Συνομιλίες Ισραήλ και Λιβάνου στις ΗΠΑ με φόντο τη Χεζμπολάχ και φόβους περιφερειακής κλιμάκωσης

Ο Νετανιάχου έθεσε δύο όρους σε αυτές τις συνομιλίες με τον Λίβανο: τον «αφοπλισμό της Χεζμπολάχ» και την επιδίωξη μιας «πραγματικής συμφωνίας ειρήνης»

Τζόζεφ Αούν, πρόεδρος Λιβάνου © EPA/WAEL HAMZEH

Σημαντική διπλωματική κινητικότητα καταγράφεται στην Ουάσινγκτον, όπου Ισραήλ και Λίβανος ξεκινούν απευθείας συνομιλίες για πρώτη φορά μετά το 1993, επιχειρώντας να ανοίξουν έναν δίαυλο επικοινωνίας σε μια περίοδο έντονης αστάθειας στη Μέση Ανατολή.

Παρά τη βαρύτητα της στιγμής, η απουσία της Χεζμπολάχ από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων σκιάζει εξαρχής τις προοπτικές ουσιαστικής προόδου, ενώ το Ισραήλ συνεχίζει της επιθέσεις κατά της οργάνωσης στο έδαφος του Λιβάνου.

Κεντρικός πρωταγωνιστής της ισραηλινής πλευράς, ο πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου, έχει θέσει σαφείς και αυστηρούς όρους: τον πλήρη αφοπλισμό της Χεζμπολάχ και την επίτευξη μιας «πραγματικής συμφωνίας ειρήνης». Πρόκειται για απαιτήσεις που αγγίζουν τον πυρήνα της εσωτερικής ισορροπίας ισχύος στον Λίβανο και καθιστούν τις συνομιλίες εξαιρετικά περίπλοκες.

Οι επαφές διεξάγονται υπό την αιγίδα του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, με τη συμμετοχή των πρεσβευτών των δύο χωρών και του Αμερικανού διπλωματικού εκπροσώπου στη Βηρυτό.

Δύσκολες ισορροπίες

Η Ουάσινγκτον επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην υποστήριξη της ασφάλειας του Ισραήλ και στην ανάγκη ενίσχυσης της κυριαρχίας του Λιβάνου, σε μια συγκυρία όπου οι θεσμοί της χώρας δοκιμάζονται.

Η ισραηλινή διπλωματία εμφανίζεται να επιδιώκει μια ευρύτερη εξομάλυνση των σχέσεων, με τον υπουργό Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ να υποστηρίζει ότι δεν υπάρχουν θεμελιώδεις διαφορές μεταξύ των δύο κρατών πέρα από το ζήτημα της Χεζμπολάχ.

Από την άλλη πλευρά, η οργάνωση – στενά συνδεδεμένη με την Ιράν – απορρίπτει κατηγορηματικά τη διαδικασία, με τον ηγέτη της Ναΐμ Κάσεμ να χαρακτηρίζει τις συνομιλίες «συνθηκολόγηση».

Το πολιτικό και στρατιωτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διεξάγονται οι διαπραγματεύσεις είναι ιδιαίτερα βαρύ. Μετά την κλιμάκωση των συγκρούσεων στις αρχές του 2026, οι ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο έχουν προκαλέσει χιλιάδες θανάτους και μαζικό εκτοπισμό πληθυσμών, ενώ η είσοδος της Χεζμπολάχ στον πόλεμο, σε συντονισμό με την Τεχεράνη, μετέτρεψε τη σύγκρουση σε περιφερειακή αντιπαράθεση.

Ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν εμφανίζεται πιο συγκρατημένα αισιόδοξος, εκφράζοντας την ελπίδα για μια κατάπαυση του πυρός που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για πιο ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.

Ωστόσο, στο εσωτερικό της χώρας επικρατεί κόπωση και ανησυχία, καθώς οι πολίτες έχουν βιώσει επανειλημμένα κύματα βίας τις τελευταίες δεκαετίες.

Ζώνη ασφαλείας στον νότιο Λίβανο

Στο παρασκήνιο, η ισραηλινή πλευρά εξετάζει τη δημιουργία μιας ζώνης ασφαλείας στον νότιο Λίβανο, με στόχο την αποτροπή επιθέσεων στα βόρεια σύνορά της. Μια τέτοια εξέλιξη, αν προχωρήσει, ενδέχεται να δημιουργήσει νέα τετελεσμένα και να περιπλέξει περαιτέρω τις διαπραγματεύσεις.

Παράλληλα, η κρίση αποκτά ακόμη πιο σύνθετες διαστάσεις λόγω των εξελίξεων στον Περσικό Κόλπο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, υπό την ηγεσία του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, έχουν προχωρήσει σε ναυτικό αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών, κίνηση που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από το Πεκίνο.

Η Κίνα, που εξαρτάται ενεργειακά από το Ιράν, προειδοποιεί για σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια ναυσιπλοΐα και στο εμπόριο, ιδιαίτερα στα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ.

Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, καταγγέλλει τον αποκλεισμό ως παράνομο και αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αντιποίνων, ακόμη και με επιθέσεις σε λιμενικές εγκαταστάσεις γειτονικών χωρών. Οι αμερικανικές προειδοποιήσεις για στρατιωτική απάντηση σε περίπτωση πρόκλησης εντείνουν το ήδη εύθραυστο κλίμα.

Μέσα σε αυτό το περίπλοκο γεωπολιτικό σκηνικό, οι συνομιλίες στην Ουάσινγκτον μοιάζουν περισσότερο με ένα πρώτο, διστακτικό βήμα παρά με άμεση λύση. Το βασικό ερώτημα παραμένει αν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος χωρίς τη συμμετοχή της Χεζμπολάχ και χωρίς μια ευρύτερη αποκλιμάκωση στην περιοχή.

Η επιτυχία ή η αποτυχία των διαπραγματεύσεων δεν θα επηρεάσει μόνο τις σχέσεις Ισραήλ και Λιβάνου, αλλά ενδέχεται να καθορίσει την πορεία ολόκληρης της Μέσης Ανατολής σε μια περίοδο όπου οι ισορροπίες παραμένουν εξαιρετικά εύθραυστες.