Σε νέα φάση νομισματικής σύσφιξης εισέρχεται η ευρωζώνη, καθώς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αποφάσισε να αυξήσει κατά 25 μονάδες βάσης τα βασικά της επιτόκια. Με τη σημερινή κίνηση, το επιτόκιο της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων διαμορφώνεται στο 2,5%, από 2,25% προηγουμένως.
Πρόκειται για τη δεύτερη αύξηση επιτοκίων μέσα στο 2026. Η πρώτη είχε πραγματοποιηθεί τον Ιούνιο, όταν η ΕΚΤ ανέβασε το επιτόκιο καταθέσεων από το 2% στο 2,25%, αντιστρέφοντας την πορεία χαλάρωσης που είχε προηγηθεί.
Η σημερινή απόφαση δεν αιφνιδίασε τις αγορές. Αναλυτές και επενδυτές είχαν προεξοφλήσει σε μεγάλο βαθμό την αύξηση, καθώς η άνοδος των τιμών του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και των καυσίμων έχει επαναφέρει τον πληθωρισμό στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής νομισματικής πολιτικής.
Η ενεργειακή κρίση αλλάζει τα δεδομένα
Η αναζωπύρωση του πολέμου με το Ιράν και οι νέες αναταράξεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές έχουν επιβαρύνει σημαντικά το οικονομικό περιβάλλον. Η ευρωζώνη, ως μεγάλος εισαγωγέας ενέργειας, βρίσκεται ιδιαίτερα εκτεθειμένη στις αυξήσεις των διεθνών τιμών, οι οποίες περνούν σταδιακά στα καύσιμα, στις μεταφορές και στο κόστος παραγωγής.
Τον Αύγουστο, ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη ξεπέρασε το 3%, φθάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων σχεδόν τριών ετών. Οι προβλέψεις δείχνουν ότι οι πιέσεις ενδέχεται να παραμείνουν έντονες και τους επόμενους μήνες, ιδιαίτερα εάν η γεωπολιτική κρίση παραταθεί και οι τιμές της ενέργειας διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα.
Η ΕΚΤ επιχειρεί, μέσω της αύξησης των επιτοκίων, να αποτρέψει τη διάχυση της ενεργειακής ακρίβειας στο σύνολο της οικονομίας. Το βασικό ζητούμενο είναι να μην παγιωθούν οι ανατιμήσεις και να μην ενσωματωθούν στις μισθολογικές απαιτήσεις, στις τιμές των υπηρεσιών και στις πληθωριστικές προσδοκίες επιχειρήσεων και καταναλωτών.
Το ερώτημα της επόμενης ημέρας
Με τη σημερινή αύξηση να έχει ήδη αποτυπωθεί στις προσδοκίες των αγορών, το ενδιαφέρον μεταφέρεται στις επόμενες αποφάσεις της ΕΚΤ. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η κίνηση αποτελεί μια στοχευμένη απάντηση στην ενεργειακή αναταραχή ή την αρχή ενός νέου, μεγαλύτερου κύκλου αυξήσεων. Η εξέλιξη του πληθωρισμού, οι διεθνείς τιμές της ενέργειας, η διάρκεια της σύγκρουσης με το Ιράν και οι αντοχές της οικονομίας της ευρωζώνης θα καθορίσουν τα επόμενα βήματα. Η κεντρική τράπεζα θα πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη συγκράτησης των τιμών και στον κίνδυνο να επιβαρύνει περαιτέρω την οικονομική ανάπτυξη. Οι δύο τελευταίες συνεδριάσεις νομισματικής πολιτικής για το 2026 είναι προγραμματισμένες για τις 29 Οκτωβρίου και τις 17 Δεκεμβρίου. Σε αυτές αναμένεται να φανεί εάν το επιτόκιο καταθέσεων θα παραμείνει στο 2,5% ή εάν η ΕΚΤ θα προχωρήσει σε ακόμη μία αύξηση πριν από το τέλος του έτους.
