Φέτος, η Meta, ο γίγαντας της Σίλικον Βάλεϊ που διαχειρίζεται το Facebook και το Instagram, δέχτηκε αρκετά πλήγματα στα δικαστήρια. Τον Μάρτιο, σε μια υπόθεση στο Νέο Μεξικό, διαπιστώθηκε ότι είχε παραπλανήσει τους χρήστες σχετικά με τους κινδύνους των υπηρεσιών της. Στην Καλιφόρνια, οι ένορκοι έκριναν ότι τόσο η Meta όσο και η Google είχαν επιδείξει αμέλεια στον τρόπο με τον οποίο σχεδίασαν τις πλατφόρμες τους.
Ωστόσο, αυτές οι δίκες ωχριούν μπροστά σε εκείνη της 18ης Αυγούστου, στην οποία 29 αμερικανικές πολιτείες ένωσαν τις δυνάμεις τους για να μηνύσουν την εταιρεία, ισχυριζόμενες ότι οι πλατφόρμες της βλάπτουν τους νέους και ότι η ίδια γνώριζε τις επιβλαβείς επιπτώσεις. Οι τέσσερις πολιτείες που ηγούνταν της προσπάθειας ως ενάγοντες ζητούσαν αποζημίωση ύψους έως και 193 δισ. δολαρίων — ποσό που ισοδυναμεί περίπου με τα έσοδα της Meta το 2025.
Στη συνέχεια, στις 26 Αυγούστου, η Meta και οι γενικοί εισαγγελείς υπέβαλαν συμφωνία διακανονισμού. Σε αυτήν, η Meta συμφωνεί να καταβάλει 12, και ενδεχομένως έως και 17 δισ. δολάρια, ως αποζημίωση κατά τα επόμενα δέκα χρόνια. (Ξεχωριστός διακανονισμός επιτεύχθηκε με το Τέξας για 1 δισ. δολάρια). Η εταιρεία συμφώνησε επίσης να εφαρμόσει διάφορα μέτρα για να περιορίσει τη χρήση του Facebook και του Instagram στις πολιτείες με τις οποίες έχει καταλήξει σε διακανονισμό. Η Meta θα υιοθετήσει νέες διαδικασίες για τον ακριβή προσδιορισμό της ηλικίας όλων των χρηστών. Για τους εφήβους κάτω των 18 ετών, ο συνολικός χρόνος που μπορούν να αφιερώσουν στην κύλιση (scrolling) θα περιοριστεί σε δύο ώρες την ημέρα, με περίοδο απαγόρευσης από τα μεσάνυχτα έως τις 6 π.μ. και χωρίς ειδοποιήσεις (notifications) από τις 10 μ.μ. έως τις 7 π.μ. και κατά τη διάρκεια των σχολικών ωρών. Οι δείκτες αλληλεπίδρασης με τις αναρτήσεις, συμπεριλαμβανομένων των «likes», θα είναι κρυμμένοι γι΄ αυτούς. Επίσης, θα τους προσφέρεται η επιλογή να μεταβούν σε μια χρονολογική ροή χωρίς αλγόριθμο στο Instagram, η οποία θα εμφανίζει φωτογραφίες μόνο από λογαριασμούς που επιλέγουν να ακολουθούν.
Αν όλα αυτά σημαίνουν καταστροφή για τη Meta, κανείς δεν το έχει πει στους επενδυτές της. Δεν υπήρξε καμία αντίδραση στην είδηση. Η τιμή της μετοχής της παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι ο κίνδυνος δικαστικών διαφορών ήδη επηρέασε σημαντικά την αποτίμηση της εταιρείας, συμβάλλοντας σε δείκτη κερδοφορίας χαμηλότερο πολλών άλλων τεχνολογικών γιγάντων. Ωστόσο, υποδηλώνει επίσης την εμπιστοσύνη ότι η Meta θα παραμείνει εξαιρετικά κερδοφόρα.
Ο διακανονισμός που έχει συμφωνηθεί θα επιτρέψει στις πολιτείες να εισπράξουν το μέγιστο ποσό των 17 δισ. δολαρίων μόνο εάν όλες οι άλλες μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικών μέσων —συμπεριλαμβανομένων των TikTok και YouTube— υποχρεωθούν να καταβάλουν παρόμοιες ποινές. Ένας διακανονισμός με τους ανταγωνιστές της Meta ή μια επιτυχής δίκη εναντίον τους θα οδηγήσει επίσης την εταιρεία στην εφαρμογή ακόμη αυστηρότερων κανόνων χρήσης: οι έφηβοι θα περιορίζονται σε μία ώρα το πολύ στο Instagram, ενώ η περίοδος απαγόρευσης πρόσβασης τόσο σε αυτό όσο και στο Facebook θα ισχύει από τις 10 μ.μ. έως τις 7 π.μ. Οι πολιτείες έχουν ήδη αρχίσει να ενεργούν. Στις 25 Αυγούστου, ο Dave Sunday, γενικός εισαγγελέας της Πενσυλβανίας, άσκησε αγωγή κατά του Snapchat, μιας άλλης πλατφόρμας κοινωνικών μέσων, λόγω των κινδύνων που ενέχει ο σχεδιασμός της για τους ανηλίκους, με αποτέλεσμα η τιμή της μετοχής της να καταρρεύσει κατά 8%.
Ο μοναδικός διακανονισμός που επιτεύχθηκε σε αυτή τη δίκη θα συμβάλει στο να μην δοθεί πλεονέκτημα στους ανταγωνιστές της Meta. Παρόλα αυτά, οι αγωγές σχετικά με τις βλάβες από τη χρήση των κοινωνικών δικτύων θα συνεχιστούν. Αρκετές πολιτείες που δεν συμμετείχαν στον διακανονισμό συνεχίζουν να ασκούν μεμονωμένες αγωγές με παρόμοια επιχειρήματα. Χιλιάδες αγωγές για σωματικές βλάβες εκκρεμούν προς εκδίκαση. Επίσης, περισσότερες από 1.000 σχολικές περιφέρειες έχουν ασκήσει αγωγές κατά της εταιρείας, με τις πρώτες δίκες να ξεκινούν τον Φεβρουάριο του επόμενου έτους.
Ο Rob Bonta, γενικός εισαγγελέας της Καλιφόρνιας, είχε περιγράψει την υπόθεση που μόλις διευθετήθηκε ως τη «στιγμή του καπνού» (tobacco moment) της Meta, παρομοιάζοντας τις φερόμενες παραπλανήσεις της εταιρείας με εκείνες που οδήγησαν σε τεράστιες αποζημιώσεις από τους κατασκευαστές τσιγάρων τη δεκαετία του 1990. Βέβαια, με βάση τα δολάρια που πρέπει να καταβάλει η Meta, ο παραλληλισμός αποδεικνύεται ανεπαρκής. Ο τεράστιος διακανονισμός που επιτεύχθηκε εναντίον των μεγάλων καπνοβιομηχανιών το 1998 περιλάμβανε χρηματικό πρόστιμο μεγαλύτερο από τη συνολική αγοραία αξία τους εκείνη την εποχή. Από μια άλλη άποψη, ωστόσο, ο παραλληλισμός μπορεί να αποδειχθεί εκπληκτικά εύστοχος. Ακόμα και μετά από αυτούς τους διακανονισμούς, οι καπνοβιομηχανίες συνέχισαν να αποκομίζουν τεράστια κέρδη. Οι επενδυτές που το 2000 αγόρασαν μετοχές της Altria, που τότε ονομαζόταν Philip Morris, θα είχαν μέχρι σήμερα αποκομίσει απόδοση 36 φορές μεγαλύτερη, συμπεριλαμβανομένων των μερισμάτων. Οι έφηβοι μπορεί σύντομα να περνούν λιγότερο χρόνο στις πλατφόρμες της Meta. Όμως, η εταιρεία απέχει πολύ από το να ταπεινωθεί.
© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com
