Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε σε μια κίνηση-ορόσημο για την Ουκρανία και την επιβίωσή της, εγκρίνοντας επίσημα το πολυαναμενόμενο δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ, παράλληλα με το 20ό πακέτο κυρώσεων κατά της Μόσχας, εντείνοντας την πίεση στη Ρωσία.
Η απόφαση αυτή, που οριστικοποιήθηκε την Πέμπτη ενόψει της συνόδου κορυφής στην Κύπρο, ήρε το διπλωματικό αδιέξοδο εβδομάδων μετά από την άρση των βέτο από την πλευρά της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας.
Η Πρόεδρος της Κοινοδυναμικής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαιρέτισε την εξέλιξη ως «εξαιρετικό νέο», τονίζοντας πως ενώ η Ρωσία κλιμακώνει την επιθετικότητά της, η ΕΕ διπλασιάζει τη στήριξή της προς το ουκρανικό έθνος.
Το δάνειο, το οποίο θα χρηματοδοτηθεί μέσω ευρωπαϊκού δανεισμού με την προοπτική να αποπληρωθεί από μελλοντικές ρωσικές επανορθώσεις, αναμένεται να καλύψει τα δύο τρίτα των οικονομικών αναγκών του Κιέβου για το 2026 και το 2027. Η πρώτη δόση των 45 δισ. προγραμματίζεται να εκταμιευθεί έως το τέλος Ιουνίου, με προτεραιότητα την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής drones.
Ταυτόχρονα, το 20ό πακέτο κυρώσεων διευρύνει τη «μαύρη λίστα» περιλαμβάνοντας ρωσικές τράπεζες, ενεργειακές εταιρείες, αλλά και οντότητες από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Ταϊλάνδη και την Κίνα που βοηθούν τη Μόσχα να παρακάμπτει τους περιορισμούς. Μάλιστα, για πρώτη φορά επιβάλλεται απαγόρευση εξαγωγών τεχνολογικού εξοπλισμού στο Κιργιστάν, λόγω της συστηματικής επανεξαγωγής τους στη Ρωσία για την κατασκευή πυραύλων.
Η επόμενη μέρα και οι μεγάλες προκλήσεις
Παρά το κλίμα ευφορίας που επικράτησε αρχικά στο θέρετρο της Αγίας Νάπας, η ανάλυση του Politico επισημαίνει ότι η «επόμενη μέρα» φέρνει τους Ευρωπαίους ηγέτες αντιμέτωπους με μια σκληρή πραγματικότητα.
Η ικανοποίηση για το δάνειο των 90 δισ. ευρώ στην Ουκρανία γρήγορα έδωσε τη θέση της στον προβληματισμό για το μέγεθος των προκλήσεων που παραμένουν ανοιχτές: από την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ και την ενεργειακή κρίση, μέχρι το γιγαντιαίο προϋπολογισμό των 1,8 τρισ. ευρώ.
Σύμφωνα με το Politico, η απουσία του Βίκτορ Όρμπαν –ο οποίος ηττήθηκε πρόσφατα στις εκλογές της Ουγγαρίας– αφαίρεσε το «βολικό» εμπόδιο πίσω από το οποίο κρύβονταν πολλοί ηγέτες. «Οι ηγέτες που διαφωνούν με την ένταξη της Ουκρανίας δεν μπορούν πλέον να κρύβονται πίσω από τη στάση του Όρμπαν», δήλωσε χαρακτηριστικά αξιωματούχος της ΕΕ.
Ενώ χώρες όπως η Εσθονία πιέζουν για επιτάχυνση των ενταξιακών διαδικασιών, άλλες, όπως η Κροατία, εμφανίζονται εξαιρετικά σκεπτικές, με τον Πρωθυπουργό Αντρέι Πλένκοβιτς να χαρακτηρίζει μη ρεαλιστική την ένταξη πριν από το 2033.
Η επόμενη μέρα της απόφασης για την Ουκρανία φέρνει στο προσκήνιο και το ζήτημα της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Ο Πρόεδρος της Κύπρου, Νίκος Χριστοδουλίδης, επιχείρησε να ανοίξει τη συζήτηση για την ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ (Άρθρο 42.7), ειδικά μετά την επίθεση με drone που δέχθηκε η Μεγαλόνησος.
Η ανάγκη για ένα «επιχειρησιακό σχέδιο» σε περίπτωση επίθεσης σε κράτος-μέλος γίνεται επιτακτική, καθώς η αβεβαιότητα γύρω από τη στάση του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο ΝΑΤΟ αναγκάζει την Ευρώπη να αναζητήσει δικούς της μηχανισμούς προστασίας.
Ωστόσο, οι διαφωνίες παραμένουν, με τις χώρες της Βαλτικής να επιμένουν ότι τίποτα δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ομπρέλα του ΝΑΤΟ.
Η οικονομική διάσταση του δανείου στην Ουκρανία
Η οικονομική διάσταση της απόφασης είναι ίσως η πιο περίπλοκη. Το δάνειο των 90 δισ. συνιστά μια ανάσα, αλλά η Ευρώπη αιμορραγεί οικονομικά λόγω των τιμών της ενέργειας.
Η Κομισιόν προειδοποίησε για την «επικίνδυνη εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα», σημειώνοντας ότι το μπλοκ πλήρωσε επιπλέον 24 δισ. ευρώ για εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου από την έναρξη των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή.
Στην πράξη, η επόμενη μέρα της ιστορικής αυτής συμφωνίας δεν είναι το τέλος του δρόμου, αλλά η αρχή μιας νέας, πιο δύσκολης φάσης. Όπως σημειώνει το Politico, μπορεί ο Όρμπαν να έφυγε από το τραπέζι, αλλά η ομοφωνία στην ΕΕ παραμένει ένας δύσκολος γρίφος.
Ο Βέλγος Πρωθυπουργός, Μπαρτ Ντε Βέβερ, προειδοποίησε πως η προσδοκία για ομαλότερες συνόδους χωρίς τον Ούγγρο ηγέτη είναι «ελαφρώς υπερεκτιμημένη», καθώς τα εθνικά συμφέροντα και οι δημοσιονομικές πιέσεις θα συνεχίσουν να προκαλούν τριβές ανάμεσα στους «27».
Το Κίεβο μπορεί πλέον να υπολογίζει σε μια οικονομική βεβαιότητα, όμως η Ευρώπη καλείται τώρα να βρει τις ισορροπίες ανάμεσα στη γεωπολιτική της φιλοδοξία και την εσωτερική της οικονομική και αμυντική συνοχή.
