Η άνοδος των αυτόνομων και ηλεκτρικών οχημάτων διαμορφώνει σήμερα ένα νέο τοπίο όπου η τεχνολογία, η ηλεκτροκίνηση και η ασφάλιση αλληλοεπηρεάζονται περισσότερο από ποτέ. Τα δεδομένα και οι νέες τεχνολογίες που παρέχουν τα σύγχρονα οχήματα μπορούν να γίνουν ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο για τις ασφαλιστικές εταιρείες, καθώς επιτρέπουν τη δημιουργία νέας γενιάς προϊόντων που κοστολογούνται με βάση τις πραγματικές ανάγκες και την ακριβή χρήση που κάνει ο κάθε οδηγός.
Σήμερα, η ελληνική αγορά φαίνεται ότι κινείται ήδη προς αυτή την κατεύθυνση, καθώς ορισμένες εταιρείες ενσωματώνουν πρωτοποριακά συστήματα, όπως το Pay As You Drive (PAYD), και προσφέρουν ειδικές καλύψεις που ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητες της ηλεκτροκίνησης.
Ωστόσο, η μετάβαση αυτή συνοδεύεται από νέες προκλήσεις για τον κλάδο, από το αυξημένο κόστος επισκευής των ηλεκτρικών οχημάτων και την ανάγκη εξειδικευμένων καλύψεων έως τον επαναπροσδιορισμό της ευθύνης και τη διαχείριση των αποζημιώσεων στην εποχή της αυτόνομης οδήγησης.
Pay As You Drive: Πώς η τηλεματική αλλάζει την ασφάλιση αυτοκινήτου
Το Pay As You Drive είναι ένα ευέλικτο μοντέλο ασφάλισης αυτοκινήτου, στο οποίο το κόστος του ασφαλίστρου δεν είναι σταθερό, αλλά εξαρτάται από τη χρήση του οχήματος και τη συμπεριφορά του οδηγού. Δηλαδή, από το πόσο, το πότε και το πώς οδηγεί. Εκτός από τα χιλιόμετρα και τον τρόπο οδήγησης, στην τιμολόγηση λαμβάνονται επίσης υπόψη παράγοντες όπως η ταχύτητα, το απότομο φρενάρισμα, οι επιταχύνσεις και οι ώρες κατά τις οποίες κινείται το όχημα (π.χ. νυχτερινή οδήγηση).
Τα δεδομένα αυτά συλλέγονται από τις ασφαλιστικές εταιρείες είτε μέσω ειδικών συσκευών τηλεματικής που τοποθετούνται στο αυτοκίνητο είτε μέσω εφαρμογών στο κινητό τηλέφωνο, οι οποίες επιτρέπουν την ακριβή καταγραφή της χρήσης του οχήματος και της οδηγικής συμπεριφοράς.
Για παράδειγμα συστήματα GPS και αισθητήρες καταγράφουν τις παραπάνω πληροφορίες, τις αναλύουν και τελικά προκύπτει ο υπολογισμός του ασφαλίστρου, προσφέροντας έτσι μια δικαιότερη τιμολόγηση, όπου ο οδηγός πληρώνει ανάλογα με το πραγματικό ρίσκο και τη χρήση που κάνει και όχι βάσει γενικών στατιστικών στοιχείων, όπως η ηλικία ή η περιοχή.
Κάποια πακέτα επίσης προβλέπουν επιβραβεύσεις και κίνητρα για την ασφαλή οδήγηση, προσφέροντας σε συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων τη δυνατότητα χαμηλότερου κόστους και μεγαλύτερης ευελιξίας. Στο πρωτοπόρο αυτό συστήματα είχε αναφερθεί και ο Επιχειρησιακός Διευθυντής της Interamerican κ. Κούβαλης, στο πλαίσιο συζήτησης που είχε αναπτυχθεί στο 9ο Συνέδριο Υποδομών και Μεταφορών, εξηγώντας ότι «ένας οδηγός που οδηγεί προσεκτικά, με ασφαλή τρόπο, τηρώντας τα όρια ταχύτητας και χωρίς απότομη επιτάχυνση, θα έχει ένα καλύτερο ασφάλιστρο ή ένα διαφορετικό προϊόν».
Παράλληλα, τα συμβόλαια Pay As You Drive επιτρέπουν στις ασφαλιστικές εταιρείες να σχεδιάζουν πιο στοχευμένα προϊόντα και να αξιολογούν αποτελεσματικότερα τον κίνδυνο, αξιοποιώντας τον αυξανόμενο όγκο δεδομένων που παρέχουν οι τεχνολογίες τηλεματικής.
Το «αγκάθι» της μπαταρίας: Γιατί το ηλεκτρικό ασφαλίζεται 20%-25% ακριβότερα
Παρά τις δυνατότητες που δημιουργούν οι νέες τεχνολογίες για τις ασφαλιστικές εταιρείες, η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος υπηρεσιών για την ηλεκτροκίνηση και η ανανέωση του ελληνικού στόλου οχημάτων, ο οποίος συγκαταλέγεται στους γηραιότερους της Ευρώπης, εξακολουθούν να αποτελούν δύο σημαντικές προκλήσεις.
Η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση δεν περιορίζεται μόνο στην αντικατάσταση των συμβατικών αυτοκινήτων με ηλεκτρικά, αλλά απαιτεί προσαρμογές σε ολόκληρη την αλυσίδα υποστήριξής τους, από την επισκευή και τη συντήρηση έως την ασφάλιση και την οδική βοήθεια.
Την ίδια στιγμή, η περιορισμένη εμπειρία των ασφαλιστικών εταιρειών στη διαχείριση ζημιών σε ηλεκτρικά οχήματα, σε συνδυασμό με την έλλειψη επαρκών ιστορικών δεδομένων, δυσκολεύει την ακριβή εκτίμηση του ασφαλιστικού κινδύνου, ο οποίος συνεπάγεται υψηλότερο κόστος. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει και ο κ. Κούβαλης, το κόστος ασφάλισης ενός ηλεκτρικού οχήματος μπορεί να είναι κατά 20%-25% υψηλότερο όσον αφορά τις υλικές ζημιές, κυρίως λόγω του κόστους της μπαταρίας.
Στο ίδιο πλαίσιο, η εταιρεία αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας Morningstar DBRS έχει επισημάνει ότι τα ασφάλιστρα των ηλεκτρικών αυτοκινήτων είναι συχνά υψηλότερα από εκείνα των οχημάτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης. Παράλληλα, και η France Assureurs σε μελέτη της βασισμένη σε σχεδόν δύο εκατομμύρια οχήματα, διαπίστωσε ότι οι ζημιές από ατυχήματα με ηλεκτρικά αυτοκίνητα κόστιζαν στις ασφαλιστικές περίπου 11% περισσότερο από ό,τι στα συμβατικά, ενώ η διαφορά έφτανε το 14% στις καλύψεις υλικών ζημιών. Η διαφορά αυτή ενδέχεται να περιοριστεί μελλοντικά, καθώς σύμφωνα με εκτιμήσεις του ασφαλιστικού κλάδου, οι εταιρείες θα αποκτούν σταδιακά μεγαλύτερη εμπειρία στη διαχείριση αποζημιώσεων.
Ωστόσο, βασικός παράγοντας της απόκλισης παραμένει το υψηλότερο κόστος επισκευής ή αντικατάστασης εξαρτημάτων των ηλεκτρικών οχημάτων. Ειδικότερα, η πιθανότητα πυρκαγιάς σε περίπτωση βλάβης της μπαταρίας, ο κίνδυνος ηλεκτροπληξίας από τα συστήματα υψηλής τάσης, αλλά και ζητήματα αστικής ευθύνης από καλώδια φόρτισης που βρίσκονται σε κοινόχρηστους χώρους αποτελούν παραμέτρους που χρειάζεται να αξιολογηθούν. Επιπλέον, καθώς τα ηλεκτρικά οχήματα και οι φορτιστές συνδέονται ολοένα και περισσότερο με ψηφιακά συστήματα και το διαδίκτυο, ανακύπτουν και νέοι κίνδυνοι κυβερνοασφάλειας. Όπως υπογραμμίζει και η Marsh, οι παράμετροι αυτοί ενισχύουν την ανάγκη για πιο εξειδικευμένα ασφαλιστικά προϊόντα, τα οποία δεν θα περιορίζονται στην κάλυψη του οχήματος, αλλά θα λαμβάνουν υπόψη το σύνολο του οικοσυστήματος γύρω από την ηλεκτροκίνηση.
Τα ασφαλιστικά προγράμματα για ηλεκτρικά οχήματα στην ελληνική αγορά
Η ηλεκτροκίνηση κερδίζει σταδιακά έδαφος στην ελληνική αγορά, δημιουργώντας νέες ανάγκες και για τον ασφαλιστικό κλάδο. Σύμφωνα με το European Alternative Fuels Observatory, το 2025 ταξινομήθηκαν στην Ελλάδα 8.894 αμιγώς ηλεκτρικά επιβατικά αυτοκίνητα, έναντι 8.707 το 2024. Τα ηλεκτρικά μοντέλα αντιπροσώπευσαν το 6,2% των νέων ταξινομήσεων, ενώ το ποσοστό έφτασε το 14,3% αν συνυπολογιστούν και τα plug-in υβριδικά.
Σε αυτό το περιβάλλον, η φιλοσοφία του Pay As You Drive, αλλά και του Pay How You Drive, εφαρμόζεται ήδη από ορισμένες ασφαλιστικές εταιρείες. Άλλες συνεχίζουν να προσφέρουν τα βασικά πακέτα ασφάλισης για συμβατικά οχήματα, με δυνατότητα προσθήκης ειδικών καλύψεων για τον εξοπλισμό φόρτισης και τις ζημιές που μπορεί να προκύψουν κατά τη φόρτιση.
Οι βασικές καλύψεις, όπως η αστική ευθύνη και η προστασία από φυσικές καταστροφές, παραμένουν σε μεγάλο βαθμό κοινές. Οι διαφοροποιήσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, την κάλυψη εξειδικευμένων εξαρτημάτων, όπως η μπαταρία υψηλής τάσης και τα καλώδια φόρτισης, τις αυξημένες ανάγκες οδικής βοήθειας και τον ειδικό εξοπλισμό ρυμούλκησης, καθώς και τις ζημιές σε σταθμούς φόρτισης, όπως τα οικιακά wallbox.
Ενδεικτικά, μεταξύ των διαθέσιμων επιλογών στην ελληνική αγορά περιλαμβάνονται τα ακόλουθα προγράμματα:
Anytime by Interamerican – Smart Drive και Short Drive. Η Anytime διαθέτει ψηφιακά ασφαλιστικά προγράμματα με διαφορετικά επίπεδα κάλυψης, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν και για ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ανάλογα με τους όρους αποδοχής και το διαθέσιμο προϊόν. Το Smart Drive συνδέεται με την αξιολόγηση της οδηγικής συμπεριφοράς, αναδεικνύοντας τη δυνατότητα σύνδεσης της τεχνολογίας με πιο εξατομικευμένα ασφαλιστικά προϊόντα.
Παράλληλα, το Short Drive απευθύνεται σε οδηγούς που χρησιμοποιούν περιορισμένα το αυτοκίνητό τους, παρέχοντας ασφάλιση με βάση τα χιλιόμετρα. Ενδεικτικά, αφορά οδηγούς που διανύουν περίπου 3.000 χιλιόμετρα τον χρόνο ή 1.500 χιλιόμετρα ανά εξάμηνο. Η δραστηριότητα του οδηγού καταγράφεται μέσω ειδικής συσκευής τηλεματικής, η οποία παρέχεται δωρεάν, ενώ απαιτείται η εγκατάσταση και σύνδεση της αντίστοιχης εφαρμογής.
MINETTA – Electrify. Το πρόγραμμα έχει σχεδιαστεί για τις ανάγκες των ηλεκτρικών οχημάτων και περιλαμβάνει πρόσθετες καλύψεις που σχετίζονται με τη φόρτιση, όπως ζημιές στο όχημα κατά τη διαδικασία φόρτισης και κλοπή του καλωδίου φόρτισης, σύμφωνα με τους όρους του συμβολαίου. Προβλέπονται, επίσης, πρόσθετες παροχές για την ενίσχυση της προστασίας του οδηγού.
Eurolife FFH – Safe Drive Standard και Safe Drive Plus. Η εταιρεία έχει εντάξει την ασφάλιση ηλεκτρικών οχημάτων στα συγκεκριμένα προγράμματα, με τιμολόγηση για διαφορετικά μοντέλα της κατηγορίας, συμπεριλαμβανομένων οχημάτων Tesla, σύμφωνα με τους όρους των διαθέσιμων προϊόντων.
ERGO Hellas – ERGO My Auto powered by Drive&Win. Το πρόγραμμα διατίθεται και μέσω της Τράπεζας Πειραιώς και εστιάζει περισσότερο στο μοντέλο Pay How You Drive, επιβραβεύοντας την προσεκτική οδηγική συμπεριφορά με πρόσθετες εκπτώσεις που, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, μπορούν να φτάσουν έως το 10%.
Υδρόγειος Ασφαλιστική – Προγράμματα EV. Η εταιρεία προσφέρει σειρά προγραμμάτων, όπως τα Eco, Basic και Premium, με επιλογές που εκτείνονται από τη βασική αστική ευθύνη έως την πλήρη μικτή ασφάλιση. Προβλέπονται συμβόλαια τρίμηνης, εξάμηνης ή ετήσιας διάρκειας. Στις ειδικές καλύψεις περιλαμβάνονται, σύμφωνα με τους όρους των προγραμμάτων, αποζημιώσεις έως 500 ευρώ για ζημιές κατά τη φόρτιση, κάλυψη αστικής ευθύνης κατά τη φόρτιση και αποζημίωση έως 100 ευρώ για κλοπή του καλωδίου φόρτισης. Παράλληλα, παρέχεται δυνατότητα οδικής βοήθειας όλο το εικοσιτετράωρο.
Οι παραπάνω επιλογές αποτυπώνουν την κατεύθυνση προς πιο εξειδικευμένα ασφαλιστικά προϊόντα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλες οι εταιρείες παρέχουν τις ίδιες καλύψεις ή ότι κάθε παροχή περιλαμβάνεται αυτομάτως σε κάθε πρόγραμμα. Η κάλυψη της μπαταρίας, του καλωδίου φόρτισης, των ζημιών κατά τη φόρτιση και της ακινητοποίησης του οχήματος πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά, με βάση τους όρους, τα όρια αποζημίωσης και τις εξαιρέσεις κάθε συμβολαίου.
Αυτόνομα οχήματα: Ο ρόλος των δεδομένων στην αποζημίωση
Στα συμβατικά μοντέλα ασφάλισης, η οδηγική συμπεριφορά αποτελεί βασικό παράγοντα αξιολόγησης του κινδύνου. Στα οχήματα όμως με προηγμένα συστήματα υποβοήθησης ή υψηλότερο βαθμό αυτοματοποίησης, μπορεί να χρειάζεται να εξετάζονται επιπλέον παράγοντες, όπως:
- Αν το ατύχημα οφείλεται σε ανθρώπινο λάθος ή σε δυσλειτουργία συστήματος.
- Αν προκύπτει ευθύνη του κατασκευαστή ή του παρόχου λογισμικού.
- Πώς αξιοποιούνται τα ψηφιακά δεδομένα του οχήματος για την ανασύσταση του ατυχήματος.
- Αν χρειάζονται νέες καλύψεις αστικής ευθύνης και κυβερνοασφάλειας.
Τη σημασία των δεδομένων των οχημάτων για το μέλλον της ασφάλισης αναδεικνύει και η Allianz, η οποία επισημαίνει σε δημοσίευμα της ότι η εξάπλωση της αυτόνομης οδήγησης καθιστά ακόμη πιο κρίσιμη την ακριβή ανασύσταση των συνθηκών ενός ατυχήματος, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι τα δεδομένα που καταγράφουν τα «έξυπνα» συστήματα των οχημάτων μπορούν να αποτελέσουν «κλειδί» για το προσδιορισμό των αιτίων μιας σύγκρουσης, τη διερεύνηση της ευθύνης και την ταχύτερη διαχείριση των αποζημιώσεων.
Παράλληλα, και η Waymo, αμερικανική εταιρεία τεχνολογίας αυτόνομης οδήγησης και θυγατρική της Alphabet Inc. (της μητρικής εταιρείας της Google), τονίζει ότι όσο η αυτοματοποίηση των μετακινήσεων αυξάνεται, μόνο τα δεδομένα θα μπορούν να προσδιορίζουν ακριβώς τις αιτίες των ατυχημάτων και την αξιολόγηση των ζημιών, συμβάλλοντας κατά αυτό το τρόπο στη βελτίωση της οδικής ασφάλειας. Τέλος, προτείνει και την δημιουργία μια κοινής πανευρωπαϊκής βάσης δεδομένων, η οποία θα αξιοποιείται από κατασκευαστές, ρυθμιστικές αρχές και ασφαλιστικές εταιρείες, ώστε όλα τα ατυχήματα που συμβαίνουν κατά τη λειτουργία αυτόνομων οχημάτων να καταγράφονται σε εκεί.
