Η δημιουργία της «Ασπίδας του Αχιλλέα», του ελληνικού αντιαεροπορικού θόλου, που καλείται να εξασφαλίσει την πλήρη αντιαεροπορική, αντιπυραυλική και αντιβαλλιστική άμυνα της χώρας, αποτελεί ένα σύνθετο βιομηχανικό και τεχνολογικό εγχείρημα που θα αποδώσει υψηλούς τζίρους στους μεγάλους αμυντικούς ομίλους του Ισραήλ.
Ελπίζεται ότι σύμφωνα με τις σχετικές ανακοινώσεις του Υπουργείου Άμυνας θα ανοίξει ζωτικό χώρο για τη συμμετοχή 19 ελληνικών εταιρειών στο project και θα λειτουργήσει ως ευκαιρία για τη μεταφορά της προηγμένης ισραηλινής αμυντικής τεχνογνωσίας στην Ελλάδα και, κυρίως, για την ανάπτυξη μιας εγχώριας παραγωγικής αμυντικής βάσης.
Βάσει των όρων της συμφωνίας, που υπογράφηκε χθες στο Τελ Αβίβ, ανάμεσα στους εκπροσώπους της Ελλάδας και του Ισραήλ, τον κύριο όγκο των συμβολαίων αναλαμβάνουν η Rafael Advanced Defense Systems και η Israel Aerospace Industries (IAI), δύο κρατικοί ισραηλινοί αμυντικοί κολοσσοί.
Σε ρόλο συμπληρωματικό βρίσκονται η ELTA Systems, θυγατρική της ΙΑΙ, η οποία αναλαμβάνει την προμήθεια των ραντάρ. Τέλος, σύμφωνα με δημοσιεύματα του ισραηλινού Τύπου, μέρος των συμβολαίων σε ότι αφορά τους κινητήρες πυραύλους αναλαμβάνει ως υπεργολάβος η επίσης κρατική ισραηλινή Tomer – που δεν αναφέρεται στην επίσημη διακρατική ελληνοϊσραηλινή σύμβαση.
Ο προϋπολογισμός της σύμβασης για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» ανέρχεται σε 3,035 δισ. ευρώ και προβλέπει την ανάπτυξη ενός πολυεπίπεδου αντιαεροπορικού, αντιβαλλιστικού και αντί-drone θόλου μέσα σε διάστημα 35 μηνών.
Η αρχιτεκτονική του συστήματος αυτού περιλαμβάνει διάφορους τύπους αναχαιτιστών, ραντάρ και μέσων ηλεκτρονικού πολέμου τα οποία θα συνδεθούν σε ένα ενιαίο δίκτυο διοίκησης και ελέγχου, το οποίο θα συνεργάζεται με τα υφιστάμενα Patriot και Hawk, αλλά και με τα Rafale, τα F-16 Viper, τις φρεγάτες Belharra και το πυραυλικό σύστημα PULS.
Η υλοποίησή του αρχίζει αμέσως μετά την υπογραφή, δηλαδή αρχίζει από σήμερα και στόχος είναι να έχει ολοκληρωθεί ως τον Ιούλιο του 2029.
Τι αναλαμβάνει η Rafael
Η Rafael Advanced Defense Systems αναλαμβάνει την κατασκευή των δύο από τα τρία βασικά πυραυλικά συστήματα και του νευραλγικού συστήματος διοίκησης και ελέγχου.
Η Rafael ξεκίνησε το 1948 ως ερευνητική μονάδα του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας και από το 2001 λειτουργεί με εταιρική μορφή, παραμένει όμως κρατική και αποδίδει κάθε χρόνο το 50% των κερδών της στο ισραηλινό κράτος.
Με έδρα τη Χάιφα, 30 θυγατρικές εντός και εκτός Ισραήλ, 10.000 εργαζόμενους, και ετήσιες πωλήσεις ύψους περίπου 6 δισ. δολαρίων το 2024, η Rafael αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους πυλώνες της ισραηλινής αμυντικής βιομηχανίας. Είναι η κατασκευάστρια του Iron Dome, των πυραύλων Spike, του συστήματος προστασίας τεθωρακισμένων Trophy και των συστημάτων David’s Sling και SPYDER.
To αντιπυραυλικό σύστημα SPYDER της RAFAEL © Rafael
Στην ελληνική «Ασπίδα», το David’s Sling θα συγκροτήσει μαζί με τους Patriot το ανώτερο στρώμα προστασίας απέναντι σε βαλλιστικούς πυραύλους και άλλες απειλές μεγάλου βεληνεκούς.
Το Ισραηλινό σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας, David’s Sling © rafael.co.il
Το SPYDER θα καλύπτει τη χαμηλή και μέση αεράμυνα και την αντιμετώπιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών, σε συνδυασμό με τους πυραύλους Hawk. Η Rafael θα αναπτύξει επίσης το νέο εθνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου, ώστε όλα τα επίπεδα του θόλου να ανταλλάσσουν δεδομένα και να λειτουργούν ως ενιαία επιχειρησιακή εικόνα.
Τι αναλαμβάνει η IAI
O ισραηλινός πύραυλος BARAK-MX, στον οποίο ενσωματώθηκε το αντι-UAV σύστημα Κένταυρος της ΕΑΒ. Tέτοιο σύστημα διαθέτει και η Κύπρος. © ΙΑΙ
Η Israel Aerospace Industries (ΙΑΙ) αναλαμβάνει το μεσαίο στρώμα του θόλου μέσω του BARAK MX, το οποίο χρησιμοποιεί διαφορετικούς αναχαιτιστές για απειλές μικρού, μέσου και μεγάλου βεληνεκούς. Η Israel Aerospace Industries ιδρύθηκε το 1953 ως Bedek Aviation Company και σήμερα αποτελεί τη μεγαλύτερη κρατική αεροδιαστημική και αμυντική εταιρεία του Ισραήλ.
Δραστηριοποιείται στους πυραύλους, στους δορυφόρους, στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, στα ραντάρ, στον ηλεκτρονικό πόλεμο και στην πολιτική αεροπορία. Το 2025 απασχολούσε περίπου 15.000 εργαζομένους, είχε ετήσιες πωλήσεις 7,38 δισ. δολαρίων και ανεκτέλεστο 29 δισ. δολαρίων.
ELTA Systems
Θυγατρική της είναι η ELTA Systems, η οποία θα προμηθεύσει τα πολυλειτουργικά ραντάρ MMR/ELM-2084.
To ραντάρ ΕLM-2084 της ELTA systems, θυγατρική της ΙΑΙ © ΙΑΙ
Τα ραντάρ αυτά θα τροφοδοτούν με δεδομένα το ενιαίο κέντρο διοίκησης, υποστηρίζοντας τον εντοπισμό, την παρακολούθηση και την κατηγοριοποίηση των απειλών, ενώ η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης προβλέπεται να επιταχύνει την επεξεργασία των πληροφοριών και την επιλογή του καταλληλότερου μέσου αναχαίτισης.
Tomer
Τέλος σύμφωνα με τα ισραηλινά μέσα μαζικής ενημέρωσης, στην σύμβαση για τον ελληνικό θόλο συμμετέχει και η Tomer, άλλη μια κρατική εταιρεία εξειδικευμένη στην ανάπτυξη και παραγωγή συστημάτων πυραυλικής πρόωσης.
Αν και όπως είπαμε η Tomer δεν εμφανίζεται στην ελληνική σύμβαση, αποτελεί τον εξειδικευμένο προμηθευτής των μεγάλων ισραηλινών αμυντικών ομίλων ΙΑΙ και Rafael, οπότε θα αναλάβει να κατασκευάσει κινητήρες πυραύλων για αναχαιτιστές για τα BARAK MX και SPYDER.
Στο 25% η ελληνική συμμετοχή
Σε ότι αφορά την ελληνική συμμετοχή, δεν είναι ακόμη πολλά πράγματα γνωστά. Πάντως η επίσημη ανακοίνωση που εξέδωσε χτες το υπουργείο Άμυνας, αμέσως μετά την υπογραφή της διακρατικής συμφωνίας για τον ελληνικό θόλο, ανέφερε ότι στο πλαίσιο της υλοποίησης του προγράμματος «προβλέπεται ευρεία συμμετοχή του ελληνικού αμυντικού και τεχνολογικού οικοσυστήματος, με 19 ελληνικές εταιρείες να συμμετέχουν ήδη στις σχετικές διαδικασίες. Το ποσοστό συμμετοχής τους υπερβαίνει το 25% και συγκεκριμένα τα 750 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα με εξαγωγικές προοπτικές».
Ποιες είναι οι 19 ελληνικές αυτές εταιρείες που θα συμμετέχουν στο πρόγραμμα δεν γνωρίζουμε καθώς – επί του παρόντος – το υπουργείο Άμυνας δεν έχει δώσει ακόμη την σχετική λίστα στη δημοσιότητα. Κατά διαστήματα όμως, είτε από πηγές του υπουργείου, είτε σε διάφορα δημοσιεύματα έχουν αναφερθεί ονομαστικά οι METLEN, ΕΑΒ, ΕΑΣ, SCYTALYS, Intracom Defense–IDE, ΔΕΗ, Prisma Electronics, Uni Systems, Sthenos, Eyeonix, MILTECH και AKMON.
Στόχος του υπουργείου Άμυνας είναι πάντως οι ελληνικές επιχειρήσεις να μην λειτουργήσουν ως τοπικοί υπεργολάβοι των ισραηλινών ομίλων που θα καλύψουν απλά και μόνο τις ανάγκες των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων, αλλά να υπάρξει μεταφορά τεχνογνωσίας που να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη αμυντικής παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα ,- ή δυνατό και με ένταξη των ελληνικών μονάδων στις εφοδιαστικές αλυσίδες των ισραηλινών αμυντικών εταιρειών.
Η επιτυχία της σύμβασης, σε ότι αφορά τον εξίσου σημαντικό με την ενίσχυση της εθνικής άμυνας στόχο της ενίσχυσης της εγχώριας παραγωγικής βάσης, θα κριθεί λοιπόν όχι τόσο -ή όχι μόνο- από το αν η ελληνική συμμετοχή θα φτάσει το 25% του συνόλου της σύμβασης ή τα 750 εκατ. ευρώ, αλλά κυρίως από το περιεχόμενο των συμβάσεων.
Το τι αναλάβουν δηλαδή να παράγουν οι ελληνικές επιχειρήσεις, ποια δικαιώματα παραγωγής θα δοθούν, τι είδους τεχνογνωσία θα αποκτηθεί.
Από το αν δηλαδή η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν θα παραμείνει ένα ακόμη μεγάλο εξοπλιστικό πρόγραμμα αλλά θα εξελιχθεί σε μοχλό αναβάθμισης της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας.
Για να συμβεί αυτό, το ελληνικό σκέλος πρέπει να αφορά ουσιαστική παραγωγή και τεχνολογία, όχι απλώς περιφερειακές εργασίες και κομμάτια συναρμολόγησης.
