Η επενδυτική έκρηξη στην τεχνητή νοημοσύνη έχει πλέον ξεπεράσει σε ένταση τα επίπεδα της δεκαετίας του 1990, χωρίς όμως να εμφανίζει ακόμη τις ίδιες μακροοικονομικές ανισορροπίες. Η Goldman Sachs προειδοποιεί, ωστόσο, ότι η αγορά μπορεί να δημιουργεί μια νέα «φούσκα κερδών».
Οι εταιρείες που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη έχουν αυξήσει τη χρηματιστηριακή τους αξία κατά περίπου 27 τρισ. δολάρια από τα τέλη του 2022. Η άνοδος μπορεί ακόμη να δικαιολογηθεί από τις μελλοντικές προοπτικές κερδοφορίας, απαιτεί όμως πιο αισιόδοξες παραδοχές.
Το βασικό σενάριο στηρίζεται στην εκτίμηση ότι οι εταιρείες AI θα αποκομίσουν δυσανάλογα μεγάλο μερίδιο των οικονομικών οφελών, σημειώνουν οι αναλυτές της Goldman Sachs. Ωστόσο, υπάρχει κίνδυνος η αγορά να υπερεκτιμά τη διάρκεια των υψηλών κερδών, ιδιαίτερα για τους προμηθευτές υποδομών AI.
Τεχνητή νοημοσύνη: Επενδύσεις σε επίπεδα dotcom, αλλά με διαφορετικά θεμελιώδη
Η επενδυτική έκρηξη στην τεχνητή νοημοσύνη (AI) περνά σε μια πιο έντονη φάση, όμως η ευρύτερη αμερικανική οικονομία δεν ακολουθεί μέχρι στιγμής την ίδια πορεία με εκείνη που χαρακτήρισε την τεχνολογική έκρηξη της εποχής των dotcom στα τέλη της δεκαετίας του 1990.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης της Goldman Sachs, η οποία εξετάζει κατά πόσο η σημερινή άνοδος των επενδύσεων και των μετοχών που συνδέονται με την AI μπορεί να εξελιχθεί σε μια νέα τεχνολογική φούσκα.
Οι αναλυτές Ντόμινικ Γουίλσον και Βίκι Τσανγκ επισημαίνουν ότι τέσσερις βασικές μακροοικονομικές εξελίξεις είχαν προαναγγείλει τη δημιουργία φούσκας στα τέλη της δεκαετίας του 1990: οι επενδύσεις διατηρούνταν σε ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα, τα περιθώρια κέρδους υποχωρούσαν, οι ανάγκες εταιρικής χρηματοδότησης και η μόχλευση αυξάνονταν απότομα και το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών διευρυνόταν.
Μέχρι τα τέλη του 2025, καμία από αυτές τις τέσσερις συνθήκες δεν είχε εμφανιστεί σε αντίστοιχη κλίμακα. Μόνη σημαντική αλλαγή έκτοτε είναι η επιτάχυνση του επενδυτικού κύκλου.
Η τεχνητή νοημοσύνη εκτοξεύει τις επενδύσεις
Οι επενδύσεις των αμερικανικών τεχνολογικών εταιρειών ως ποσοστό του ΑΕΠ έχουν ήδη ξεπεράσει τα υψηλά της δεκαετίας του 1990 και αυξάνονται ταχύτερα από ό,τι τότε. Παράλληλα, τα επενδυτικά σχέδια των μεγαλύτερων εταιρειών cloud και υπολογιστικής ισχύος για το 2026 είναι σχεδόν 50% υψηλότερα από τα επίπεδα που προβλέπονταν μόλις έξι μήνες νωρίτερα.
Η Goldman Sachs υπογραμμίζει ότι η σημερινή επενδυτική έκρηξη δεν έχει ακόμη το ίδιο εύρος ούτε την ίδια διάρκεια με εκείνη της δεκαετίας του 1990, πλησιάζει όμως πλέον σε αντίστοιχη κλίμακα.
Η μεγάλη διαφορά βρίσκεται στα εταιρικά κέρδη. Ενώ στην περίοδο πριν από το σκάσιμο της dotcom φούσκας τα περιθώρια κέρδους άρχισαν να συρρικνώνονται, σήμερα έχουν αυξηθεί. Η άνοδος των μισθών και του μοναδιαίου κόστους εργασίας είναι επίσης βραδύτερη από εκείνη της δεκαετίας του 1990, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να διατηρούν ισχυρή κερδοφορία.
Η χρηματοοικονομική κατάσταση του εταιρικού τομέα παραμένει σταθερή, καθώς τα αυξημένα κέρδη έχουν σε μεγάλο βαθμό συμβαδίσει με την αύξηση των επενδύσεων. Παράλληλα, οι διεθνείς ανισορροπίες δεν έχουν διευρυνθεί. Αντίθετα, το αμερικανικό έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών έχει περιοριστεί.
Το μερίδιο της τεχνολογίας στις επενδύσεις στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί σε νέο υψηλό
(Επενδύσεις στην τεχνολογία ως % του ΑΕΠ) ©Goldman Sachs
Οι μετοχές της AI ανεβαίνουν μαζί με τα κέρδη
Η ισχυρή άνοδος των μετοχών που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη εγείρει, ωστόσο, το ερώτημα αν οι αποτιμήσεις έχουν ξεπεράσει τα θεμελιώδη μεγέθη. Οι αναλυτές της Goldman Sachs σημειώνουν ότι η σημερινή συγκυρία διαφέρει από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, καθώς μαζί με τις τιμές των μετοχών αυξάνονται και τα πραγματικά κέρδη και οι προσδοκίες για μελλοντική κερδοφορία.
Οι αποτιμήσεις της αμερικανικής αγοράς μετοχών παραμένουν υψηλές με βάση τα ιστορικά δεδομένα. Ωστόσο, οι προθεσμιακοί δείκτες τιμής προς κέρδη δεν έχουν αυξηθεί φέτος, παρά το νέο ράλι των μετοχών. Αυτό σημαίνει ότι η πρόσφατη άνοδος είναι περισσότερο «οδηγούμενη από τα κέρδη» και λιγότερο από την επέκταση των αποτιμήσεων.
Η Goldman Sachs έχει υπολογίσει επίσης την πιθανή αξία των πρόσθετων κερδών που θα μπορούσαν να δημιουργηθούν για τις αμερικανικές επιχειρήσεις από την αύξηση της παραγωγικότητας χάρη στην AI. Η βασική εκτίμηση για την προεξοφλημένη παρούσα αξία των δυνητικών εσόδων από κεφάλαια που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη ανέρχεται σε περίπου 9 τρισ. δολάρια.
Την ίδια στιγμή, οι εταιρείες που συνδέονται με την AI έχουν αυξήσει τη χρηματιστηριακή τους αξία κατά περίπου 27 τρισ. δολάρια από τον Νοέμβριο του 2022. Επτά μήνες νωρίτερα, η αντίστοιχη αύξηση ανερχόταν σε περίπου 19 τρισ. δολάρια.
Η σύγκριση δεν είναι απόλυτη, καθώς μέρος της αύξησης της χρηματιστηριακής αξίας δεν οφείλεται αποκλειστικά στην AI. Μεγάλες εταιρείες cloud και τεχνολογικοί όμιλοι διαθέτουν σημαντικές δραστηριότητες εκτός τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίες μπορεί επίσης να συνέβαλαν στην άνοδο των μετοχών τους.
Παράλληλα, πιο αισιόδοξες υποθέσεις για το μερίδιο των εσόδων, την ταχύτητα υιοθέτησης της τεχνολογίας και τα οφέλη στην παραγωγικότητα μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την αποτίμηση των δυνητικών κερδών από την AI. Ωστόσο, σύμφωνα με την Goldman Sachs, για να δικαιολογηθεί η απόσταση ανάμεσα στην άνοδο των χρηματιστηριακών αξιών και την εκτιμώμενη οικονομική αξία απαιτούνται ολοένα πιο αισιόδοξες παραδοχές.
Τα κέρδη των αμερικανικών εταιρειών παραμένουν κοντά σε επίπεδα ρεκόρ
(Εταιρικά κέρδη προ φόρων ως % του ΑΕΠ των ΗΠΑ) ©Goldman Sachs
Το μεγάλο στοίχημα είναι η διάρκεια των κερδών
Το βασικό σενάριο που φαίνεται να προεξοφλεί η αγορά είναι ότι η σημερινή δυναμική θα συνεχιστεί. Οι επενδυτές θεωρούν ότι οι εταιρείες που πρωταγωνιστούν στην επενδυτική έκρηξη θα αποκομίσουν μεγάλο μέρος των οικονομικών οφελών από την AI και ότι το μερίδιο των συνολικών εταιρικών κερδών στην οικονομία θα συνεχίσει να αυξάνεται.
Η υψηλή κερδοφορία έχει συμβάλει μέχρι σήμερα στην αποφυγή μακροοικονομικών ανισορροπιών, περιορίζοντας την ανάγκη για μεγαλύτερη μόχλευση και συγκρατώντας τις ανησυχίες για την ποιότητα της εταιρικής πίστης. Ωστόσο, η Goldman Sachs προειδοποιεί ότι ο ανταγωνισμός, οι νέες επενδύσεις και η τεχνολογική καινοτομία μπορούν να διαβρώσουν τα περιθώρια κέρδους.
Παραμένει, επομένως, αβέβαιο κατά πόσο τα υφιστάμενα πλεονεκτήματα των εταιρειών θα λειτουργήσουν ως επαρκή εμπόδια εισόδου, ώστε να προστατευθούν από μελλοντική υποχώρηση της κερδοφορίας.
Ένας ακόμη κίνδυνος αφορά την ίδια την επενδυτική έκρηξη. Σημαντικό μέρος των κερδών που στηρίζουν σήμερα τις υψηλές τιμές των μετοχών δημιουργείται από τις ίδιες τις τεράστιες επενδύσεις στην AI. Όταν ο κύκλος των δαπανών επιβραδυνθεί, η εικόνα των κερδών μπορεί να αλλάξει σημαντικά.
Η Goldman Sachs εκτιμά ότι η αγορά ενδέχεται να υπερεκτιμά τη διάρκεια αυτών των εσόδων πέρα από την επόμενη διετία ή τριετία, ειδικά για τις εταιρείες που επωφελούνται άμεσα από την έκρηξη των κεφαλαιουχικών δαπανών. Οι προβλέψεις κερδών για τα επόμενα δύο χρόνια μπορεί να παραμένουν ισχυρές, όμως η εικόνα μετά την ολοκλήρωση της φάσης ταχείας αύξησης των επενδύσεων είναι πολύ πιο δύσκολο να προβλεφθεί.
Μπορεί η AI να οδηγήσει σε νέα φούσκα τύπου dotcom;
Η Goldman Sachs θεωρεί ότι οι συγκρίσεις με τα τέλη της δεκαετίας του 1990 παραμένουν, προς το παρόν, περισσότερο καθησυχαστικές παρά ανησυχητικές. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι οι ιστορικές αναλογίες έχουν περιορισμένη αξία. Η σημερινή επενδυτική έκρηξη μπορεί να στηρίζεται σε ένα διαφορετικό μακροοικονομικό περιβάλλον και να δημιουργεί διαφορετικές ευπάθειες.
Εκτός των κλάδων που συνδέονται με την AI, η αμερικανική οικονομία εμφανίζεται αισθητά ασθενέστερη από εκείνη της δεκαετίας του 1990. Η αύξηση της καταναλωτικής δαπάνης είναι σχετικά περιορισμένη, το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα αυξάνεται πολύ πιο αργά και οι επενδύσεις εκτός τεχνολογίας παραμένουν υποτονικές.
Με άλλα λόγια, η επενδυτική έκρηξη στην τεχνητή νοημοσύνη μπορεί σήμερα να λειτουργεί ως αντιστάθμισμα σε ένα πιο εύθραυστο μακροοικονομικό περιβάλλον.
Ακριβώς επειδή η πορεία των κερδών διαφέρει από εκείνη της περιόδου πριν από το 2000, είναι λιγότερο προφανές ότι οι σημερινές χρηματιστηριακές αποτιμήσεις έχουν ξεπεράσει την πραγματική δυνατότητα της οικονομίας να τις στηρίξει. Ο κίνδυνος μιας καθαρής «φούσκας αποτιμήσεων» φαίνεται επομένως μικρότερος από ό,τι στα τέλη της δεκαετίας του 1990.
Πάνω από ό,τι μπορεί να δικαιολογήσει η πραγματική οικονομία
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι κίνδυνοι έχουν εξαφανιστεί. Αντίθετα, η Goldman Sachs βλέπει να αυξάνεται ο κίνδυνος μιας «φούσκας κερδών»: μιας κατάστασης όπου οι επενδυτές προεξοφλούν ότι η σημερινή εξαιρετικά υψηλή κερδοφορία των εταιρειών που πρωταγωνιστούν στην AI θα διατηρηθεί για πολύ περισσότερο από όσο μπορεί να δικαιολογήσει η πραγματική οικονομία.
Το κρίσιμο ερώτημα για τις αγορές δεν είναι πλέον μόνο αν οι εταιρείες της τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να παράγουν τεράστια κέρδη, αλλά αν μπορούν να τα διατηρήσουν όταν ο επενδυτικός κύκλος ωριμάσει, ο ανταγωνισμός ενταθεί και η ανάπτυξη των υποδομών επιβραδυνθεί.
Έτσι, η βασική ένταση που εντοπίζει η Goldman Sachs παραμένει: από τη μία πλευρά, ένα ευνοϊκό θεμελιώδες περιβάλλον, με ισχυρή κερδοφορία και ανθεκτικούς ισολογισμούς· από την άλλη, υψηλές αποτιμήσεις και ολοένα μεγαλύτερες προσδοκίες για το μέλλον. Η ισορροπία ανάμεσα στα δύο θα κρίνει αν η επανάσταση της AI θα αποτελέσει έναν νέο παραγωγικό κύκλο για την αμερικανική οικονομία ή αν, τελικά, θα αφήσει πίσω της μια νέα χρηματιστηριακή φούσκα.
