Τον προθάλαμο για ένα νέο μόνιμο, ενιαίο μηχανισμό εισοδηματικών ενισχύσεων προς τα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά αποτελεί το Εθνικό Μητρώο Παροχών και Επιδομάτων, το οποίο έχει ήδη τεθεί σε πιλοτική λειτουργία από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Όπως αναφέρει η σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση, μεταξύ των αντικειμένων του νέου Μητρώου, στο οποίο θα συγκεντρωθούν όλες οι ασφαλιστικές (από τα επιδόματα της ΔΥΠΑ μέχρι τις συντάξεις του ΕΦΚΑ) και προνοιακές παροχές (από τα επιδόματα του ΟΠΕΚΑ μέχρι τα voucher για τους παιδικούς σταθμούς) είναι ο «αποτελεσματικότερος σχεδιασμός ή ανασχεδιασμός δημόσιων πολιτικών».
Με άλλα λόγια, η ΚΥΑ αφήνει ρητά ανοιχτό παράθυρο «ανασχεδιασμού» των πολιτικών σε επίπεδο παροχών και επιδομάτων.
Αυτό σημαίνει, όπως παραδέχονται υπηρεσιακά στελέχη του υπουργείου Οικονομικών, πως το Εθνικό Μητρώο Παροχών και Επιδομάτων, δεν θα αποτελέσει μόνο μία ευρύτατη, καθολική -για την ακρίβεια-, «βάση δεδομένων» για το ποιος πολίτης εισπράττει ποια/ποιες παροχές από το Δημόσιο, είτε αυτή/αυτές είναι ασφαλιστικές, είτε προνοιακές (δηλαδή έχουν ως κριτήριο εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, όπως πχ τα επιδόματα του ΟΠΕΚΑ πλην εκείνων της Αναπηρίας).
Θα αποτελέσει το εν λόγω Μητρώο το οποίο θα λειτουργεί σε μόνιμη βάση (το αργότερο από το 2027) και θα παράγει συμπεράσματα υπό τη μορφή μίας ετήσιας έκθεσης, και το «υπέδαφος» για τη διαμόρφωση ενός μόνιμου μηχανισμού ενισχύσεων προς τις οικονομικά ασθενέστερες κοινωνικές ομάδες ανάλογα με την εισοδηματική και περιουσιακή κατάσταση τους κατ΄έτος.
Κάτω από την ίδια στέγη όλες οι ασφαλιστικές και προνοιακές παροχές
Σημειώνεται πως έως τώρα, κάθε φορέας του Δημοσίου ο οποίος καταβάλλει οποιαδήποτε παροχή προς τα φυσικά πρόσωπα όχι μόνο έχει τη δική του ξεχωριστή βάση δεδομένων, αλλά για κάθε ξεχωριστή παροχή που δίνει (π.χ. ο ΟΠΕΚΑ, η ΔΥΠΑ, ο ΕΦΚΑ) υπάρχει μία ακόμα πιο ειδική βάση δεδομένων.
Έτσι, όποτε κάθε κυβέρνηση έως σήμερα έκρινε ότι χρειαζόταν -και μπορούσε να το «σηκώσει» δημοσιονομικά- η στήριξη (έκτακτη ή μη) μίας κοινωνικής ομάδας, αντλούσε στοιχεία από τη βάση δεδομένων που είχε ο φορέας, ο οποίος θα έκανε την πληρωμή και όπου προβλεπόταν σχετική αναγκαιότητα υπήρξε και «ενδοεπικοινωνία» με την ΑΑΔΕ.
Ο κατακερματισμός αυτός όχι μόνο θα ξεπεραστεί σε κάθε δημόσιο φορέα, αλλά για το σύνολο των δημοσίων φορέων. Έτσι το κράτος ως όλο θα έχει πλήρη εικόνα για κάθε παροχή που θα λαμβάνει κάθε πολίτης, αλλά πιο συνολικά, τις παροχές ανά γεωγραφική περιοχή και ανά εισοδηματική, ακόμα και επαγγελματική κατηγορία (μισθωτοί, μη μισθωτοί).
Μάλιστα, θα είναι η πρώτη φορά που παροχές που δίδονται με ασφαλιστικά κριτήρια θα «συνυπάρχουν» στο ίδιο Μητρώο με παροχές που δίδονται με εισοδηματικά – περιουσιακά κριτήρια.
Δηλαδή θα βρίσκονται κάτω από την ίδια «στέγη» παροχές (συντάξεις, παροχές ασθενείας, επιδόματα ανεργίας κλπ) που δίδονται στα φυσικά πρόσωπα ανάλογα με την ασφαλιστική κάλυψη που τους προσφέρει η απασχόληση τους εντελώς ανεξάρτητα από εισοδηματικά – περιουσιακά κριτήρια και παροχές (επιδόματα ΟΠΕΚΑ πλην ΑμεΑ), τα οποία δίδονται εν πολλοίς με βάση αποκλειστικά εισοδηματικά – περιουσιακά κριτήρια.
Ποιο είναι το «πιλοτικό σχήμα»
Μέχρι πέρσι, μόνο εκτάκτως συσχετιζόταν μία ασφαλιστική παροχή με εισοδηματικά – περιουσιακά κριτήρια, μέσω διαφόρων (εκτάκτων) επιδομάτων τα οποία έδιναν οι κυβερνήσεις, ιδίως μετά το 2019 ανάλογα με το ύψος του εκάστοτε υπερπλεονάσματος.
Από το 2025, όμως, θεσπίστηκε και εφαρμόστηκε για πρώτη φορά ένα κρατικό επίδομα που δίδεται σε συγκεκριμένη κατηγορία ασφαλισμένων, με βάση όμως όχι το ύψος της ασφαλιστικής παροχής που εισπράττουν αλλά με βάση το εισόδημα και την περιουσία τους.
Ο λόγος για το επίδομα των 250 ευρώ που δόθηκε στους χαμηλοσυνταξιούχους πέρσι (θα φτάσει φέτος στα 300 ευρώ με διευρυμένα εισοδηματικά – περιουσιακά κριτήρια).
Πρόκειται για ένα μόνιμο επίδομα, το οποίο δίδεται μεν σε συγκεκριμένη ομάδα ασφαλισμένων (τους χαμηλοσυνταξιούχους) αλλά όχι με βάση το ύψος της σύνταξης τους, αλλά με βάση το ετήσιο δηλωτέο εισόδημα (στο οποίο μπορούν να περιλαμβάνονται και άλλα εισοδήματα, πλην της σύνταξης, όπως ενοίκια) και την περιουσία τους.
Η «υβριδική» αυτή «σύζευξη» ασφαλιστικών και εισοδηματικών – περιουσιακών κριτηρίων προκειμένου να παρασχεθεί ένα μόνιμο (όχι έκτακτο) κρατικό-προνοιακό και όχι ασφαλιστικό επίδομα προς συγκεκριμένη ομάδα ασφαλισμένων αποτελεί -σύμφωνα με ορισμένα στελέχη της οδού Νίκης- ένα πιλοτικό σχήμα για το πιθανό μέλλον ανάλογων μόνιμων κρατικών επιδομάτων μέσω ενός ενιαίου μηχανισμού προς όλες κατηγορίες ασφαλισμένων οι οποίες θα κριθεί (πάντα με βάση άξονα την «δημοσιονομική πειθαρχία», όπως προβλέπει η ίδια ΚΥΑ) από την εκάστοτε κυβέρνηση πως θα χρειαστούν επιπλέον εισοδηματική ενίσχυση με με όχημα τη βάση πληροφοριών που θα μπορεί να παράσχει το Εθνικό Μητρώο Παροχών.
Εξάλλου, όπως τονίζεται από τις ίδιες πηγές, μόνο «τυχαίο» δεν είναι το γεγονός ότι το Εθνικό Μητρώο Παροχών θα τελεί υπό την εποπτεία -και- της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (πέραν του ΥΠΟΙΚ) η οποία έχει στα χέρια της το σύνολο των πληροφοριών της εισοδηματικής – περιουσιακής κατάστασης κάθε πολίτη (ενώ δεν παραλείπουν να «υπενθυμίσουν» πως το κράτος (με βάση τα έσοδα που εισπράττει μέσω της ΑΑΔΕ) αποτελεί βασικό χρηματοδότηση όλων των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης και έτσι των παροχών τους, όπως οι κύριες συντάξεις και τα επιδόματα ανεργίας.
Από αυτήν την άποψη, το κράτος -μέσω του εισπρακτικού μηχανισμού της ΑΑΔΕ- έχει ένα «λόγο παραπάνω» στη χάραξη της πολιτικής οικονομικής ενίσχυσης των ασφαλισμένων, ανάλογα -όμως- με το τρέχον εισόδημα και την περιουσία τους.
