Οριστικά κλείνει σήμερα ένας κύκλος που ξεπερνά τον έναν αιώνα στο εμπορικό κέντρο της Αθήνας. Το ιστορικό πολυκατάστημα Notos στην Αιόλου και τη Σταδίου διακόπτει και επίσημα τη λειτουργία του, σηματοδοτώντας το τέλος μιας εμπορικής διαδρομής που ξεκίνησε στις αρχές του 20ού αιώνα και συνδέθηκε με την καθημερινότητα, την κατανάλωση και την κοινωνική ζωή της πρωτεύουσας. Με βάση τη σχετική συμφωνία, το ακίνητο περνά και ουσιαστικά στα χέρια της Dimand, η οποία το απέκτησε από την Τράπεζα Πειραιώς και πλέον καλείται να αποφασίσει ποια θα είναι η επόμενη χρήση ενός από τα πλέον αναγνωρίσιμα κτίρια του εμπορικού τριγώνου της Αθήνας.
Το powergame.gr βρέθηκε στο κατάστημα στις τελευταίες ημέρες λειτουργίας του και κατέγραψε τις τελευταίες εικόνες ενός χώρου που επί δεκαετίες αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τους Αθηναίους, αλλά και τις παροχές που συμφωνήθηκαν για τους εργαζόμενους ενόψει της οριστικής παύσης λειτουργίας. Ήδη κάποιες από τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνταν με χώρους πώλησης είχαν διακόψει τη λειτουργία τους, ενώ πολλά ράφια είναι άδεια ή μισοάδεια, μακριά από την εικόνα και τις άλλοτε του τρυφηλές ημέρες του πολυκαταστήματος.
Από τον Λαμπρόπουλο στο Notos
Η ιστορία του καταστήματος είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορία του ελληνικού οργανωμένου λιανεμπορίου. Το 1913 το κατάστημα μεταφέρθηκε στο κτίριο που βρίσκεται στη συμβολή των οδών Αιόλου και Σταδίου. Σταδιακά, η παρουσία του επεκτάθηκε και σε ιδιόκτητα νεοκλασικά ακίνητα επί των οδών Αιόλου και Λυκούργου, δημιουργώντας ένα εμπορικό συγκρότημα που με την πάροδο των δεκαετιών εξελίχθηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα της πρωτεύουσας.
Το 1927 η εταιρεία μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρεία, ενώ αργότερα ακολούθησε και η εισαγωγή της στο Χρηματιστήριο. Το όνομα «Λαμπρόπουλος» πέρασε έτσι από τη σφαίρα μιας οικογενειακής εμπορικής επιχείρησης σε εκείνη μιας μεγάλης οργανωμένης εταιρείας λιανικής.
Φωτογραφία στο εσωτερικό του πολυκαταστήματας ©powergame.gr
Ήταν κυρίως κατά τις δεκαετίες του ’60, του ’70 και του ’80, όμως, όταν ο «Λαμπρόπουλος» έγινε πραγματικό συνώνυμο του μεγάλου πολυκαταστήματος. Για πολλές γενιές Αθηναίων, η φράση «στου Λαμπρόπουλου» αρκούσε για να προσδιορίσει όχι μόνο έναν εμπορικό προορισμό αλλά και ένα σημείο συνάντησης στο κέντρο της πόλης.
Το πολυκατάστημα αποτέλεσε μέρος της κοινωνικής και καταναλωτικής ζωής της Αθήνας, σε μια εποχή κατά την οποία το κέντρο της πρωτεύουσας αποτελούσε τον βασικό εμπορικό πόλο της πόλης.
Η δραστηριότητα της εταιρείας, μάλιστα, δεν περιορίστηκε στο λιανεμπόριο. Ο όμιλος συνδέθηκε και με τη δισκογραφία μέσω της Columbia – Αφοί Λαμπρόπουλοι, ενώ το ίδιο το πολυκατάστημα υπήρξε από τους χώρους που εισήγαγαν στην ελληνική αγορά τη λογική των shop in shops, φιλοξενώντας επώνυμες μάρκες και ακολουθώντας τις διεθνείς τάσεις στο οργανωμένο λιανεμπόριο.
O σχεδόν άδειος πλέον χώρος πώλησης της Adidas @powergame.gr
Η μετάβαση στο Notos και η αλλαγή του εμπορικού χάρτη
Στα τέλη της δεκαετίας του ’90 η ιστορική επιχείρηση πέρασε στον όμιλο Παπαέλληνα. Το 2001 το κατάστημα επανασυστήθηκε στην αγορά ως Notos Galleries Λαμπρόπουλος, σηματοδοτώντας μια νέα προσπάθεια να διατηρηθεί η εμπορική παρουσία του ιστορικού σημείου υπό ένα διαφορετικό επιχειρηματικό μοντέλο. Ωστόσο, η αλλαγή της εμπορικής ταυτότητας δεν μπορούσε να ανακόψει τις ευρύτερες μεταβολές που είχαν ήδη αρχίσει να συντελούνται στο κέντρο της Αθήνας. Η ανάπτυξη νέων εμπορικών πόλων, η μετατόπιση της καταναλωτικής δραστηριότητας προς άλλες περιοχές, η άνοδος των εμπορικών κέντρων και αργότερα η επιτάχυνση του ηλεκτρονικού εμπορίου άλλαξαν δραστικά το περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργούσαν τα παραδοσιακά πολυκαταστήματα.
Παράλληλα, τα χρόνια οικονομικά βάρη του ομίλου Notos Συμμετοχών δημιούργησαν ένα σύνθετο επιχειρηματικό περιβάλλον συνεχών προκλήσεων, γεγονός που έφερε τη διοίκηση της επιχείρησης σε αναζήτηση λύσεων για τη βιωσιμότητά της.
Φωτογραφία στο εσωτερικό του πολυκαταστήματας ©powergame.gr
Οι συζητήσεις που δεν καρποφόρησαν
Σήμερα ο όμιλος Notos Συμμετοχών τελεί υπό σύνθετο ιδιοκτησιακό και χρηματοοικονομικό περιβάλλον. Οι συστημικές πιστώτριες τράπεζες κατέχουν συνολικά το 50%, η Optima Bank το 25%, ενώ το υπόλοιπο 25% ανήκει σε λοιπούς μετόχους, μεταξύ των οποίων η οικογένεια Παπαέλληνα, ο όμιλος Φάις, εταιρεία συμφερόντων των αδελφών Κυρκίνη, ιδρυτών της e-food, καθώς και ο όμιλος Politikos.
Το προηγούμενο διάστημα πραγματοποιήθηκαν συζητήσεις για τη μεταβίβαση των πολυκαταστημάτων του ομίλου σε εταιρεία υπό τον Politikos Group και πιθανούς συνεπενδυτές. Ωστόσο, οι επαφές αυτές δεν κατέληξαν σε οριστική συμφωνία. Τα οικονομικά μεγέθη αποτυπώνουν τις πιέσεις που αντιμετωπίζει η επιχείρηση. Το 2024 ο όμιλος Notos εμφάνισε κύκλο εργασιών 129,13 εκατ. ευρώ, έναντι 123,83 εκατ. ευρώ το 2023. Παρά την αύξηση του τζίρου, το αποτέλεσμα ήταν ζημιογόνο, με ζημίες 1,68 εκατ. ευρώ, έναντι κερδών 836.000 ευρώ την προηγούμενη χρήση.
Η δραστηριότητα του ομίλου δεν περιορίζεται στα πολυκαταστήματα, αλλά περιλαμβάνει επίσης τον κλάδο των καλλυντικών, τα είδη γραφείου και την αντιπροσώπευση γνωστών σημάτων ένδυσης, μεταξύ των οποίων οι Lacoste, Gant, Nautica, The Bostonians, La Martina, Boggi Milano και Paul & Shark.
Φωτογραφία στο εσωτερικό του πολυκαταστήματας ©powergame.gr
Οι εργαζόμενοι και η τελευταία ημέρα
Από το κλείσιμο του πολυκαταστήματος επηρεάζονται εκατοντάδες εργαζόμενοι, αρκετοί από τους οποίους έχουν συνδέσει μεγάλο μέρος της επαγγελματικής τους ζωής με τον «Λαμπρόπουλο» και στη συνέχεια με τη Notos. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του powergame.gr για τους εργαζόμενους που αποχωρούν έχουν προβλεφθεί πρόσθετες παροχές πέραν της προβλεπόμενης αποζημίωσης, με διαφοροποιήσεις ανάλογα με την ηλικία και την προϋπηρεσία.
Για εργαζόμενους ηλικίας άνω των 58 ετών προβλέφθηκε, ανεξαρτήτως προϋπηρεσίας, πρόσθετη παροχή που συνδέεται και με την αναγνώριση πλασματικών ετών, όπου αυτά υπήρχαν. Για όσους παρέμειναν μέχρι την ολοκλήρωση της λειτουργίας του καταστήματος προβλέπεται επιπλέον ένας μισθός, καθώς και συμμετοχή 3% επί του τζίρου των μηνών Ιουλίου και Αυγούστου (και ορισμένων ημερών του Ιουνίου), ποσό που υπολογίζεται περίπου στα 1.200 ευρώ.
Για εργαζόμενους με περισσότερα από 25 χρόνια προϋπηρεσίας προβλέφθηκε η αναγνώριση έως και δύο πλασματικών ετών, ενώ για όσους παρέμειναν μέχρι το τέλος προστέθηκαν ο επιπλέον μισθός και η συμμετοχή 3% επί του τζίρου.
Φωτογραφία στο εσωτερικό του πολυκαταστήματας ©powergame.gr
Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελούν εργαζόμενοι με 35 και 40 χρόνια υπηρεσίας, αρκετοί από τους οποίους προέρχονται ακόμη από την εποχή του Λαμπρόπουλου. Πρόκειται για εργαζόμενους που, λόγω της ηλικίας ή των επιμέρους προϋποθέσεων, δεν μπορούσαν να επωφεληθούν από την αναγνώριση πλασματικών ετών. Μετά από αλλεπάλληλες οχλήσεις του σωματείου εργαζομένων της Notos, σύμφωνα με πληροφορίες, για την κατηγορία αυτή συμφωνήθηκαν επιπλέον παροχές. Πέραν της αποζημίωσης και του ενός επιπλέον μισθού, δόθηκαν ακόμη δύο μισθοί, καθώς και ένα πρόσθετο 3% για όσους έχουν περισσότερα από 25 χρόνια προϋπηρεσίας.
Συνολικά, περίπου 50 εργαζόμενοι αποχώρησαν τον Ιούνιο, ενώ περίπου 105 εργαζόμενοι αποχωρούν τώρα, με την ολοκλήρωση της λειτουργίας του καταστήματος. Οι υπόλοιποι εργαζόμενοι θα μετακινηθούν σε άλλα καταστήματα του ομίλου.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, την Τρίτη αναμένεται να συγκεντρωθούν και να απομακρυνθούν τα τελευταία εμπορεύματα από το κτίριο, ενώ αρκετές εταιρείες έχουν ήδη αποχωρήσει από τους χώρους του πολυκαταστήματος, μεταξύ των οποίων η Attrattivo (AXF Α.Ε.).
Για περίπου 12 εργαζόμενους προβλέπεται μετακίνηση στον Πειραιά, ενώ οι υπόλοιποι από όσους παραμείνουν στον όμιλο αναμένεται να κατευθυνθούν προς τις boutiques και άλλες εμπορικές δραστηριότητες του ομίλου.
Φωτογραφία στο εσωτερικό του πολυκαταστήματας ©powergame.gr
Τι θα γίνει με το ιστορικό ακίνητο
Το μεγάλο ερώτημα πλέον αφορά την επόμενη ημέρα του κτιρίου. Η Dimand, η οποία απέκτησε το ακίνητο από την Τράπεζα Πειραιώς, εξέτασε διαφορετικά σενάρια αξιοποίησης.
Το πρώτο αφορά τη μετατροπή του κτιρίου σε σύγχρονους χώρους γραφείων. Πρόκειται για ένα μοντέλο που έχει κερδίσει σημαντικό έδαφος στο κέντρο της Αθήνας, καθώς παλαιά εμπορικά ακίνητα μετατρέπονται σε χώρους που μπορούν να προσελκύσουν εταιρείες και εργαζόμενους στο ανανεωμένο επιχειρηματικό κέντρο.
Το δεύτερο σενάριο προβλέπει τη διατήρηση της εμπορικής χρήσης, είτε με την επαναλειτουργία του κτιρίου ως χώρου λιανικής είτε ακόμη και με την επιστροφή σε ένα μοντέλο πολυκαταστήματος, κάτι που δεν θεωρείται ως το επικρατέστερο ενδεχόμενο να γίνει πράξη.
Το τρίτο αφορά τη μετατροπή του ακινήτου σε ξενοδοχειακή μονάδα, αξιοποιώντας τη δυναμική που παρουσιάζει τα τελευταία χρόνια η τουριστική αγορά της Αθήνας και τη θέση του κτιρίου στην καρδιά του ιστορικού κέντρου.
Οι οριστικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν το επόμενο διάστημα, στο πλαίσιο της σχεδιαζόμενης ανακατασκευής του ακινήτου, η οποία, με τα σημερινά δεδομένα, εκτιμάται ότι θα ξεκινήσει το 2027. Ωστόσο, στην αγορά θεωρείται αρκετά πιθανό να εξεταστεί τελικά ένα μεικτό μοντέλο αξιοποίησης. Ένα μοντέλο αντίστοιχο με αυτό που εφαρμόζεται σε άλλες μεγάλες αναπτύξεις του κέντρου, όπως το Μινιόν, με γραφεία στους ορόφους και χώρους λιανικής στο ισόγειο.
