Σε τροχιά κομβικών αλλαγών έχει μπει η αγορά εργασίας, που αναμένεται να επιταχυνθούν τους αμέσως επόμενους μήνες.
Πρώτος μοχλός είναι η νομοθεσία περί Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας, η οποία έχει τεθεί ήδη σε εφαρμογή στο σκέλος του που αφορά τη δυνατότητα συνυπογραφής από τη ΓΣΕΕ κλαδικών συλλογικών συμβάσεων (χωρίς λαμβάνεται υπόψιν το ποσοστό κάλυψης), πλην όμως μένει να εφαρμοστεί στο σκέλος που αφορά τους όρους εκπλήρωσης του ποσοστού κάλυψης (40%).
Δεύτερος μοχλός είναι η ψηφιακή κάρτα εργασίας, η οποία από τον Ιούνιο του 2026 εφαρμόζεται σε πιλοτική φάση σε επιπλέον 10 κλάδους της οικονομίας και προβλέπεται να τεθεί σε καθολική εφαρμογή τον ερχόμενο Οκτώβριο και Νοέμβριο.
Τρίτος μοχλός είναι η επικείμενη υποβολή νομοσχεδίου για τις πλατφόρμες σε δημόσια διαβούλευση και έπειτα η κατάθεση – ψήφισή του στην Βουλή το αργότερο έως τις αρχές Δεκεμβρίου 2026, καθώς πρόκειται για ενσωμάτωση κοινοτικής οδηγίας.
Πιο αναλυτικά:
1. Εθνική Κοινωνική Συμφωνία: Η ώρα της ρήτρας του «40%»
Ο νόμος Κεραμέως περί Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ από τα μέσα Φεβρουαρίου 2026, είχε δυο βασικές «διευκολύνσεις» σε σχέση με τη διαδικασία επεκτασιμότητας των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων.
Η πρώτη ήταν η δυνατότητα συνυπογραφής μίας κλαδικής σύμβασης από τη ΓΣΕΕ και, έτσι, η «αυτόματη» διασφάλιση, της επεκτασιμότητάς τους.
Η δεύτερη ήταν η μείωση του ποσοστού κάλυψης των κλαδικών εργοδοτικών ενώσεων στο 40% αντί του 50%.
Ωστόσο, ο ίδιος νόμος, διατήρησε την υποχρεωτικότητα εγγραφής των κλαδικών οργανώσεων (εργατικών και εργοδοτικών) στα αντίστοιχα Μητρώα του υπουργείου Εργασίας προκειμένου να επεκταθεί μία κλαδική σύμβαση, είτε μέσω ΓΣΕΕ, είτε μέσω του 40%.
Παράλληλα, εισήγαγε διάταξη που απαιτεί την πλήρη «αντιστοιχία» μεταξύ των συνδικαλιστικών οργανώσεων του κλάδου από τη μια μεριά και του Κωδικού Αριθμού Δραστηριότητας (ΚΑΔ) από την άλλη.
Ο έλεγχος του «40%» σχεδιάζεται με τον εξής τρόπο με την εξής μέθοδο: Με τη συσχέτιση του πλήθους των επιχειρήσεων που είναι μέλη μιας κλαδικής εργοδοτικής οργάνωσης με το πλήθος των εργαζομένων του ίδιου κλάδου – με βάση, όμως, τους ΚΑΔ (σ.σ. Κωδικοί Αριθμοί Δραστηριότητας).
Η εκπλήρωση του 40% αλλά και η υποχρεωτική εγγραφή στο Μητρώο, αποτελεί μία διπλή ρήτρα, εκ της οποίας θα κριθεί η επεκτασιμότητα κλαδικών συμβάσεων τις οποίες μπορεί να υπογράψουν κλαδικές εργατικές ομοσπονδίες, οι οποίες -έως τώρα- τάσσονταν κατά της εγγραφής στο Μητρώο από τη μια μεριά και κρατούν πολιτικές αποστάσεις απέναντι στην υφιστάμενη πλειοψηφία στο προεδρείο της ΓΣΕΕ. Το πρώτο και σημαντικότερο crash test αυτής της διελκυστίνδας θα είναι η υπογραφή ή μη νέας κλαδικής συλλογικής σύμβασης στο Εμπόριο.
2. Ψηφιακή κάρτα εργασίας: Σε τροχιά καθολικής εφαρμογής σε επιπλέον 10 κλάδους
Όπως έχει ήδη ανακοινώσει η Υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, έχουν ξεκινήσει οι δύο νέες φάσεις της νέας επέκτασης της πιλοτικής εφαρμογής της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας.
Η πρώτη φάση της νέας επέκτασης έχει ξεκινήσει πιλοτικά από τις 2 Ιουνίου και θα ολοκληρωθεί στις 11 Οκτωβρίου 2026. Στη φάση αυτή εντάσσονται οι ακόλουθοι κλάδοι:
- Δραστηριότητες ανθρώπινης υγείας (νοσοκομεία, θεραπευτικά και διαγνωστικά κέντρα), εξαιρουμένων ιατρών
- Δραστηριότητες υποστήριξης απασχόλησης
- Τηλεπικοινωνίες
- Επιμέρους κλάδοι υπηρεσιών, όπως κομμωτήρια, κέντρα αισθητικής και καθαριστήρια
- Δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών σε κτίρια και εξωτερικούς χώρους, κυρίως υπηρεσίες καθαρισμού
Η δεύτερη φάση έχει ξεκινήσει πιλοτικά από τις 29 Ιουνίου και θα ολοκληρωθεί στις 15 Νοεμβρίου 2026. Στη φάση αυτή εντάσσονται:
- Συμβουλευτικές υπηρεσίες, διαφήμιση και λοιπές δραστηριότητες γραφείου
- Κλάδος επισκευών
- Αποθήκευση και υποστηρικτικές προς τη μεταφορά δραστηριότητες (logistics)
- Διαχείριση νερού και λυμάτων
- Τυχερά παίγνια
Όπως και στις προηγούμενες επεκτάσεις της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, κατά τη διάρκεια της πιλοτικής περιόδου θα πραγματοποιηθεί εκτενής διαβούλευση με τους αντίστοιχους κλάδους, με στόχο τη βελτιστοποίηση της εφαρμογής του μέτρου και προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι ιδιαίτερες ανάγκες και τα χαρακτηριστικά κάθε επαγγελματικής δραστηριότητας.
3. Νομοσχέδιο για πλατφόρμες: Ώθηση στη μισθωτή απασχόληση αντί της αυταπασχόλησης
Βάσει σχετικής κοινοτικής οδηγίας (2024/2831), η Ελλάδα πρέπει να ενσωματώσει στο εθνικό δίκαιο της αλλαγές στο καθεστώς απασχόλησης των εργαζομένων στις πλατφόρμες (πχ efood, wolt, κλπ.) έως τις 6 Δεκεμβρίου 2026.
Σύμφωνα με πληροφορίες του powergame.gr, η πρώτη σημαντική αλλαγή που θα φέρει το σχετικό νομοσχέδιο (για το οποίο ήδη συντάσσεται πόρισμα με προτάσεις σε σχέση με το πώς αυτό θα ενσωματωθεί στο ελληνικό δίκαιο) θα αφορά στο γεγονός ότι θα προκρίνονται (βάσει της Κοινοτικής οδηγίας) οι συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας στους απασχολούμενους στις πλατφόρμες και όχι οι συμβάσεις αυταπασχόλησης (με μπλοκάκι) όπως ισχύει έως σήμερα με βάση το ελληνικό δίκαιο (νόμος Χατζηδάκη).
Αυτό σημαίνει πως το νομοσχέδιο το οποίο ετοιμάζει το Υπουργείο Εργασίας θα θέτει ορισμένα κριτήρια με βάση τα οποία θα υπάγονται οι εργαζόμενοι στις πλατφόρμες σε καθεστώς εξαρτημένης (μισθωτής) απασχόλησης. Σε διαφορετική περίπτωση, θα υπάγονται σε καθεστώς αυταπασχόλησης.
Δηλαδή, επίκειται μία μεταβολή στο εργασιακό τοπίο στον εν λόγω κλάδο, η οποία εκτιμάται πως θα μπορούσε εν πολλοίς να ευνοήσει μισθολογικά και ασφαλιστικά τους απασχολούμενους στις πλατφόρμες, ενώ υπάρχουν επιφυλάξεις από την επιχειρηματική κοινότητα.
Η δεύτερη κρίσιμη αλλαγή, όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές, θα αφορά το μηχανισμό αξιολόγησης των εργαζομένων στις πλατφόρμες. Στην «καρδιά» αυτού του μηχανισμού δεν θα βρίσκεται κάποιος «αλγόριθμος», ο οποίος θα μπορούσε απρόσωπα να ανοίξει το δρόμο για μία αρνητική αποτίμηση της εργασίας ενός υπαλλήλου και έτσι για την απόλυσή του, αλλά υπηρεσίες οι οποίες θα απαρτίζονται από στελέχη της επιχείρησης.
Αναλυτικότερα, η οδηγία που θα ενσωματωθεί προβλέπει πως «οι ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας δεν πράττουν τα ακόλουθα μέσω αυτοματοποιημένων συστημάτων παρακολούθησης ή λήψης αποφάσεων:
- Δεν επεξεργάζονται δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα σχετικά με τη συναισθηματική ή ψυχολογική κατάσταση ενός προσώπου που εκτελεί εργασία σε πλατφόρμα.
- Δεν επεξεργάζονται δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα σε σχέση με ιδιωτικές συζητήσεις, συμπεριλαμβανομένων ανταλλαγών απόψεων με άλλα πρόσωπα που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα και τους εκπροσώπους προσώπων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα.
- Δεν συλλέγουν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα ενός προσώπου που εκτελεί εργασία σε πλατφόρμα ενόσω το εν λόγω πρόσωπο δεν προσφέρει ούτε εκτελεί εργασία σε πλατφόρμα.
- Δεν επεξεργάζονται δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα για την πρόβλεψη της άσκησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι, του δικαιώματος συλλογικής διαπραγμάτευσης και δράσης ή του δικαιώματος στην ενημέρωση και τη διαβούλευση.
- Δεν επεξεργάζονται δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα για τη συναγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τη φυλετική ή εθνοτική καταγωγή, το μεταναστευτικό καθεστώς, τα πολιτικά φρονήματα, τις θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις, την αναπηρία, την κατάσταση της υγείας, συμπεριλαμβανομένης χρόνιας νόσου ή κατάστασης HIV, τη συναισθηματική ή ψυχολογική κατάσταση, τη συμμετοχή σε συνδικαλιστική οργάνωση, τη σεξουαλική ζωή ή τον γενετήσιο προσανατολισμό ενός προσώπου.
