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι η Ευρώπη δεν έχει καιρό για χάσιμο, ο Ενρίκο Λέτα, πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας και εισηγητής της πολυσυζητημένης έκθεσης για το μέλλον της Ενιαίας Αγοράς της ΕΕ υπογραμμίζει την ανάγκη επιτάχυνσης των μεταρρυθμίσεων που θα επιτρέψουν στην ΕΕ να σταθεί με μεγαλύτερη αυτονομία απέναντι στις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Ρωσία. Όπως τονίζει στην συνέντευξη που παραχώρησε στο powergame.gr με την αφορμή της συμμετοχής του στο 30ο συνέδριο Economist Government Roundtable, η εφαρμογή της έκθεσής του άργησε να ξεκινήσει ουσιαστικά, καθώς «χάθηκε ένας χρόνος», όμως η πίεση από τη δεύτερη θητεία Τραμπ, τον Πούτιν και την Κίνα λειτούργησε ως καταλύτης για να κινηθούν τα πράγματα ταχύτερα.
Ο Λέτα θεωρεί ότι η ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς δεν είναι πλέον απλώς οικονομική επιλογή, αλλά υπαρξιακό ζήτημα για την ΕΕ. Αναφέρεται στα 42 μέτρα που αποφασίστηκαν για την εφαρμογή της δικής του έκθεσης και της έκθεσης Ντράγκι, με επίκεντρο την ενοποίηση αγορών όπως της ενέργειας και των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, αλλά και εργαλεία όπως το 28ο καθεστώς ή EU Inc και η «πέμπτη ελευθερία» για την ελεύθερη μεταφορά γνώσης και δεδομένων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη παραμένει «αποικία» του αμερικανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος, καθώς οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις δεν μετατρέπονται σε επενδύσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία. Ο ίδιος βλέπει θετικά τον ρόλο του Κυριάκου Πιερρακάκη, ως προέδρου του Eurogroup, στην προώθηση του εν λόγω φακέλου, τονίζοντας ότι η ενοποίηση των κεφαλαιαγορών μπορεί να ωφελήσει όχι μόνο τις μεγάλες οικονομίες, αλλά και μικρότερες χώρες όπως η Ελλάδα. Ερωτώμενος δε για το αγκάθι του υψηλού ενεργειακού κόστους στην ΕΕ, ο κ. Λέτα εκτιμά ότι, προκειμένου να μη χαθεί η βιομηχανική βάση της Ευρώπης απαιτείται χαλάρωση του Συμφώνου Σταθερότητας στο πεδίο της ενέργειας και επιδοτήσεις ως έκτακτο μέτρο, ώστε να εξασφαλιστεί χρόνος μέχρι να αποδώσουν οι μακρόπνοες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις…
Περισσότερα από δύο χρόνια μετά τη δημοσίευση της έκθεσης Much more than a Market που όλοι γνωρίζουν ως «Έκθεση Λέτα», πώς αξιολογείτε την πορεία υλοποίησης των συστάσεών της ;
Η εφαρμογή της έκθεσης ξεκίνησε ουσιαστικά τους τελευταίους μήνες. Η φετινή άνοιξη ήταν η άνοιξη της επιτάχυνσης. Το 2025 ήταν μια χρονιά κατά την οποία οι Ευρωπαίοι ηγέτες προσπαθούσαν να καταλάβουν πώς να διαχειριστούν τη δεύτερη θητεία Τραμπ. Στην αρχή πίστευαν ότι θα ήταν σαν την πρώτη, αλλά μετά κατάλαβαν ότι τα πράγματα είχαν αλλάξει. Θεωρώ σημείο καμπής την κρίση της Γροιλανδίας στις αρχές του έτους. Αυτό ήταν το σημείο εκκίνησης για την εφαρμογή της έκθεσης, καθώς τότε οι ηγέτες της Ευρώπης συνειδητοποίησαν πλήρως την ανάγκη να καταστεί πραγματικά ανεξάρτητη και αυτόνομη η ΕΕ. Στις τρεις συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που έλαβαν χώρα το δίμηνο Φεβρουαρίου-Απριλίου, οι αρχηγοί κρατών των «27» αποφάσισαν να προσδιορίσουν 42 μέτρα εφαρμογής της δικής μου έκθεσης και της έκθεσης Ντράγκι που αφορούν την ενοποίηση διαφορετικών αγορών, όπως η αγορά ενέργειας και οι χρηματοπιστωτικές αγορές, για τις οποίες έχει προταθεί η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Υπάρχουν επίσης τα οριζόντια εργαλεία διευκόλυνσης, όπως το 28ο καθεστώς, το γνωστό EU Inc, η πέμπτη ελευθερία –που αφορά στην ελεύθερη κυκλοφορία της γνώσης και των δεδομένων στην ΕΕ- και η ελευθερία παραμονής.
Ορισμένα από τα μέτρα αυτά έχουν ήδη παρουσιαστεί, άλλα θα παρουσιαστούν τους επόμενους μήνες. Η επίσημη αφετηρία ήταν το σχέδιο One Europe, One Market που εγκρίθηκε στις 24 Απριλίου. Είναι πολύ σημαντικό ότι όλα αυτά τα μέτρα έχουν πλέον προθεσμία: γ’ τρίμηνο του 2026, β’ τρίμηνο του 2027 και ούτω καθεξής. Άρα τώρα βρισκόμαστε στην κρίσιμη φάση της εφαρμογής. Αν επιταχυνθεί περαιτέρω ο ρυθμός μπορούμε να έχουμε όλα αυτά τα μέτρα εγκεκριμένα το 2027 . Αυτό θα ήταν ακριβώς ό,τι χρειαζόμαστε. Αλλά πρέπει να επιταχύνουμε. Θεωρώ λοιπόν ότι ο πρώτος χρόνος ήταν χαμένος χρόνος. Φέτος κινούμαστε προς τη σωστή κατεύθυνση και φυσικά οι πιέσεις από το εξωτερικό, από τον Τραμπ, τον Πούτιν και την Κίνα λειτούργησε καταλυτικά για να τρέξουν τα πράγματα πιο γρήγορα…
Στην έκθεσή σας προειδοποιούσατε για έναν πιο ασταθή και ευμετάβλητο κόσμο, με ανοιχτά και τα μέτωπα που μόλις αναφέρατε. Με τη σημερινή κατάσταση στις διατλαντικές σχέσεις και τις εντάσεις για τους δασμούς, μήπως η ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς έχει αναχθεί σε υπαρξιακό ζήτημα και όχι απλώς οικονομικό;
Νομίζω ότι οι διατλαντικές σχέσεις βρίσκονται στο χειρότερο δυνατό σημείο τους. Δεν είχαμε ποτέ, πιστεύω, μια τόσο μόνιμη και βαθιά κρίση. Και αυτή η κρίση θα διαρκέσει, δεν πλησιάζει στο τέλος της. Πρέπει, λοιπόν, να γίνουμε ανεξάρτητοι σε πολλά ζητήματα. Υπάρχει ένα παράδειγμα που δείχνει ότι η Ευρώπη μπορεί να κινηθεί γρήγορα και αφορά στο πεδίο του διεθνούς εμπορίου: Μετά τους εμπορικούς πολέμους και τους δασμούς του Τραμπ, αποφασίσαμε, ως Ευρωπαίοι, να αλλάξουμε στρατηγική. Κλείσαμε πέντε μεγάλες εμπορικές συμφωνίες, με την Ινδία, την Ινδονησία, την Αυστραλία, το Μεξικό και τη Mercosur. Πέντε συμφωνίες μέσα σε πέντε μήνες που αφορούν 2,5 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Δεν είχαμε τέτοια δυναμική τα τελευταία 20 χρόνια. Μιλάμε για τεράστιο μέγεθος. Κατά τη γνώμη μου, αυτό είναι απόδειξη μια καλής αντίδρασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Δεν είχαμε τα τελευταία 20 χρόνια μια τέτοια δυναμική. Αυτές οι πέντε συμφωνίες αφορούν 2,5 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Είναι τεράστιο μέγεθος. Κατά τη γνώμη μου, αυτό είναι απόδειξη μιας καλής αντίδρασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Φυσικά, τα βασικά ζητήματα σχετίζονται με την τεχνολογία και τη χρηματοδότηση. Είναι δύο τομείς στους οποίους είμαστε κατακερματισμένοι και εξαρτημένοι από τις ΗΠΑ. Πρέπει, λοιπόν, να ενοποιηθούμε, να αποκτήσουμε κλίμακα και να μειώσουμε την εξάρτησή μας.
Στην έκθεσή σας επισημαίνατε ότι 33 τρισ. ευρώ ιδιωτικών αποταμιεύσεων της Ευρώπης κατευθύνονται στην οικονομία των ΗΠΑ αντί να χρηματοδοτούν ευρωπαϊκές προτεραιότητες. Προχωρά αρκετά γρήγορα η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων ; Και τι πρέπει να γίνει ώστε μικρότερες αγορές, όπως η Ελλάδα, να επωφεληθούν από τη βαθύτερη ενοποίηση των κεφαλαιαγορών, αντί να περιθωριοποιηθούν;
Το πρόβλημα είναι ότι οι όλες οι ευρωπαϊκές χώρες είναι σήμερα περιθωριοποιημένες. Και οι μικρές, και οι υπόλοιπες. Διότι είμαστε όλοι αποικία του αμερικανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος ! Σας δίνω μερικούς αριθμούς για να καταλάβετε ακριβώς τι εννοώ: Η πραγματική οικονομία των ΗΠΑ αντιστοιχεί στο 25% της παγκόσμιας οικονομίας. Η πραγματική οικονομία της Ευρώπης αντιστοιχεί στο 17%. Το 17% και το 25% παίζουν στο ίδιο πρωτάθλημα. Δεν είναι τόσο μεγάλη η διαφορά. Όταν όμως μιλάμε για κεφαλαιοποιήσεις, το ευρωπαϊκό 17% γίνεται 12% της παγκόσμιας χρηματιστηριακής αξίας. Το ποσοστό 25% των ΗΠΑ γίνεται 60%. Το 12% με το 60% δεν παίζουν στο ίδιο γήπεδο.
Ο σημερινός κατακερματισμός δημιουργεί συνθήκες περιθωριοποίησης και γι’ αυτό ακριβώς πρέπει να προχωρήσουμε με την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.
Το γεγονός ότι όλο αυτό το σχέδιο βρίσκεται στα χέρια ενός Έλληνα αξιωματούχου (διότι ο Κυριάκος Πιερρακάκης, ως πρόεδρος του Eurogroup, ηγείται της σχετικής συζήτησης) θεωρώ ότι αποτελεί εγγύηση πρώτα απ’ όλα για την Ελλάδα.
Αν καταφέρουμε να έχουμε πιο ενοποιημένες ευρωπαϊκές χρηματοπιστωτικές αγορές, τότε η επενδυτική ισχύς αυτής της ενοποιημένης αγοράς θα αυξηθεί. Διότι αυτό το 12% θα γίνει 17% ή 25%, άρα όλες οι ευρωπαϊκές χώρες θα έχουν περισσότερα χρήματα. Αυτό είναι το σημείο-κλειδί: Να έχουμε περισσότερα χρήματα για επενδύσεις.
Σήμερα έχουμε πολύ λίγα χρήματα για επενδύσεις, ακριβώς λόγω αυτής της υποτίμησης της χρηματοπιστωτικής μας ισχύος. Για την Ελλάδα, η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων θα είναι μεγάλο πλεονέκτημα. Μερικές φορές υπάρχει η εντύπωση ότι αφορά μόνο τις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως τη Γαλλία και τη Γερμανία. Δεν είναι όμως έτσι, αφορά όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Πάρτε το παράδειγμα της Λιθουανίας. Η Revolut είναι σήμερα εγκατεστημένη στη Λιθουανία. Και η Λιθουανία επωφελείται από μια πιο ενοποιημένη χρηματοπιστωτική αγορά. Άρα υπάρχει χώρος για όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, όχι μόνο για τις μεγάλες.
Ποιος είναι ο οδικός χάρτης ώστε η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων να γίνει πραγματικότητα; Ποιες θα ήταν οι βασικές προτεραιότητες;
Η πρώτη είναι, φυσικά, η δημιουργία συμπληρωματικών συντάξεων, δηλαδή των συνταξιοδοτικών ταμείων. Τα συνταξιοδοτικά ταμεία είναι θεμελιώδη για τη δημιουργία ενός πιο ανθεκτικού συστήματος, ικανού να επενδύει περισσότερο.
Δεύτερον, πρέπει να δημιουργήσουμε λογαριασμούς αποταμιεύσεων και επενδύσεων. Εργαλεία που θα δίνουν στους Ευρωπαίους αποταμιευτές καλύτερες αποδόσεις για τις επενδύσεις τους και τις αποταμιεύσεις τους.
Και τρίτον, υπάρχει το ζήτημα της ενοποίησης της εποπτείας, της ενοποίησης των εποπτικών αρχών. Αυτό είναι θεμελιώδες. Το γεγονός ότι σήμερα έχουμε 27 αρχές καθιστά αδύνατη την επένδυση στην Ευρώπη από επενδυτές του εξωτερικού. Δεν επενδύουν στην Ευρώπη. Λένε ότι η Ευρώπη είναι υπερβολικά περίπλοκη (σ.σ. Χθες το ECOFIN έθεσε ως στόχο να υπάρχει πολιτική συμφωνία έως τον Οκτώβριο για την ενοποίηση και την εποπτεία των αγορών στο πλαίσιο του Market Integration and Supervision Package –MISP).
Αυτά τα τρία μέτρα που βρίσκονται ήδη στο τραπέζι θα δημιουργήσουν τη δυνατότητα η πραγματική οικονομία να υποδεχθεί επενδύσεις από τον ιδιωτικό τομέα. Αυτό σήμερα συμβαίνει στις ΗΠΑ, αλλά όχι στην Ευρώπη. Αυτό είναι το βασικό ζήτημα. Το Eurogroup και ο Κυριάκος Πιερρακάκης εργάζονται πάνω σε αυτά, βρίσκονται στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και είμαι αισιόδοξος ότι μπορεί να υπάρξει μια πραγματικά μεγάλη επιτυχία τους επόμενους μήνες.
Έχετε επίσης προτείνει το λεγόμενο 280 καθεστώς, ένα ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις που θα τους επιτρέπει να λειτουργούν στην Ενιαία Αγορά ξεπερνώντας τον σκόπελο των εθνικών ρυθμίσεων.
Το 28ο καθεστώς, το Europe Inc όπως το ονόμασε η Επιτροπή, δίνει στους επενδυτές τη δυνατότητα να υπαχθούν σε ένα ενιαίο σύστημα εταιρικού δικαίου, ένα πιο απλοποιημένο σύστημα που να είναι έγκυρο σε όλη την Ευρώπη. Είναι πραγματικά ένας καταλύτης, ένας μοχλός επενδύσεων. Και είναι επίσης ένας τρόπος να βοηθηθούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Κάτι πολύ σημαντικό για τη χώρα σας και τη δική μου που έχουν πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις οι οποίες δεν αγαπούν την ενιαία αγορά, διότι αισθάνονται ότι χρειάζονται πολλούς δικηγόρους για να επεκταθούν. Με το 28ο καθεστώς θα είναι ευκολότερο για αυτές να αξιοποιήσουν τα πλεονεκτήματα της ενιαίας αγοράς χωρίς να πληρώνουν όλους τους δικηγόρους. Οι δικηγόροι δεν θα είναι χαρούμενοι γι’ αυτό.
Γιατί αυτή η ιδέα στην οποία θεωρητικά συμφωνούν όλοι έχει αποδειχθεί δύσκολη στην εφαρμογή της ; Ποιος φταίει ;
Θα σας πω αμέσως ποιος φταίει. Οι πρώτοι που φταίνε είναι οι Γερμανοί συμβολαιογράφοι που άρχισαν να διαμαρτύρονται επειδή αισθάνονται ότι θα χάσουν μέρος της διαμεσολαβητικής τους ισχύος. Αλλά, ειλικρινά, αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα. Υπάρχει υπερβολική διαμεσολάβηση στην Ευρώπη. Και αυτή η διαμεσολάβηση είναι που δημιουργεί μεγάλη διαφορά με τις ΗΠΑ που είναι πολύ ταχύτερες από εμάς. Άρα το 28ο καθεστώς χρειάζεται ισχυρή στήριξη από τους ηγέτες που πρέπει να ξεπεράσουν τα εθνικά συμφέροντα, τα οργανωμένα συμφέροντα. Και αυτό που ανέφερα είναι ένα σημαντικό παράδειγμα. Άρα πρέπει να ζητήσουμε από τον Καγκελάριο Μερτς να είναι πολύ θαρραλέος.
Τόσο η δική σας έκθεση όσο και αυτή του Μάριο Ντράγκι αναδεικνύουν το ζήτημα του κατακερματισμού της αγοράς ενέργειας της ΕΕ που μόνο ενιαία δεν είναι. Εδώ στην Ελλάδα έχουμε βιώσει τις παρενέργειες αυτής της κατάστασης. Ποιες πρωτοβουλίες πρέπει να αναλάβει η Ευρώπη ώστε η ενιαία αγορά ενέργειας να γίνει πραγματικότητα για χώρες όπως η Ελλάδα και ενδεχομένως και η Ιταλία;
Πράγματι, Ιταλία και η Ελλάδα είμαστε στην ίδια βάρκα, και μάλιστα σε μια πολύ δύσκολη βάρκα. Είμαστε οι χώρες με τις υψηλότερες τιμές ενέργειας, μαζί με τη Βουλγαρία και τη Γερμανία. Χώρες όπως η Σουηδία, η Γαλλία και η Ισπανία είναι σε καλύτερη θέση διότι είναι πιο ανεξάρτητες. Έχουν πολλές ανανεώσιμες πηγές ή πυρηνική ενέργεια. Εμείς είμαστε εξαρτημένοι από τα ορυκτά καύσιμα.
Είναι και διασυνδεδεμένες…
Ναι. Το Πακέτο της ΕΕ για τα Δίκτυα Ηλεκτρισμού αφορά ακριβώς την προώθηση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων. Αν δεν μπορέσουμε να διασυνδέσουμε όλες τις χώρες μας, θα είναι αδύνατο να πετύχουμε. Το μέτρο που παρουσίασε η Επιτροπή είναι προς τη σωστή κατεύθυνση και έχει ξεκινήσει η διαδικασία έγκρισής του (σ.σ. από τις εθνικές κυβερνήσεις και το Ευρωκοινοβούλιο). Θα θέλαμε να αποφασιστεί και να εφαρμοστεί το συντομότερο δυνατό, διότι είναι ο μόνος τρόπος για να μπορέσουν οι χώρες μας να αξιοποιήσουν όλες τις πηγές ενέργειας που διαθέτουμε στην Ευρώπη. Αν λοιπόν έπρεπε να υπογραμμίσω μια προτεραιότητα, αυτή είναι οι διασυνδέσεις.
Οι διασυνδέσεις όμως είναι δαπανηρά έργα που απαιτούν πολλά χρόνια για να υλοποιηθούν. Τι θα κάνουμε στο μεταξύ, ενώ η ευρωπαϊκή βιομηχανία βρίσκεται σε μειονεκτική θέση έναντι των ανταγωνιστών της από τρίτες χώρες λόγω του υψηλού ενεργειακού κόστους ;
Χρειαζόμαστε μια προσέγγιση δυο βημάτων. Το πρώτο αφορά τα βραχυπρόθεσμα μέτρα έκτακτης ανάγκης. Αυτό το βήμα μπορεί να γίνει μόνο με επιδοτήσεις και με χαλάρωση του Συμφώνου Σταθερότητας σε αυτό το πεδίο. Είναι απολύτως θεμελιώδες για την ενέργεια. Αλλά πρέπει να γνωρίζουμε ότι δεν μπορούμε να βασιζόμαστε μόνο σε βραχυπρόθεσμα μέτρα, Για πρώτη φορά στην ευρωπαϊκή μας ζωή πρέπει να αντιμετωπίσουμε μια διαρθρωτική μεταρρύθμιση. Και αυτό δεν απαιτεί μόνο χρήματα από τους καταναλωτές. Απαιτεί μεγάλες επενδύσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Και εδώ μπαίνει στο κάδρο ο ρόλος που μπορεί να παίξει η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων που είναι ο τρόπος να μετατρέψουμε τις αποταμιεύσεις σε καλές αποδόσεις για τους αποταμιευτές, αλλά και σε επενδύσεις για τα σημαντικότερα κοινά αγαθά, ένα εκ των οποίων είναι η ενέργεια.
Αυτό κάνουν οι ΗΠΑ που είναι πολύ καλές στο να βρίσκουν τρόπους να αξιοποιούν ιδιωτικά κεφάλαια για επενδύσεις. Αυτό είναι που δεν κάνουμε εμείς. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο πρέπει να έχουμε τη δυνατότητα να κατευθύνουμε το αποτέλεσμα της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων σε τέτοιου είδους επενδύσεις.
Είπατε ότι χρειαζόμαστε ενοποίηση της αγοράς και επενδύσεις, τόσο δημόσιες όσο και ιδιωτικές. Μήπως όμως απαιτείται και επανεξέταση της αρχιτεκτονικής της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρισμού ;
Αν υπάρχουν χώρες όπως η Γαλλία, η Ισπανία και η Σουηδία με χαμηλό κόστος ενέργειας, αυτό συμβαίνει εν πολλοίς επειδή οι χώρες αυτές αποφάσισαν να επενδύσουν εγκαίρως στις ανανεώσιμες πηγές και στην πυρηνική ενέργεια, ενώ εμείς δεν το κάναμε. Πιστεύω, λοιπόν, ότι χρειαζόμαστε επιτάχυνση στο πεδίο της καθαρής ενέργειας Και αυτή η επιτάχυνση απαιτεί έναν σαφή δρόμο σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Χρειαζόμαστε χρήματα, άρα οι ευρωπαϊκές επενδύσεις πρέπει να συνεχιστούν. Το σημαντικό είναι να υπάρξει αυτή η μεταβατική περίοδος που μπορεί να γίνει μόνο με επιδοτήσεις που θα στηριχθούν από την Ευρώπη. Αν δεν μπορέσουμε να το κάνουμε αυτό, η βιομηχανία μας θα καταρρεύσει πριν αποδώσει η διαρθρωτική μεταρρύθμιση. Πρέπει, λοιπόν, να γνωρίζουμε ότι και τα δύο είναι θεμελιώδη.
Βλέπετε πράγματι διάθεση από τις μεγάλες χώρες που κρατούν «τα πουγγιά» για αυτή τη δημοσιονομική χαλάρωση ;
Ναι, η Γερμανία γνωρίζει ότι το πρόβλημα υπάρχει. Το βασικό πρόβλημα είναι ότι αν επιτρέψουμε παρεμβάσεις μόνο με εθνικές επιδοτήσεις, δεν θα υπάρξει πολιτική συμφωνία, διότι η Γερμανία θα έχει χρήματα για να το κάνει και θα λύσει μόνη της τα δικά της προβλήματα. Τώρα πρέπει να σταματήσουμε αυτή τη μέθοδο και να βρούμε μια διαρθρωτική λύση.
Στην έκθεσή σας μιλήσατε για ταχύτητα, ασφάλεια και αλληλεγγύη. Ποια από αυτές τις τρεις αρχές θεωρείτε ότι λείπει περισσότερο σήμερα από την Ευρώπη;
Θα έλεγα η ταχύτητα. Χάσαμε έναν χρόνο πέρυσι. Τώρα είναι σημαντικό να επιταχύνουμε, διότι δεν έχουμε την πολυτέλεια του χρόνου. Αν χάσουμε αυτή την ευκαιρία, φοβάμαι ότι τα προβλήματα θα γίνουν μεγαλύτερα.
