Οι μεγαλύτερες αυτοκινητοβιομηχανίες στον κόσμο μετατρέπουν τις γραμμές παραγωγής τους από επιβατικά οχήματα σε πολεμική μηχανή. Η παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα αλλάζει βίαια τη μορφή της βαριάς βιομηχανίας.
Η κρίση στην παγκόσμια αυτοκινητοβιομηχανία (υψηλό κόστος, πτώση πωλήσεων και κινεζικός ανταγωνισμός) σε συνδυασμό με την κατακόρυφη αύξηση των αμυντικών δαπανών παγκοσμίως, έχει ωθήσει πολλούς μεγάλους κατασκευαστές αυτοκινήτων να στραφούν ή να επεκταθούν στην αμυντική βιομηχανία.
Σε μια ιστορική καμπή που θυμίζει έντονα τις ημέρες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, οι μεγαλύτερες αυτοκινητοβιομηχανίες του κόσμου αναζητούν ανάπτυξη στον αμυντικό τομέα, αξιοποιώντας υπάρχουσες υποδομές και τεχνολογία.
Η ευρωπαϊκή και παγκόσμια αμυντική κούρσα μετατρέπει τα εργοστάσια αυτοκινήτων σε κρίσιμους κρίκους της στρατιωτικής εφοδιαστικής αλυσίδας, με την ανάπτυξη της πολεμικής οικονομία να φτάνει στις γραμμές παραγωγής αυτοκινήτων, καθώς οι γεωπολιτικές κρίσεις ωθούν σε αλλαγή ρότας.
Η Mercedes-Benz ανακοίνωση πριν λίγες ημέρες αυτό που είχε προαναγγείλει πριν μερικές εβδομάδες. Τη στροφή στον αμυντικό τομέα, προχωρώντας σε συνεργασία με τη γερμανική start-up Tytan Technologies για την ανάπτυξη κινητού συστήματος αεράμυνας κατά μικρών drones.
Σύμφωνα με τους Financial Times, οι δύο εταιρείες αναμένεται να υπογράψουν μνημόνιο συνεργασίας για το «Drone Defender», ένα σύστημα εντοπισμού και αναχαίτισης FPV drones. Η πλατφόρμα θα βασίζεται σε οχήματα της Mercedes-Benz, όπως το Sprinter και στρατιωτικές εκδόσεις της G-Class, στα οποία θα εγκαθίστανται αισθητήρες και εκτοξευτές αναχαιτιστικών drones της Tytan.
Πριν από έναν μήνα ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Όλα Κέλλενιους, είχε ανοίξει το ζήτημα σε συνέντευξή του στη Wall Street Journal, σημειώνοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει το αμυντικό της αποτύπωμα και ότι η Mercedes-Benz θα μπορούσε να διαδραματίσει έναν θετικό ρόλο, εφόσον της ζητηθεί.
Αυτοκινητοβιομηχανία: Mercedes-Benz και η «αναδυόμενη αγορά» της άμυνας
Ο Όλα Κέλλενιους υπογράμμισε ότι το διεθνές περιβάλλον έχει καταστεί «λιγότερο προβλέψιμο», γεγονός που οδηγεί ευρωπαϊκές κυβερνήσεις σε αύξηση των στρατιωτικών τους δαπανών. Η γερμανική αμυντική βιομηχανία ήδη επωφελείται από αυτή τη στροφή, με εταιρείες όπως η Rheinmetall να καταγράφουν ισχυρή ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο επικεφαλής της Mercedes-Benz περιέγραψε πιθανές αμυντικές δραστηριότητες ως ένα «μικρό μέρος» της συνολικής επιχειρηματικής δραστηριότητας της εταιρείας, το οποίο όμως θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ταχέως αναπτυσσόμενη εξειδικευμένη αγορά.
Εκπρόσωπος της Mercedes-Benz διευκρίνισε ότι η εταιρεία ήδη προμηθεύει σασί σε εξειδικευμένες εταιρείες που τα χρησιμοποιούν για στρατιωτικές εφαρμογές, υπογραμμίζοντας ότι η συνεργασία αυτή θα συνεχιστεί και μπορεί να επεκταθεί.
Η διοίκηση της εταιρείας εμφανίζεται να αντιμετωπίζει τον αμυντικό τομέα ως πιθανή συμπληρωματική δραστηριότητα, ενταγμένη σε μια ευρύτερη στρατηγική προσαρμογής στη νέα γεωπολιτική και οικονομική πραγματικότητα της Ευρώπης.
Η συζήτηση αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο μετασχηματισμού της γερμανικής βιομηχανίας. Οι παραδοσιακοί αυτοκινητοβιομηχανικοί κολοσσοί της χώρας, όπως η Mercedes-Benz και η Volkswagen, αντιμετωπίζουν πιέσεις από την κινεζική αγορά και τους αμερικανικούς δασμούς, γεγονός που περιορίζει την ανάπτυξή τους στους βασικούς τομείς δραστηριότητας.
Την ίδια στιγμή, άλλες εταιρείες του κλάδου εξετάζουν ήδη σενάρια διαφοροποίησης. Η Volkswagen έχει αναφέρει επαφές με αμυντικές εταιρείες για πιθανή μετατροπή εργοστασίων της σε παραγωγικές μονάδες στρατιωτικού εξοπλισμού, ενώ δημοσιεύματα αναφέρουν συζητήσεις με εταιρείες όπως η Rafael Advanced Defence Systems, γνωστή για το σύστημα Iron Dome.
Αντιαεροπορικός πύραυλος Iris-T περιλαμβάνεται στο νέο πακέτο αμυντικής συνεργασίας και συμπαραγωγής μεταξύ Γερμανίας και Ουκρανίας © Χ.com
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο διευθύνων σύμβουλος της Rafael, Γιόαβ Τούργκεμαν, πραγματοποίησε συναντήσεις τόσο με κυβερνητικούς αξιωματούχους στο Βερολίνο όσο και με εκπροσώπους της Volkswagen στο Βόλφσμπουργκ, προκειμένου να συζητηθούν οι λεπτομέρειες της αμυντικής συνεργασίας.
Το σχέδιο προβλέπει ότι το εργοστάσιο της Volkswagen στην πόλη Όσναμπρικ της δυτικής Γερμανίας, το οποίο αντιμετωπίζει δυσκολίες, θα μετατραπεί από μονάδα παραγωγής αυτοκινήτων σε εγκατάσταση κατασκευής στρατιωτικών φορτηγών – φορέων για το σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας Iron Dome.
Η παραγωγή θα αφορά στρατιωτικά φορτηγά πάνω στα οποία θα εγκαθίστανται τα συστήματα αεράμυνας της Rafael. Παράλληλα εξετάζεται και η υποστήριξη της νέας έκδοσης με λέιζερ, γνωστής ως Iron Beam. Εκτός από το εργοστάσιο του Όσναμπρικ, ακόμη δύο γερμανικές εγκαταστάσεις ενδέχεται να συμμετάσχουν μέσω αλυσίδων προμήθειας εξαρτημάτων. Οι πύραυλοι και τα βασικά εξαρτήματα του συστήματος θα συνεχίσουν να παράγονται στο Ισραήλ και στη συνέχεια θα ενσωματώνονται στα στρατιωτικά οχήματα που θα κατασκευάζονται στη Γερμανία.
Τα νέα συστήματα αεράμυνας προορίζονται να αποτελέσουν επιπλέον επίπεδο προστασίας στο πλαίσιο της European Sky Shield Initiative, της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας αεράμυνας υπό γερμανική ηγεσία και συντονισμό του ΝΑΤΟ, η οποία ξεκίνησε το 2022 από τον πρώην καγκελάριο της Γερμανίας Όλαφ Σολτζ.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Volkswagen, Όλιβερ Μπλουμ, είχε αφήσει να εννοηθεί ήδη από τον προηγούμενο μήνα ότι το μέλλον του εργοστασίου στο Όσναμπρικ θα μπορούσε να στραφεί προς την αμυντική βιομηχανία. Κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης για τα οικονομικά αποτελέσματα της εταιρείας, ο Μπλουμ δήλωσε ότι η Volkswagen βρίσκεται σε επαφή με εταιρείες του αμυντικού τομέα, χαρακτηρίζοντας «πολύ έξυπνη» τη χρήση πλεονάζουσας βιομηχανικής δυναμικότητας με αυτόν τον τρόπο.
Ο ίδιος ξεκαθάρισε πάντως ότι η Volkswagen δεν σχεδιάζει να εμπλακεί στην παραγωγή όπλων, σημειώνοντας ότι ο ρόλος της εταιρείας αφορά κυρίως τη μαζική παραγωγή και τα αυτοματοποιημένα βιομηχανικά συστήματα, τα οποία θεωρούνται ιδιαίτερα χρήσιμα για την αμυντική βιομηχανία.
Ο Όλιβερ Μπλουμ, διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου Volkswagen © EPA/ANNA SZILAGYI
Η Volkswagen βρίσκεται επίσης σε συνεργασία με τη Rheinmetall. Συζητείται η παραχώρηση εγκαταστάσεων της VW και της Audi (όπως το εργοστάσιο της Audi στις Βρυξέλλες) στον αμυντικό κολοσσό Rheinmetall AG για την παραγωγή τεθωρακισμένων οχημάτων. Επίσης η SEAT η ισπανική θυγατρική του ομίλου Volkswagen βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με την εταιρεία Indra για τη γραμμή παραγωγής του εργοστασίου στο Martorell, με σκοπό την κατασκευή έως και 5.000 ελαφρών θωρακισμένων στρατιωτικών οχημάτων.
Επίσης, η γαλλική εταιρεία προσεγγίζει τον τομέα της άμυνας εστιάζοντας στην τεχνολογία drones. Συνήψε στρατηγική συνεργασία με τη γαλλική startup Turgis Gaillard με στόχο την παραγωγή έως και 600 εναέριων drones τον μήνα. Παράλληλα, αναπτύσσει ένα νέο επίγειο drone (ground-based drone) τόσο για στρατιωτικές όσο και για πολιτικές αποστολές.
Λόγω της δραματικής μείωσης της παραγωγής αυτοκινήτων στην Ιταλία, το υπουργείο Βιομηχανίας πρότεινε επίσημα τη μετατροπή εργοστασίων αυτοκινήτων της Fiat σε μονάδες παραγωγής στρατιωτικού εξοπλισμού. Στόχος είναι να αξιοποιηθεί η τεχνολογική επικάλυψη που υπάρχει ανάμεσα στην κατασκευή πολιτικών οχημάτων και τη συναρμολόγηση αμυντικού υλικού, ώστε να διασωθούν χιλιάδες θέσεις εργασίας, επηρεάζοντας άμεσα τη Stellantis (μητρική της Fiat),
Αυτοκινητοβιομηχανία: Αμυντικές δαπάνες και ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία της ΕΕ
Οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να επενδύσουν έως το 2030 περίπου 150 έως 200 δισ. ευρώ ώστε να αποκτήσουν βασικές στρατιωτικές δυνατότητες χωρίς απόλυτη εξάρτηση από τις ΗΠΑ. Σε βάθος δεκαετίας, το συνολικό πρόσθετο κόστος υπολογίζεται ότι μπορεί να φτάσει τα 500 δισ. ευρώ. Αυτό υποστηρίζει νέα μελέτη ειδικών του χώρου, η οποία προτείνει στοχευμένες αμυντικές επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, μεταδίδει η Handelsblatt.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει τόσο την οικονομική δυνατότητα όσο και τη βιομηχανική βάση για να αποκτήσει μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία στον τομέα της άμυνας και να μειώσει την εξάρτησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, σύμφωνα με κορυφαίους οικονομολόγους, επενδυτές, μάνατζερ και ειδικούς ασφαλείας, γύρω από τον επικεφαλής του IfW, Μόριτς Σούλαρικ, το βασικό εμπόδιο παραμένει η πολιτική βούληση.
Στην απέναντι πλευρά του Ατλαντικού η Ford πραγματοποιεί δυναμική επανείσοδο στις στρατιωτικές προμήθειες. Επιβεβαίωσε επίσημα ότι βρίσκεται σε συζητήσεις με κυβερνήσεις της Βόρειας Αμερικής και της Ευρώπης για την προμήθεια οχημάτων στρατιωτικής χρήσης.
Συμμετέχει στις ίδιες προκαταρκτικές συζητήσεις με το Πεντάγωνο για τη γρήγορη και χαμηλού κόστους παραγωγή στρατιωτικού υλικού και εξαρτημάτων, αξιοποιώντας τις μεγάλες γραμμές παραγωγής της.
Η νοτιοκορεατική Hyundai είναι από τις ελάχιστες αυτοκινητοβιομηχανίες που δεν στρίβει τώρα, αλλά διατηρεί εδώ και δεκαετίες έναν πανίσχυρο αμυντικό βραχίονα, τη Hyundai Rotem. Κατασκευάζει το κύριο άρμα μάχης της Νότιας Κορέας (K2 Black Panther) και θωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού.
Τα τελευταία χρόνια έχει υπογράψει συμβόλαια δισεκατομμυρίων με χώρες του ΝΑΤΟ (όπως η Πολωνία), αποτελώντας έναν από τους μεγαλύτερους κερδισμένους της παγκόσμιας αμυντικής αναδιάρθρωσης.
Eκτοξευτής του νέου υπερ-υπερηχητικού πυραύλου της Lockheed Martin © Wikimedia
Η τάση επέκτασης της αυτοκινητοβιομηχανίας στην άμυνα
Η τάση αυτή δεν αποτελεί πλέον μια παροδική είδηση, αλλά μια βαθιά δομική αναδιάρθρωση, όπου η οικονομική ανάγκη συναντά τη γεωπολιτική επιταγή, εξηγούν αναλυτές του χώρου.
Από τη μία πλευρά, η οικονομική πραγματικότητα για τον κλάδο του αυτοκινήτου είναι αμείλικτη. Η Ευρώπη αιμορραγεί. Η βιαστική μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση, σε συνδυασμό με το υψηλό ενεργειακό κόστος και την επιθετική εμπορική επέκταση της Κίνας, έχει οδηγήσει τους παραδοσιακούς γίγαντες σε απόγνωση. Με το 25% των Ευρωπαίων προμηθευτών να καταγράφει ζημιές και εμβληματικά εργοστάσια να απειλούνται με λουκέτο, η βιομηχανία αναζητούσε μια σανίδα σωτηρίας.
Αυτή η σανίδα σωτηρίας βάφτηκε στα χρώματα του παραλλαγής. Οι αμυντικές δαπάνες του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ καταγράφουν ιστορικά ρεκόρ, καθώς οι παρατεταμένες συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή (Ιράν) έχουν αδειάσει τις δυτικές αποθήκες πυρομαχικών. Οι παραδοσιακοί αμυντικοί ανάδοχοι (όπως η Lockheed Martin και η RTX) αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στην ανάγκη για μαζική παραγωγή. Εκεί ακριβώς εισέρχεται η τεχνογνωσία των αυτοκινητοβιομηχανιών: η μοναδική τους ικανότητα να παράγουν σε τεράστιες ποσότητες (mass production), με υψηλή ακρίβεια και χαμηλότερο κόστος.
Η σύγκλιση της πολιτικής και της στρατιωτικής βιομηχανίας (dual-use technologies) είναι πλέον γεγονός. Η τεχνολογία των αυτόνομων οχημάτων, των ηλεκτρικών συστημάτων κίνησης και των μπαταριών που αναπτύχθηκε για τα επιβατικά ΙΧ, μεταφέρεται αυτούσια στα drones και τα έξυπνα όπλα του αύριο.
Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι αυτή η μετάβαση κρύβει σοβαρά ρίσκα. Το επιχειρηματικό μοντέλο της άμυνας (χαμηλός όγκος, αυστηρές προδιαγραφές ασφαλείας, γραφειοκρατία) έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη φιλοσοφία της μαζικής αγοράς. Επιπλέον, υπάρχει έντονος σκεπτικισμός για το τι θα συμβεί αν οι γεωπολιτικές εντάσεις αποκλιμακωθούν, αφήνοντας τις αυτοκινητοβιομηχανίες εκτεθειμένες σε πανάκριβες στρατιωτικές επενδύσεις χωρίς αντίκρισμα.
Το σίγουρο είναι πως ο χάρτης της παγκόσμιας παραγωγής έχει επαναχαραχθεί. Η αυτοκίνηση δεν παράγει πλέον μόνο το μέσο για τη μετακίνηση των πολιτών, αλλά μετατρέπεται σε βασικό πυλώνα της εθνικής ασφάλειας και της αποτρεπτικής ισχύος της Δύσης.
